Ο Αρτούρ και ο Ντένις, δύο νεαροί Ουκρανοί, είναι επιφορτισμένοι με το ζοφερό καθήκον να φέρνουν πίσω τις σορούς των αμάχων και των στρατιωτών που σκοτώνονται στον πόλεμο. Όχι μόνο Ουκρανούς, αλλά και Ρώσους.
Δουλειά τους, λέει ο Αρτούρ, είναι να διασφαλίσουν πως κανένα πτώμα δεν θα μείνει πίσω στο πεδίο της μάχης. Ο δημοσιογράφος Τζόναθαν Μπιλ του BBC τους συνάντησε σε μια περιοχή που απελευθερώθηκε πρόσφατα, στην ανατολική Ουκρανία.
Το έδαφος είναι γεμάτο συντρίμμια, εγκαταλελειμμένα χαρακώματα και βαθιές τρύπες από βομβαρδισμούς. Τους είπαν ότι κάπου εκεί, σε αυτή το τοπίο καταστροφής, βρίσκονται αρκετοί νεκροί.
Οι μάχες ακόμη ακούγονται από μακριά. Ο Αρτούρ λέει ότι γνωρίζουν πως η δουλειά τους είναι επικίνδυνη, αλλά θεωρεί δικαιολογημένο το ρίσκο, επειδή «το πιο σημαντικό είναι να βγάλουμε τους νεκρούς μας από αυτό τον φριχτό πόλεμο».
Το λευκό βαν τους έχει έναν κόκκινο σταυρό και τον αριθμό 200: τον κωδικό για τη μεταφορά νεκρών στρατιωτών. Όταν ανοίγουν την πόρτα, υπάρχει στον αέρα μία οσμή θανάτου.
Ο κίνδυνος των ναρκών
Τους έχουν πει ότι υπάρχουν αρκετά πτώματα στην περιοχή, αλλά τώρα πρέπει να βρουν το σημείο. Ο Ντένις σηκώνει ένα μικρό drone με κάμερα, για να σκανάρει την περιοχή. Δεν αναζητούν μόνο τους νεκρούς, αλλά και ίχνη για νάρκες. Ένα μέλος της ομάδας τους τραυματίστηκε πρόσφατα από νάρκη, έναν μόνιμο κίνδυνο για εκείνους.
Τώρα παίρνουν προφυλάξεις και με ένα γάντζο γυρνούν το σώμα του νεκρού, προτού το πλησιάσουν. Είναι γνωστό ότι οι ρωσικές δυνάμεις, προτού υποχωρήσουν από περιοχές, τοποθετούν νάρκες σε κτίρια, ακόμη και σε σορούς.
Μηχανικός του ουκρανικού στρατού εκτίμησε μιλώντας στο BBC ότι υπάρχουν περίπου 100.000 νάρκες στις περιοχές της ανατολικής Ουκρανίας που απελευθερώθηκαν πρόσφατα. Θα απαιτηθεί αρκετός χρόνος για να εκκαθαριστούν. Ο εμπειρικός κανόνας, λέει ο μηχανικός, είναι πως ένας χρόνος πολέμου αντιστοιχεί με πέντε χρόνια αποναρκοθέτησης.
Αφού πετούν το drone για περίπου 20 λεπτά, ο Αρτούρ και ο Ντένις πιστεύουν ότι έχουν εντοπίσει το σημείο που αναζητούν. Είναι ένα βομβαρδισμένο κτίριο, δίπλα σε κατεστραμμένες σιδηροδρομικές γραμμές. Φορούν τα κράνη και τη θωράκιση σώματος και προσεκτικά πλησιάζουν τα συντρίμμια.
Βρίσκουν ότι έχει απομείνει από τρία απανθρακωμένα σώματα. Στην αρχή, είναι δύσκολο να τα ξεχωρίσουν από τα καμμένα ξύλα. Προσεκτικά εξετάζουν τα ευρήματα, αναζητώντας για τυχόν σημάδια ταυτοποίησης.
Αυτή τη φορά δεν πρόκειται για Ουκρανούς, αλλά για νεκρούς Ρώσους. Λόγω της φωτιάς δεν έχουν απομείνει έγγραφα ταυτοποίησης, αλλά ο Αρτούρ και ο Ντένις βρίσκουν τη μαυρισμένη, καμμένη πόρπη μιας ρωσικής στρατιωτικής ζώνης.
Μικρά κομμάτια από κεραμική θωράκιση σώματος τους δείχνουν επίσης ότι οι τρεις νεκροί πολεμούσαν για τη Ρωσία. Υπάρχουν λίγα άλλα προσωπικά αντικείμενα που εντοπίζουν στο έδαφος, μεταξύ των οποίων ένα ζευγάρι γυαλιά. Όλα τα φωτογραφίζουν και τα βάζουν στην άκρη. Μαζί με τις σορούς, θα τοποθετηθούν προσεκτικά σε σάκους και θα φορτωθούν στο φορτηγό τους.
Τους παίρνει αρκετές ώρες να ολοκληρώσουν τη διαδικασία, διασφαλίζοντας ότι συγκεντρώνουν τα πάντα. Στη συνέχεια, τα ευρήματά τους μεταφέρονται σε νεκροτομείο της περιοχής.
«Θα ταφούν με αξιοπρέπεια»
Ο Αρτούρ λέει ότι νιώθει μία σχεδόν πνευματική αίσθηση ανακούφισης όταν ανακτά μία σορό, ανεξάρτητα από το ποιος ήταν ο νεκρός, επειδή «επιτέλους θα επιστρέψει από τον πόλεμο».
Όταν εντοπίζει Ρώσους νεκρούς «υπάρχει μια ξεκάθαρη αντίληψη ότι θα γίνει ανταλλαγή με τους νεκρούς μας και πως αυτοί θα ταφούν με αξιοπρέπεια στην Ουκρανία». Ο Ερυθρός Σταυρός διευκολύνει την ανταλλαγή μεταξύ των δύο χωρών.
Ο Αρτούρ και ο Ντένις συχνά πηγαίνουν στις κηδείες των Ουκρανών στρατιωτών που έχουν φέρει πίσω. Τον τελευταίο χρόνο, βιώνουν περισσότερο τον θάνατο παρά τη ζωή. Ο Αρτούρ αποδέχεται ότι αυτό τελικά θα τους επηρεάσει, αλλά συμπληρώνει: «Καταλαβαίνω ότι κάνουμε μια καλή δουλειά και αυτό μου δίνει λίγο κίνητρο και την πίστη ότι ο πόλεμος θα τελειώσει σύντομα».
