Ο πρόεδρος της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, διακινδυνεύει όσο ποτέ άλλοτε την πολιτική του καριέρα, καθώς η κοινή γνώμη – ακόμη και σε παραδοσιακά συντηρητικά προπύργια – στρέφεται εναντίον του. Ο στόχος του είναι να φέρει στο πλευρό του τη μεγάλη κουρδική μειονότητα, τερματίζοντας τη μακροχρόνια σύγκρουση με το PKK που έχει στοιχίσει τη ζωή σε περίπου 40.000 ανθρώπους σε τέσσερις δεκαετίες.
Ο Ερντογάν επιχειρεί να δώσει πολιτικό ρόλο στον Αμπντουλάχ Οτζαλάν, φυλακισμένο ηγέτη του εκτός νόμου PKK, το οποίο θεωρείται τρομοκρατική οργάνωση από την Τουρκία, τις ΗΠΑ και την ΕΕ. Αυτή η ριζοσπαστική κίνηση φανερώνει τη δύσκολη θέση του Ερντογάν, που βλέπει την εξουσία του να απειλείται μετά τις βαριές ήττες στις δημοτικές εκλογές του 2024, ακόμα και σε συντηρητικά προπύργια.
Μετά τις εκλογικές ήττες, ο Ερντογάν στράφηκε σε πιο αυταρχικές μεθόδους, φυλακίζοντας τον δήμαρχο Κωνσταντινούπολης Εκρέμ Ιμάμογλου και εξαπολύοντας διώξεις κατά της αντιπολίτευσης. Οι παλιοί του σύμμαχοι τον έχουν εγκαταλείψει, αναγκάζοντάς τον να αναζητήσει νέα βάση στήριξης.
Η προσέγγιση με τους Κούρδους είναι εξαιρετικά ριψοκίνδυνη. Η τουρκική κοινή γνώμη παραμένει καχύποπτη απέναντι στο PKK, ενώ και οι ίδιοι οι Κούρδοι δυσπιστούν απέναντι στις προθέσεις της κυβέρνησης. Παρά τις πρώτες κινήσεις, όπως η παράδοση όπλων από το PKK στο βόρειο Ιράκ, η διαδικασία δεν εμπνέει ενθουσιασμό στις κουρδικές κοινότητες, που θεωρούν ότι τα πραγματικά τους αιτήματα για πολιτιστικά, γλωσσικά και διοικητικά δικαιώματα αγνοούνται.
Ο Οτζαλάν, σε πρώτη του δημόσια εμφάνιση από το 1999, δήλωσε ότι ο ένοπλος αγώνας του PKK τελείωσε, καθώς το βασικό αίτημα – η αναγνώριση της κουρδικής ύπαρξης – έχει επιτευχθεί. Κάλεσε το PKK να διαλυθεί και να περάσει στη φάση της δημοκρατικής πολιτικής. Ο φυλακισμένος Οτζαλάν, σε μήνυμα του ανέφερε επίσης πως το κίνημα του PKK και η προσπάθειά του για ίδρυση κουρδικού κράτους έχουν πλέον τελειώσει, καθώς το βασικό του αίτημα, να αναγνωριστούν οι Κούρδοι, έχει ικανοποιηθεί. «Η ύπαρξη μας έχει αναγνωριστεί,, επομένως ο πρωταρχικός στόχος μας, έχει επιτευχθεί. Πρόκειται για μια εθελοντική μετάβαση από τη φάση του ένοπλου αγώνα στη φάση της δημοκρατικής πολιτικής και του δικαίου. Αυτό δεν αποτελεί απώλεια, αλλά θα πρέπει να θεωρηθεί ως ιστορικό επίτευγμα», ανέφερε σε βιντεοσκοπημένο μήνυμα την Τετάρτη.
Η κίνηση του Ερντογάν προκαλεί αντιδράσεις ακόμη και εντός της κυβέρνησης και των συμμάχων του, όπως ο εθνικιστής Ντεβλέτ Μπαχτσελί, που στο παρελθόν ζητούσε την εκτέλεση του Οτσαλάν, αλλά τώρα άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να μιλήσει στη Βουλή αν διαλύσει το PKK.
Παρά τις επίσημες δηλώσεις για «Τουρκία χωρίς τρομοκρατία», πολλοί Κούρδοι και αναλυτές αμφισβητούν τη γνησιότητα των προθέσεων της κυβέρνησης, ειδικά σε μια περίοδο που η αντιπολίτευση διώκεται και η δημοκρατία υποχωρεί.
Πολλοί αναλυτές θεωρούν ότι ο Ερντογάν χρησιμοποιεί το κουρδικό ζήτημα για να παρατείνει την παραμονή του στην εξουσία, προσπαθώντας να προσελκύσει Κούρδους βουλευτές και να εξασφαλίσει πλειοψηφία για συνταγματική αλλαγή που θα του επιτρέψει να παραμείνει πρόεδρος για πάντα. Ήδη έχει ξεκινήσει δημόσια συζήτηση για νέο Σύνταγμα, αλλά αρκετοί πιστεύουν ότι στόχος είναι κυρίως η διατήρηση της προσωπικής του εξουσίας.
Το αν θα πετύχει το ρίσκο του Ερντογάν εξαρτάται όχι μόνο από τον ίδιο, αλλά κυρίως από τη βούληση των Κούρδων. Η αμοιβαία δυσπιστία και το έλλειμμα δημοκρατίας συνιστούν σημαντικά εμπόδια για μια πραγματική και βιώσιμη ειρήνη στην Τουρκία.
