Στις αρχές Ιουλίου η Μελβούρνη ήρθε αντιμέτωπη με την τρομακτική πραγματικότητα ενός νέου θανατηφόρου κύματος κρουσμάτων κορωνοϊού.
Περίπου 110 ημέρες αργότερα, ειδικοί θεωρούν πως αναδεικνύεται σε παγκόσμιο ηγέτη αναφορικά με τον περιορισμό διασποράς της νόσου, ανάμεσα σε χώρες όπως Σιγκαπούρη, Βιετνάμ, Νότια Κορέα, Νέα Ζηλανδία και Χονγκ Κονγκ.
Η Raina McIntyre, καθηγήτρια βιοασφάλειας στο Kirby Institute του University of New South Wales, είπε στο BBC πως η ανταπόκριση της Αυστραλίας ήταν «έτη φωτός μπροστά» από τις ΗΠΑ και τη Μεγάλη Βρετανία.
«Είναι απολύτως σοκαριστικό. Όταν σκεφτόμαστε πανδημίες, δεν μας περνάει από το μυαλό πως υψηλού εισοδήματος χώρες θα διαλυθούν, αλλά αυτό ακριβώς είδαμε», λέει.
Μέχρι το βράδυ της Τρίτης, οι πέντε εκατομμύρια κάτοικοι της Μελβούρνης θα δουν να τελειώνει μια περίοδος αυστηρών απαγορεύσεων με εντολές παραμονής στο σπίτι που έθεσαν μια ολόκληρη πόλη σε καθεστώς προστασίας.
Όταν αρθούν οι περιορισμοί, οι πολίτες της Μελβούρνης θα έχουν αντέξει ένα από τα δυσκολότερα και μεγαλύτερα σε διάρκεια lockdown.
Αποδείχθηκε ολέθριο για τις θέσεις εργασίας και αδιανόητα δύσκολο για πολλούς, ωστόσο ειδικοί σε θέματα υγείας θεωρούν πως λειτούργησε. Την ίδια στιγμή, υπάρχει συγκρατημένη αισιοδοξία πως με το πολύ χαμηλό αριθμό κρουσμάτων, τα χειρότερα πέρασαν.
«Είμαι πολύ περήφανος για ό,τι καταφέραμε εδώ», λέει η καθηγήτρια Sharon Lewin, διευθύντρια του Doherty Institute της Μελβούρνης. «Το αποτέλεσμα ήταν εντυπωσιακό, αλλά όχι χωρίς πόνο», προσθέτει.
Τη Δευτέρα, η Μελβούρνη ανακοίνωσε για πρώτη φορά μηδενικά νέα κρούσματα κορωνοϊού από τον Ιούνιο. Στις αρχές Αυγούστου, κατέγραφε πάνω από 700 νέες περιπτώσεις μόλυνσης καθημερινά και δεκάδες θανάτους.
Η πόλη βρισκόταν στο επίκεντρο μιας εν εξελίξει κρίσης στη δημόσια υγεία, και άλλα μέρη της χώρας, όπου είχε περιοριστεί σχετικά η Covid-19, κρατούσαν την ανάσα τους.
«Ευρώπη και ΗΠΑ καταγράφουν απίστευτα μεγάλα νούμερα. Στη Βικτόρια, είχαμε ένα περιορισμένο ξέσπασμα κυρίως στη Μελβούρνη και στην υπόλοιπη χώρα εξαιρετικά χαμηλούς, σε πολλές περιφέρειες μηδενικούς, αριθμούς», σχολίασε η Sharon Lewin. «Δεν είχαμε καμία άλλη επιλογή παρά να προχωρήσουμε σε lockdown αν επρόκειτο να ενωθούμε ξανά με τη χώρα και αυτό μας έδωσε κίνητρο».
Η χρήση μάσκας έγινε υποχρεωτική στη Βικτόρια και μια βραδινή απαγόρευση κυκλοφορίας επιβλήθηκε στη Μελβούρνη. Στην πρώτη γραμμή ενός αόρατου πολέμου καταγραφόταν ένας αυξανόμενος αριθμός θυμάτων, ανάμεσά τους εργαζόμενοι στα νοσοκομεία, ενώ ο αληθινός αντίκτυπος στην ψυχική υγεία μπορεί να μη γίνει ποτέ γνωστός.
«Κατανοούμε γιατί η κυβέρνηση υιοθέτησε αυτή την προσέγγιση και λειτούργησε, αλλά θεωρούμε πως θα έπρεπε να χαλαρώσει νωρίτερα τους περιορισμούς. Η πίεση στις οικογένειες, η αύξηση στην ενδοοικογενειακή βία- πρόκειται για ανησυχητικούς παράγοντες», είπε ο Adel Salman, αντιπρόεδρος του Ισλαμικού Συμβουλίου της Βικτόρια.
Σε μια πανδημία, οι στρατηγικές περιορισμού της ασθένειας ποικίλλουν από χώρα σε χώρα. Ένας βασικός παράγοντας στις άμυνες της Αυστραλίας υπήρξε η γεωγραφική θέση της. Πρόκειται για ένα τεράστιο, απομονωμένο νησί. Τον Μάρτιο, είχε κλείσει τα διεθνή της σύνορα σε ξένους ταξιδιώτες για να σταματήσει τα εισαγόμενα κρούσματα.
Σχεδόν 8.5 εκατομμύρια τεστ έχουν πραγματοποιηθεί στη χώρα από τότε που ξεκίνησε η πανδημία. Πάνω από το 1/3 έχει διεξαχθεί στη Βικτόρια. «Τα έχουμε πάει εξαιρετικά καλά στα τεστ», λέει η Lewin.
«Η δυνατότητα επαναλαμβανόμενων τεστ και απομόνωσης έγινε δυσκολότερη όταν κορυφώνονταν τα κρούσματα στη Μελβούρνη, αλλά έχουμε πραγματικά πολύ καλά συστήματα και αυτό είναι το μυστικό στο επιτυχημένο αποτέλεσμα».
«Μόνο το Βιετνάμ και το Χονγκ Κονγκ έχουν απολαύσει ανάλογη επιτυχία στον έλεγχο του δεύτερου κύματος της πανδημίας», σχολίασε ο Michael Toole από το Burnet Institute της Μελβούρνης.
Ωστόσο έγιναν και πολύ σοβαρά λάθη.
Πολίτες και μόνιμοι κάτοικοι επιτρέπεται να επιστρέψουν στην Αυστραλία και κατά την άφιξή τους τίθενται σε υποχρεωτική καραντίνα 14 ημερών. Τα ειδικά ξενοδοχεία επέτρεψαν στον ιό να περάσει από επιβάτες στο προσωπικό και μετά στην κοινότητα, πυροδοτώντας δεύτερο κύμα. Για τις συγκεκριμένες αστοχίες έχει διαταχθεί εισαγγελική έρευνα.
Αρνητικά σχόλια ακούστηκαν επίσης για το σύστημα υγείας που είχε ελάχιστους πόρους όταν ξέσπασε η κρίση και πως στα πρώτα στάδια η ιχνηλάτηση επιβεβαιωμένων κρουσμάτων ήταν ανεπαρκής.
Ο υπουργός Υγείας, Greg Hunt, κατονόμασε τέσσερις κρίσιμους πυλώνες στην ανταπόκριση της Αυστραλίας απέναντι στην Covid-19: το κλείσιμο των διεθνών συνόρων, τον «ομοιόμορφο έλεγχο» σε όλες τις περιοχές, την ιχνηλάτηση επαφών και την «συμμορφούμενη κοινότητα που αποδέχθηκε τα πρωτόκολλα αποστάσεων ασφαλείας».
Ωστόσο, προς το παρόν δεν υπάρχει κανένα αίσθημα θριάμβου. Πάνω από 900 θάνατοι σχετικοί με τον κορωνοϊό έχουν αναφερθεί στην Αυστραλία, ο ιός δεν έχει εξαλειφθεί και η επαγρύπνηση θα πρέπει «εξολοθρεύσουν» την απάθεια.
«Δεν μπορούμε να περιορίσουμε την ασθένεια αν δεν αλλάξουμε τον τρόπο ζωής μας μέχρι να έχουμε αρκετά εμβόλια, αποτελεσματικά για όλους. Δεν μπορούσε να ευχόμαστε απλώς οι ζωές μας επιστρέψουν στο κανονικό», προειδοποίησε ο καθηγητής McIntyre.
Με πληροφορίες από BBC
