Κάθε χρόνο από το 1988, η 1η Δεκεμβρίου τιμάται ως η Παγκόσμια Ημέρα AIDS.
Μέχρι σήμερα περίπου 44,1 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως έχουν χάσει τη ζωή τους από επιπλοκές που σχετίζονται με τον HIV, τον ιό που προκαλεί το AIDS. Συνολικά, περίπου 91,4 εκατομμύρια άνθρωποι έχουν μολυνθεί.
Παρά τις μεγάλες επιστημονικές προόδους στην πρόληψη και τη θεραπεία τις τελευταίες δεκαετίες, ειδικοί στη δημόσια υγεία προειδοποιούν πως οι πρόσφατες περικοπές χρηματοδότησης από πλούσιες χώρες μπορεί να οδηγήσουν σε αναζωπύρωση της νόσου σε ήδη επιβαρυμένες περιοχές.
Με αφορμή την 37η Παγκόσμια Ημέρα AIDS, ακολουθούν οκτώ κομβικές εξελίξεις στη «μάχη» ενάντια στο σύνδρομο επίκτητης ανοσοανεπάρκειας (AIDS).
1981: Οι πρώτες αναφορές περιστατικών
Τον Ιούνιο, αξιωματούχοι υγείας των ΗΠΑ εντοπίζουν μια μυστηριώδη ασθένεια που πλήττει νεαρούς, κατά τα άλλα υγιείς, ομοφυλόφιλους άνδρες, οι οποίοι τελικά πεθαίνουν. Σύντομα καταγράφηκαν εκατοντάδες ακόμη περιστατικά, συμπεριλαμβανομένων τοξικομανών, αιμορροφιλικών και ασθενών που είχαν κάνει μεταγγίσεις αίματος.
Το 1984 εκδίδεται η πρώτη ευρωπαϊκή επιδημιολογική επιτήρηση για το AIDS, ενώ στα τέλη του 1985 διατίθεται στο Ηνωμένο Βασίλειο το πρώτο τεστ HIV.
1996: Νέα θεραπεία μειώνει τους θανάτους
Ύστερα από χρόνια δοκιμών, οι επιστήμονες αναπτύσσουν τη συνδυαστική αντιρετροϊκή θεραπεία (HAART), ένα «κοκτέιλ» τριών φαρμάκων που αποδείχθηκε εξαιρετικά αποτελεσματικό.
Η HAART καταστέλλει τον ιό και επιτρέπει στο ανοσοποιητικό να ανακάμψει, επιβραδύνοντας την εξέλιξη από HIV σε AIDS. Οι αντιρετροϊκές θεραπείες μεταμόρφωσαν τη διάγνωση του HIV: από θανατική καταδίκη, σε μια διαχειρίσιμη χρόνια πάθηση — για όσους είχαν πρόσβαση στη θεραπεία.
Ως αποτέλεσμα, οι θάνατοι μειώθηκαν δραστικά στις χώρες με πρόσβαση στα φάρμακα, ενώ αυξήθηκαν οι άνθρωποι που ζουν με HIV λόγω περισσότερων τεστ, διαγνώσεων και της συνεχιζόμενης μετάδοσης.
2003: Η δημιουργία του PEPFAR
Οι ΗΠΑ ανακοινώνουν το Προεδρικό Σχέδιο Έκτακτης Ανάγκης για την Ανακούφιση από το AIDS (PEPFAR), ένα αρχικό πενταετές πρόγραμμα 15 δισ. δολαρίων για την αντιμετώπιση του HIV/AIDS σε χώρες με υψηλό φορτίο.
Μέχρι το 2025, το πρόγραμμα πιστώνεται με τη σωτηρία περισσότερων από 26 εκατομμυρίων ζωών σε 50 χώρες, καθιστώντας το το μεγαλύτερο πρόγραμμα παγκόσμιας υγείας για μία και μόνο ασθένεια.
2011: Οι επιστήμονες ανακαλύπτουν ότι τα αντιρετροϊκά προλαμβάνουν τη μετάδοση
Σε συνέδριο στη Ρώμη, ερευνητές ανακοινώνουν ότι τα αντιρετροϊκά φάρμακα δεν θεραπεύουν απλώς τον HIV — μειώνουν σημαντικά και τον κίνδυνο μετάδοσης από έναν οροθετικό σε έναν αρνητικό σεξουαλικό σύντροφο.
2012: Εγκρίνεται το πρώτο φάρμακο PrEP
Οι ρυθμιστικές αρχές των ΗΠΑ εγκρίνουν το Truvada για χρήση ως προφύλαξη πριν την έκθεση (PrEP)· η ΕΕ ακολουθεί το 2016.
Το PrEP είναι ένα καθημερινό χάπι για άτομα υψηλότερου κινδύνου και μειώνει τον κίνδυνο μόλυνσης έως 99% από σεξουαλική επαφή και 74% από ενέσεις.
Σε συνδυασμό με τα αντιρετροϊκά, το PrEP άλλαξε την πορεία της επιδημίας σε πλούσιες χώρες. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι νέες διαγνώσεις μεταξύ ομοφυλόφιλων και αμφιφυλόφιλων ανδρών μειώθηκαν κατά δύο τρίτα από το 2015 έως το 2020.
2020: Προκλήσεις στον στόχο πρόληψης και θεραπείας
Το 2014, το UNAIDS θέτει τον παγκόσμιο στόχο 90-90-90 για το 2020:
– 90% των ατόμων με HIV να γνωρίζουν τη διάγνωσή τους
– 90% εξ αυτών να λαμβάνουν θεραπεία
– 90% να έχουν κατασταλεί τα ιικά τους φορτία
Η επίτευξη αυτών θα επέτρεπε τον τερματισμό της επιδημίας έως το 2030.
Η Σουηδία ήταν η πρώτη χώρα που πέτυχε τον στόχο το 2016, αλλά μέχρι το 2020 μόλις 19 χώρες είχαν φτάσει ή πλησιάσει τα επίπεδα αυτά.
2024: Ενέσιμο PrEP κάθε έξι μήνες – ορισμός «game-changer»
Μελέτες δείχνουν ότι μία ένεση του αντιρετροϊκού lenacapavir προσφέρει προστασία για έξι μήνες, σε σχέση με τους δύο μήνες προηγούμενων σκευασμάτων.
Η ΕΕ εγκρίνει την ένεση το επόμενο έτος, ενώ διεθνείς οργανισμοί συνεργάζονται για να διαθέσουν φθηνότερες εκδοχές σε χώρες χαμηλού εισοδήματος έως το 2027.
2025: Οι περικοπές χρηματοδότησης απειλούν την πρόοδο
Οι υπηρεσίες HIV διαταράχθηκαν έντονα σε πολλές χώρες φέτος, καθώς οι ΗΠΑ «πάγωσαν» ή απέσυραν ξαφνικά την εξωτερική βοήθεια. Ηνωμένο Βασίλειο, Γερμανία και Γαλλία μείωσαν επίσης τη χρηματοδότηση για την παγκόσμια υγεία.
Ειδικοί προειδοποιούν ότι αυτές οι περικοπές μπορεί να υπονομεύσουν δεκαετίες προόδου κατά του HIV/AIDS και άλλων κρίσιμων ασθενειών, όπως η ελονοσία και η φυματίωση.
Σήμερα, 40,8 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν με HIV παγκοσμίως και ο ιός προκάλεσε περίπου 630.000 θανάτους πέρυσι.
Η Αφρική εξακολουθεί να πλήττεται περισσότερο, καταγράφοντας πάνω από τα δύο τρίτα όλων των περιστατικών.
Με πληροφορίες από euronews.com
