Η αντιπολίτευση στον Βλαντιμίρ Πούτιν, ο οποίος βρίσκεται στην εξουσία είτε ως πρόεδρος είτε ως πρωθυπουργός για πάνω από 20 χρόνια, είναι γένους θηλυκού.
Τρεις ημέρες μετά την είδηση του θανάτου του Αλεξέι Ναβάλνι, η σύζυγός του Γιούλια ανακοίνωσε ότι θα αναλάβει τον αγώνα του.
«Πρέπει να σχηματίσουμε μια δυνατή γροθιά και να τη χρησιμοποιήσουμε για να χτυπήσουμε αυτό το τρελό καθεστώς», προέτρεψε σε ένα στωικό βίντεο στο YouTube.
Μετά από χρόνια που παρουσίαζε τον εαυτό της ως νοικοκυρά χωρίς ενδιαφέρον για πολιτική καριέρα, η μεταμόρφωση της Γιούλα Ναβάλνια ήταν εντυπωσιακή, αν και δεν ήταν μεμονωμένο γεγονός.
Ο Βλαντιμίρ Πούτιν είναι βέβαιο ότι θα επανεκλεγεί την επόμενη εβδομάδα. Όμως, η προσπάθεια του Κρεμλίνου να εξοντώσει την κριτική στο εσωτερικό του αποδείχθηκε μια επιχείρηση αιφνιδιασμού.
Αυτό που θα έπρεπε να είναι καμένη γη, είναι αντίθετα πρόσφορο έδαφος για νεοφώτιστους να αναλάβουν τα ηνία της αντιπολίτευσης. Πιο συγκεκριμένα, σε μια στρατιωτικοποιημένη κουλτούρα που βασίζεται στην πατριαρχία, η νέα αντιπολίτευση αποτελείται όλο και περισσότερο από γυναίκες.
Μετά τον ξαφνικό θάνατο του Ναβάλνι τον περασμένο μήνα μέσα στη φυλακή στον Αρκτικό Κύκλο, οι υπόλοιποι βετεράνοι πολιτικοί της ρωσικής αντιπολίτευσης βρίσκονται σχεδόν όλοι είτε στην εξορία, είτε στη φυλακή, είτε αντιμετωπίζουν κατηγορίες.
Συνειδητοποιώντας αυτό, η Εκατερίνα Ντάντσοβα, ανύπαντρη μητέρα τριών παιδιών και πρώην δημοσιογράφος, έθεσε υποψηφιότητα τον περασμένο Νοέμβριο για να κατέβει εναντίον του Πούτιν με αντιπολεμικό ψηφοδέλτιο. «Κάποιος έπρεπε να το κάνει», δήλωσε στο POLITICO σε τηλεφωνική συνομιλία από τη Μόσχα.
Μέσα σε μια νύχτα, έγινε αστέρι της ρωσικής πολιτικής σκηνής.
Σχεδόν το ίδιο γρήγορα, οι εκλογικές αρχές την απέκλεισαν. Ο Μπόρις Ναντεζντίν, ένας άλλος αντιπολεμικός υποψήφιος -αλλά με στενούς δεσμούς με το περιβάλλον του Πούτιν- είχε τη δυνατότητα να προχωρήσει στο επόμενο στάδιο των εκλογών.
«Πιθανώς σκέφτηκαν: Ντάντσοβα», δήλωσε η Ντάντσοβα. Αναφερόταν στην πυρήνα της αντιπολίτευσης της Λευκορωσίας που έγινε το πρόσωπο της λαϊκής διαμαρτυρίας κατά της αμφιλεγόμενης επανεκλογής του Αλεξάντερ Λουκασένκο το 2020.
Ο Ναντεζντίν, επίσης, τελικά αποκλείστηκε. Αλλά όχι πριν, με τις ευλογίες της Νταντσόβα, οι Ρώσοι προσέλθουν μαζικά στα γραφεία της προεκλογικής του εκστρατείας σε όλη τη χώρα και στο εξωτερικό σε μια επίδειξη υποστήριξης.
Ήταν η πρώτη δημόσια εκδήλωση δυσαρέσκειας για το Κρεμλίνο από την άμεση επαύριο της πλήρους εισβολής της Ρωσίας και προάγγελος της τεράστιας προσέλευσης στην κηδεία του Ναβάλνι νωρίτερα αυτό το μήνα.
«Ο κόσμος σχεδόν ικετεύει: δώστε μας κάτι να κάνουμε», δήλωσε η Νταντσόβα, η οποία πρόσθεσε ότι θα συνεχίσει το πολιτικό της έργο.
Πατριωτική διαφωνία
Αν δεν υπήρχε ο πόλεμος στην Ουκρανία, η Μαρία Αντρέγιεβα θα ήταν πιθανότατα ακόμη μια ευτυχισμένη παντρεμένη παιδίατρος και νεαρή μητέρα χωρίς κανένα ενδιαφέρον για την πολιτική.
Σήμερα, είναι η επικεφαλής ενός μικρού αλλά σκληρού κινήματος διαμαρτυρίας συζύγων και συγγενών στρατιωτών. «Οι συνθήκες δεν μου άφησαν άλλη επιλογή», δήλωσε η Αντρέγιεβα στο POLITICO.
Στην αρχή απαιτώντας απλώς την επιστροφή των δικών τους συζύγων, οι οποίοι στρατολογήθηκαν στο πλαίσιο της κινητοποίησης του Πούτιν το 2022, οι γυναίκες έγιναν όλο και πιο σαφείς στην κριτική τους προς το Κρεμλίνο καθώς ο πόλεμος τραβούσε σε μάκρος.
Σε μια τελετουργία φορτωμένη με συμβολισμούς, αφήνουν κόκκινα γαρύφαλλα στον τάφο του Άγνωστου Στρατιώτη στα τείχη του Κρεμλίνου κάθε Σάββατο, με τα πρόσωπά τους να πλαισιώνονται από λευκές μαντίλες.
«Δεν είμαστε διατεθειμένες να δεχτούμε τον εξευτελισμό των ανδρών μας» έγραψε η Αντρέγιεβα σε ένα από μια σειρά μηνυμάτων διανθισμένων με θαυμαστικά.
Οι διαμαρτυρίες καταρρακώνουν την αφήγηση του Πούτιν για την ομόφωνη υποστήριξη του πολέμου και υποδηλώνουν μια πιο διαδεδομένη δυσαρέσκεια από ό,τι θέλει να πιστέψουν οι τηλεθεατές της ρωσικής κρατικής τηλεόρασης.
«Ο πόλεμος ξεκίνησε στο σπίτι»
Για τις Ρωσίδες φεμινίστριες, μετά από χρόνια που ένιωθαν ότι δεν εισακούστηκαν, η πολιτικοποίηση των Ρωσίδων προκαλεί ελπίδα και απογοήτευση.
«Αυτό που συμβαίνει στην Ουκρανία δεν ήρθε από το πουθενά, είναι μέρος ενός συστημικού προβλήματος», δήλωσε η ακτιβίστρια Βικτώρια Πριβάλοβα στο POLITICO. Είπε ότι δεκαετίες που η έμφυλη βία έμενε ατιμώρητη στη Ρωσία είχαν οδηγήσει στο να γίνει η βία κανόνας: «Ο πόλεμος ξεκίνησε στο σπίτι» είπε χαρακτηριστικά.
Η Πριβάλοβα είναι ενεργό μέλος του καναλιού Feminists Anti-War Resistance -ομάδα που έχει χαρακτηριστεί «ξένος πράκτορας» από το Κρεμλίνο- στο Telegram. Η ομάδα ξεκίνησε μια μέρα μετά την ανακοίνωση της εισβολής του Πούτιν και έχει γίνει κορυφαία πηγή για τους Ρώσους αντιπολεμικούς, ενθαρρύνοντας τον ακτιβισμό μέσω της τέχνης διαμαρτυρίας.
Αυτό δεν είναι χωρίς κίνδυνο, όπως δείχνει η περίπτωση της φεμινίστριας ακτιβίστριας και καλλιτέχνιδας Alexandra Skochilenko. Της επιβλήθηκε ποινή φυλάκισης επτά ετών επειδή αντικατέστησε τις ετικέτες τιμών των σούπερ μάρκετ με αντιπολεμικά μηνύματα.
Τον Απρίλιο του περασμένου έτους, ο Ρώσος νομοθέτης Oleg Matveychev πρότεινε ακόμη και την απαγόρευση του φεμινισμού ως «εξτρεμιστικής ιδεολογίας», όπως αργότερα χαρακτηρίστηκε η ΛΟΑΤΚΙ κοινότητα.
«Είναι σαφές ότι οι αρχές βλέπουν τις γυναίκες ως απειλή και αισθάνονται τη δύναμή τους, αλλά κανείς δεν καταλαβαίνει πώς να τις περιορίσει», δήλωσε η Πριβάλοβα.
Καθώς ο αριθμός των νεκρών αυξάνεται και οι Ρώσοι στρατιώτες επιστρέφουν από το μέτωπο, φέρνουν μαζί τους τη φρίκη του πολέμου στο σπίτι τους. Ήδη, υπάρχουν δεκάδες αναφορές στα τοπικά μέσα ενημέρωσης για στρατιώτες που επιστρέφουν και αρχίζουν ανεξέλεγκτες εκρήξεις εμπρησμών, λεηλασιών, βιασμών και δολοφονιών.
