Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, ανακοίνωσε ριζικές περικοπές άνω των 700 εκατομμυρίων δολαρίων και μεγάλες αλλαγές στη λειτουργία του Οργανισμού, καθώς ο βασικός του χρηματοδότης, οι Ηνωμένες Πολιτείες, μειώνει δραστικά τη συνεισφορά του.
Το σχέδιο προβλέπει μείωση των δαπανών και του προσωπικού κατά 20%, περιορίζοντας τον προϋπολογισμό των 3,7 δισ. δολαρίων στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2018. Εκτιμάται ότι θα χαθούν περίπου 3.000 θέσεις εργασίας.
Επισήμως, το πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων εντάσσεται στους εορτασμούς για τα 80 χρόνια του ΟΗΕ. Ωστόσο, το εύρος των περικοπών αντανακλά τη ρευστότητα της αμερικανικής στήριξης, η οποία καλύπτει παραδοσιακά το 22% του προϋπολογισμού του Οργανισμού.
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει ήδη αναστείλει αυτή τη χρηματοδότηση και έχει αποσύρει τις ΗΠΑ από σειρά οργάνων του ΟΗΕ. Αναμένεται γενική επανεξέταση των σχέσεων, η οποία πιθανότατα θα οδηγήσει σε περαιτέρω αποχωρήσεις.
«Δεν πρόκειται να συμμετέχουμε σε οργανισμούς που προωθούν πολιτικές αντίθετες προς τα συμφέροντα των Ηνωμένων Πολιτειών», δήλωσε την Πέμπτη ο αναπληρωτής εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, Τόμι Πίγκοτ.
Οι περικοπές στον ΟΗΕ έρχονται σε μια περίοδο που η κυβέρνηση Τραμπ έχει ήδη εξαλείψει δεκάδες δισ. δολάρια σε διεθνή βοήθεια, στο πλαίσιο της στροφής της εξωτερικής πολιτικής προς τον απομονωτισμό.
Ο ίδιος ο Γκουτέρες είχε ήδη προειδοποιήσει από τον Ιανουάριο ότι ο ΟΗΕ αντιμετωπίζει «οξεία κρίση ρευστότητας». Το 2025, η συνολική δαπάνη του συστήματος του ΟΗΕ αναμένεται να πέσει στο χαμηλότερο επίπεδο της τελευταίας δεκαετίας, κατά 20 δισ. δολάρια λιγότερα σε σχέση με το ανώτατο σημείο του 2023.
«UN 80»: η συμβολική επέτειος ως πρόφαση για αναδιάρθρωση
Όπως επισημαίνει ο Γιουτζίν Τσεν, ερευνητής στο Κέντρο Διεθνούς Συνεργασίας του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης, το πρόγραμμα «UN 80» αποτελεί σε μεγάλο βαθμό απάντηση του Γκουτέρες στις πιέσεις που δημιουργεί η δεύτερη θητεία Τραμπ.
Οι λεπτομέρειες της αναδιάρθρωσης αναμένεται να δημοσιοποιηθούν με τον νέο προϋπολογισμό τον Σεπτέμβριο. Το σχέδιο προβλέπει ανασχεδιασμό πολλών προγραμμάτων και υπηρεσιών του ΟΗΕ.
Ο Γενικός Γραμματέας έχει τον έλεγχο μόνο του τακτικού προϋπολογισμού, ένα μικρό μέρος της συνολικής δαπάνης του ΟΗΕ. Ωστόσο, οργανισμοί όπως η UNICEF και η UNESCO, που αντιμετωπίζουν τις δικές τους οικονομικές πιέσεις, ετοιμάζονται επίσης για περικοπές.
Η διοίκηση Τραμπ έχει ήδη σταματήσει τη χρηματοδότηση της UNRWA (οργανισμός για τους Παλαιστίνιους πρόσφυγες), έχει αποχωρήσει από το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και από την UNESCO.
Το σχέδιο του Γκουτέρες έχει προκαλέσει αντιδράσεις τόσο από συμμάχους του Τραμπ όσο και εντός του ίδιου του ΟΗΕ.
«Υπάρχουν δραστηριότητες του ΟΗΕ που θα έπρεπε να ενισχυθούν, όχι να περικοπούν και άλλες που δεν χρειάζονται περικοπές αλλά πλήρη κατάργηση», σχολίασε ο Μπρετ Σέιφερ, αναλυτής στο συντηρητικό American Enterprise Institute. Ως προς τις πρώτες, ανέφερε τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας και το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα· ως προς τις δεύτερες, τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας και το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.
Στο μεταξύ, το προσωπικό του ΟΗΕ στη Γενεύη ενέκρινε την περασμένη εβδομάδα ψήφισμα δυσπιστίας κατά του Γκουτέρες και του σχεδίου του. «Το προσωπικό θεώρησε ότι η προσέγγιση “κόβω και ράβω” στερείται στρατηγικού σκοπού και καθιστά τον ΟΗΕ ακόμα πιο συγκεντρωτικό και δυσκίνητο», έγραψε στο LinkedIn ο Ίαν Ρίτσαρντς, πρόεδρος της Ένωσης Υπαλλήλων του ΟΗΕ στη Γενεύη.
Η ψήφος έχει κυρίως συμβολική σημασία, σύμφωνα με τον Τσεν. Ωστόσο, όπως σημειώνει, η προσπάθεια του Γκουτέρες να κινηθεί εγκαίρως μπροστά από τις επικείμενες περικοπές μπορεί να βοηθήσει τον ΟΗΕ να προσαρμοστεί στην επόμενη μέρα.
«Ίσως αυτό να είναι η αχτίδα φωτός μέσα στη θύελλα», καταλήγει.
Με πληροφορίες από Bloomberg
