ΕΝΔΟΞΟ ΕΝΙΟΤΕ, ΑΣΤΕΙΟ συνήθως, άνισο συχνά, αλλά σχεδόν πάντα ενδιαφέρον είδος το λεγόμενο mockumentary (ή ψευδο-ντοκιμαντέρ) στις ποικίλες εκδοχές του, με λιγότερες ή περισσότερες δόσεις μυθοπλασίας και αυτοσχεδιασμού, σε προσκαλεί να γελάσεις (ή να «κριντζάρεις») εις βάρος των χαρακτήρων και της στημένης, αφοσιωμένης ασχετοσύνης τους.
Το «Cunk on Earth» –δημιούργημα του Charlie Brooker, γνωστού σ’ εμάς κυρίως από το μετρίως μέτριο, κατά την ταπεινή μου γνώμη, «Black Mirror»–, που χαλάει κόσμο στο Netflix, είναι από τα πιο ανώδυνα και πιο επιφανειακά δείγματα αυτού του περίεργου υβριδίου, έχει όμως κι αυτό το γούστο του ως μια αγρίως συνοπτική και αφαιρετική «τρελή ιστορία του κόσμου» με ξεναγό την περσόνα της Philomena Cunk, όπως την υποδύεται για άλλη μια φορά η Νταϊάν Μόργκαν.
Το αποτέλεσμα είναι αφηρημένα ευχάριστο σε γενικές γραμμές, αλλά ντεκαφεϊνέ, θα λέγαμε, στην ουσία και στην επίγευσή του. Κάποια αστεία προσγειώνονται άγαρμπα, κάποια δεν προσγειώνονται ποτέ και συχνά ο θεατής περιμένει μετά την ατάκα να ακούσει το πιατίνι του ντράμερ πίσω από τον κωμικό στη σκηνή.
Με τη βοήθεια επιστημόνων και ειδικών, η Cunk επιχειρεί με τις κουλές ερωτήσεις και την πεποίθηση που δείχνει στη δική της μετα-αλήθεια, να μας εισαγάγει στην ιστορία της ανθρωπότητας, από τον πρώτο Homo sapiens μέχρι τον Ίλον Μασκ.
«Πολλοί άνθρωποι φαντασιώνονται ότι μπορούν να λένε ό,τι θέλουν χωρίς να τους νοιάζει», έλεγε σε μια συνέντευξή της η Μόργκαν σχετικά με την προσέγγισή της στον χαρακτήρα της Philomena Cunk. «Εκείνη πραγματικά δεν δίνει δεκάρα, κι αυτό λειτουργεί σχεδόν σαν υπερδύναμη».
Το αποτέλεσμα είναι αφηρημένα ευχάριστο σε γενικές γραμμές, αλλά ντεκαφεϊνέ, θα λέγαμε, στην ουσία και στην επίγευσή του. Κάποια αστεία προσγειώνονται άγαρμπα, κάποια δεν προσγειώνονται ποτέ και συχνά ο θεατής περιμένει μετά την ατάκα να ακούσει το πιατίνι του ντράμερ πίσω από τον κωμικό στη σκηνή. Κάποιες ερωτήσεις είναι πραγματικά προβοκατόρικες («Ήταν ο Ιησούς Χριστός το πρώτο θύμα της cancel κουλτούρας;»), συνήθως όμως ξεπέφτουν στην εύκολη πρόκληση.
«Τι ήταν πιο σημαντικό για τον ανθρώπινο πολιτισμό; Η Αναγέννηση ή το “Single Ladies” της Beyoncé;» ρωτάει έναν επιστήμονα, αλλά εκείνος δεν τσιμπάει: «Η Αναγέννηση επιχείρησε την αναμόρφωση του πολιτισμού στο σύνολό του. Οτιδήποτε κι αν είναι αυτό που κάνει η Beyoncé, δεν νομίζω ότι η ίδια τρέφει τόσο μεγάλες φιλοδοξίες». Η Cunk εξακολουθεί να το παλεύει όμως, έστω και με το ζόρι: «Τι δηλαδή, τα έργα μερικών στρέιτ λευκών ανδρών είναι ανώτερα από την Beyoncé;».
Ομολογώ πάντως ότι ένιωσα λίγο τον υπαρξιακό πόνο της –κι ας ήταν fake– όταν συνειδητοποίησε με σοκ, δέος και πόνο ψυχής ότι η Λάικα, το πρώτο σκυλί (το πρώτο γήινο πλάσμα) στο Διάστημα, δεν γύρισε ποτέ αλλά πέθανε εκεί έξω, στο διαρκές σκοτάδι. Θυμάμαι, είχα στενοχωρηθεί κι εγώ μικρός όταν μου το είχαν εξηγήσει (στο σχολείο μάς μιλούσαν μόνο για τη δόξα, αποκρύπτοντας την τραγική της μοίρα).
Δύο από τα πιο πετυχημένα αστεία, πάντως, αφορούν τους αρχαίους ημών προγόνους: «Οι αρχαίοι Έλληνες εφηύραν πολλά από τα πράγματα που έχουμε σήμερα, όπως η ιατρική και οι ελιές, και πολλά που εξαφανίστηκαν, όπως η Δημοκρατία και οι κίονες».
Και επίσης: «Οι αρχαίοι Έλληνες ανακάλυψαν και ένα είδος θεάτρου για ηλίθιους – τα σπορ». Μετά από λίγο όμως αναγκάζεται να ομολογήσει εξουθενωμένη και πιο σκυθρωπή απ’ ό,τι συνήθως, μεταφέροντας ίσως το πήξιμο που έχουν φάει οι απλοί άνθρωποι του πλανήτη με τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό: «Απλώς χέστηκα εντελώς για τους ανθρώπους στην αρχαία Ελλάδα».
Σε γενικές γραμμές, πάντως, δεν λειτουργεί ακριβώς ούτε ως κωμωδία, ούτε ως παρωδία, ούτε ως ένα ψυχαγωγικό crash course στην ιστορία της ανθρωπότητας. Η αλήθεια είναι, βέβαια, ότι αν δεν είσαι φυτό ή παντογνώστης, μπορείς να μάθεις (ή να θυμηθείς) και πέντε πράγματα, δυο-τρία έστω.
Για παράδειγμα, δεν ήξερα την ακριβή (και πολύ ωμή) διαδικασία της μουμιοποίησης που χρησιμοποίησαν οι Αιγύπτιοι και την οποία η Cunk συγκρίνει, όπως ήταν προβλέψιμο ίσως, με «το είδος της θεραπείας spa που κάνει η Γκουίνεθ Πάλτροου σε μόνιμη βάση».
Επίσης, πίστευα ότι το Σινικό Τείχος πράγματι διακρίνεται από το Διάστημα, πράγμα που με τίποτα δεν ισχύει, όπως δηλώνει στεγνά ένας από τους μιλημένους επιστήμονες του «Cunk on Earth».
Cunk on Earth Trailer - BBC
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.
