Η τελευταία εβδομάδα σημαδεύτηκε από έντονες διπλωματικές εξελίξεις μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ουκρανίας, με επίκεντρο τη συνάντηση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και του Ουκρανού ομολόγου του, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, στον Λευκό Οίκο - που κατέληξε σε ένα πρωτοφανές επεισόδιο τραμπουκισμού κατά του τελευταίου.
Η συνάντηση αυτή, που πραγματοποιήθηκε στις 28 Φεβρουαρίου 2025, είχε ως κύριο θέμα την υπογραφή συμφωνίας για την εκμετάλλευση των ουκρανικών ορυκτών πόρων, αλλά εξελίχθηκε σε μια επεισοδιακή αντιπαράθεση μεταξύ των δύο ηγετών.
Τις προηγούμενες εβδομάδες, οι σχέσεις μεταξύ Ουάσινγκτον και Κιέβου ήταν τεταμένες, με τον Τραμπ να επικρίνει τους χειρισμούς του Ζελένσκι στον πόλεμο και να τον αποκαλεί "δικτάτορα". Παρά τις διαφορές, συμφωνήθηκε η πραγματοποίηση συνάντησης στον Λευκό Οίκο, με στόχο την υπογραφή συμφωνίας που θα επέτρεπε στις ΗΠΑ να εκμεταλλευτούν τον ορυκτό πλούτο της Ουκρανίας, χωρίς όμως να παρέχονται ρητές εγγυήσεις ασφαλείας προς το Κίεβο.
Η συνάντηση στον Λευκό Οίκο
Κατά την άφιξή του στον Λευκό Οίκο, ο Ζελένσκι έγινε δεκτός από τον Τραμπ, ο οποίος σχολίασε με υποτιθέμενο χιούμορ την εμφάνιση του Ουκρανού προέδρου, λέγοντας: "Κοιτάξτε, είναι ντυμένος σήμερα!". Η συνάντηση στο Οβάλ Γραφείο ξεκίνησε με θετικό τόνο, με τον Τραμπ να επαινεί τη γενναιότητα των ουκρανικών στρατευμάτων και να εκφράζει την επιθυμία του για τερματισμό των εχθροπραξιών και έναρξη της ανοικοδόμησης.
Γρήγορα ωστόσο η κατάσταση επιδεινώθηκε, όταν ο Ζελένσκι προέτρεψε τον Τραμπ να είναι προσεκτικός στις διαπραγματεύσεις του με τον Ρώσο πρόεδρο, Βλαντίμιρ Πούτιν, χαρακτηρίζοντάς τον "δολοφόνο" και ζητώντας να μην υπάρξουν συμβιβασμοί με τη Μόσχα. Ο Τραμπ αντέδρασε έντονα, κατηγορώντας τον Ζελένσκι για αχαριστία και προειδοποιώντας τον ότι "ρισκάρει με τον Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο". Η ένταση κορυφώθηκε με την παρέμβαση του αντιπροέδρου των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος κατηγόρησε τον Ζελένσκι για "ασεβή" συμπεριφορά και "προπαγάνδα".
Αποτυχία της συμφωνίας
Λόγω της κλιμακούμενης αντιπαράθεσης, η προγραμματισμένη υπογραφή της συμφωνίας για την εκμετάλλευση των ουκρανικών ορυκτών πόρων δεν πραγματοποιήθηκε. Ο Τραμπ δήλωσε ότι ο Ζελένσκι "δεν είναι έτοιμος για ειρήνη" και τον κάλεσε να επιστρέψει όταν θα είναι διατεθειμένος για σοβαρές διαπραγματεύσεις. Αυτή η εξέλιξη αφήνει τις σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών σε αβέβαιο σημείο, με την Ουκρανία να αναζητά εναλλακτικές πηγές υποστήριξης και τις ΗΠΑ να επανεξετάζουν τη στρατηγική τους στην περιοχή.
Η συνάντηση αυτή αναδεικνύει τις βαθιές διαφορές στις προσεγγίσεις των δύο ηγετών σχετικά με τη διαχείριση της σύγκρουσης στην Ουκρανία και τις προοπτικές για ειρηνική επίλυση, ενώ παράλληλα υπογραμμίζει τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι διεθνείς σχέσεις σε ένα περίπλοκο γεωπολιτικό περιβάλλον.
Τι περιελάμβανε η συμφωνία Ουκρανίας - ΗΠΑ που δεν τηρήθηκε ποτέ
Η συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ουκρανίας για την εκμετάλλευση των ορυκτών πόρων της Ουκρανίας, που εν τέλει ναυάγησε, περιλαμβάνει τα εξής κύρια σημεία:
Σύσταση Κοινού Επενδυτικού Ταμείου Ανασυγκρότησης: Η Ουκρανία θα καταθέτει το 50% των εσόδων από τη μελλοντική εμπορευματοποίηση των κρατικών ορυκτών πόρων, συμπεριλαμβανομένων του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, σε ένα ταμείο που θα επενδύει σε έργα εντός της χώρας.
Απουσία ρητών εγγυήσεων ασφαλείας: Παρά τις αρχικές απαιτήσεις της Ουκρανίας, η συμφωνία δεν περιλαμβάνει σαφείς εγγυήσεις ασφαλείας από τις ΗΠΑ. Ωστόσο, αναφέρεται ότι η αμερικανική κυβέρνηση υποστηρίζει τις προσπάθειες της Ουκρανίας να λάβει τις απαραίτητες εγγυήσεις για τη διασφάλιση διαρκούς ειρήνης.
Απόσυρση αρχικών οικονομικών απαιτήσεων: Οι ΗΠΑ απέσυραν την αρχική τους απαίτηση για μερίδιο 500 δισεκατομμυρίων δολαρίων από τα πιθανά έσοδα της εκμετάλλευσης των ουκρανικών ορυκτών πόρων, καθιστώντας τους όρους της συμφωνίας πιο ευνοϊκούς για την Ουκρανία.
Αρχική πρόταση που απορρίφθηκε από τον Ζελένσκι
Στην αρχική φάση των διαπραγματεύσεων, οι ΗΠΑ είχαν θέσει ως όρο την απόδοση 500 δισεκατομμυρίων δολαρίων από τα μελλοντικά έσοδα της Ουκρανίας από την εκμετάλλευση των ορυκτών πόρων. Επιπλέον, υπήρχαν απαιτήσεις για πλήρη αμερικανικό έλεγχο επί του επενδυτικού ταμείου που θα διαχειριζόταν τα έσοδα. Αυτοί οι όροι θεωρήθηκαν υπερβολικοί από την ουκρανική πλευρά και απορρίφθηκαν από τον Πρόεδρο Ζελένσκι, οδηγώντας σε περαιτέρω διαπραγματεύσεις που κατέληξαν στην τελική συμφωνία με πιο ευνοϊκούς όρους για την Ουκρανία.
Τι μέλλει γενέσθαι με τις ουκρανικές σπάνιες γαίες
Όπως μεταδίδει το Reuters, η συμφωνία Ουάσινγκτον-Κιέβου για τα ουκρανικά ορυκτά, οδεύει προς οριστικό ναυάγιο: Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δεν ενδιαφέρεται επί του παρόντος να επανεξετάσει τη συμφωνία για τα ορυκτά της Ουκρανίας, δήλωσε στο πρακτορείο ειδήσεων κορυφαίος αξιωματούχος του Λευκού Οίκου.
Η ουκρανική αντιπροσωπεία «εκλιπαρούσε» για την υπογραφή της συμφωνίας μόλις ολοκληρώθηκε η επεισοδιακή συνάντηση Τραμπ-Ζελένσκι και της ζητήθηκε να αποχωρήσει από τον Λευκό Οίκο, είπε ο ίδιος αξιωματούχος.
Αυτή τη στιγμή, δεν είναι σαφές το τι πρόκειται να γίνει και ποιες ακριβώς εξελίξεις δρομολογήθηκαν, μετά τον τραμπουκισμό Τραμπ και Βανς κατά του Ζελένσκι.
«Θα υπάρξουν πολλές ακόμη αμφιβολίες και ερωτήματα σχετικά με τη δέσμευση των ΗΠΑ για την ευρωπαϊκή ασφάλεια εκτός Ουκρανίας. Το μεγαλύτερο είναι αν ο Πρόεδρος Τραμπ θα τηρούσε την υπόσχεση που έδωσε ο προκάτοχός του Χάρι Τρούμαν το 1949 να αντιμετωπίσει μια επίθεση σε σύμμαχο του ΝΑΤΟ ως επίθεση στην Αμερική. Αυτές οι ανησυχίες βασίζονται σε αυτό που φαίνεται να είναι η αποφασιστικότητα του Τραμπ να αποκαταστήσει μια ισχυρή σχέση με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν. Έχει ασκήσει μεγάλη πίεση στην Ουκρανία, ενώ προσφέρει στον Πούτιν μεγάλες παραχωρήσεις - που θα έπρεπε να γίνουν από τους Ουκρανούς.
«Η ασφάλεια της Ουκρανίας έρχεται σε κακή δεύτερη θέση - και οι Ευρωπαίοι ανησυχούν και για τη δική τους. Η άρνηση του Προέδρου Ζελένσκι να κάνει αυτές τις παραχωρήσεις έχει εξοργίσει τον Τραμπ», επισημαίνει το BBC.
Πολλοί είναι εκείνοι που θεωρούν ότι η δημόσια διαμάχη ήταν -σύμφωνα με έναν διπλωματικό παρατηρητή- μια προγραμματισμένη πολιτική ενέδρα: είτε για να εξαναγκάσει τον Ζελένσκι να δεχθεί την προσφορά της Αμερικής είτε για να επισπεύσει μια κρίση που θα τους επέτρεπε να τον κατηγορήσουν για ό,τι συμβεί στη συνέχεια. Εάν ο Τραμπ ακολουθήσει την κατάρρευση των συνομιλιών με πάγωμα της στρατιωτικής βοήθειας, η Ουκρανία θα συνεχίσει να πολεμά - τα ερωτήματα είναι πόσο αποτελεσματικά και για πόσο.
