Η νέα κυβέρνηση της Γερμανίας σχεδιάζει να ασκήσει ισχυρότερη πίεση στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ζητώντας την επιβολή κυρώσεων και την αναστολή δικαιωμάτων ψήφου σε χώρες που παραβιάζουν βασικές δημοκρατικές αρχές και το κράτος δικαίου – μια σαφής, έστω και χωρίς ονομαστική αναφορά, αιχμή κατά της Ουγγαρίας του Βίκτορ Ορμπάν.
Σύμφωνα με προσχέδιο της συμφωνίας συνασπισμού που εξασφάλισε το Politico, οι Χριστιανοδημοκράτες του επόμενου καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς και οι Σοσιαλδημοκράτες (SPD) συμφώνησαν να ζητήσουν από την ΕΕ να εφαρμόζει «πολύ πιο αυστηρά» τα υπάρχοντα εργαλεία επιβολής κυρώσεων στα κράτη-μέλη που αποκλίνουν από τις θεμελιώδεις αξίες της Ένωσης.
Παρότι το όνομα της Ουγγαρίας δεν αναφέρεται ρητά στο προσχέδιο, οι αναφορές είναι σαφώς στοχευμένες. Η κυβέρνηση Ορμπάν κατηγορείται εδώ και χρόνια για αυταρχικές πρακτικές: περιορισμό της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης, φίμωση του Τύπου και προσβολή των θεμελιωδών δικαιωμάτων.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είχε ενεργοποιήσει ήδη από το 2018 το Άρθρο 7 της Συνθήκης της ΕΕ – γνωστό και ως «πυρηνική επιλογή» – σε βάρος της Ουγγαρίας, αλλά η διαδικασία «πάγωσε» λόγω πολιτικών διαφωνιών μεταξύ των κρατών-μελών. Το 2022 η Κομισιόν μπλόκαρε 22 δισ. ευρώ από κοινοτικά κονδύλια προς την Ουγγαρία λόγω παραβιάσεων του κράτους δικαίου, εκ των οποίων αποδεσμεύτηκαν αργότερα περίπου 10 δισ., γεγονός που προκάλεσε αντιδράσεις.
Παράλληλα, η φιλορωσική στάση του Ορμπάν έχει προκαλέσει νέες εντάσεις, με την Ουγγαρία να χρησιμοποιεί επανειλημμένα το δικαίωμα βέτο για να εμποδίσει ευρωπαϊκές κυρώσεις σε βάρος Ρώσων ολιγαρχών και στρατιωτικών.
Για να παρακαμφθεί το ουγγρικό βέτο, η νέα κυβέρνηση Μερτς ζητά την επέκταση της ψηφοφορίας με ειδική πλειοψηφία στο Συμβούλιο της ΕΕ – ιδίως σε θέματα κοινής εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας, όπως η επιβολή κυρώσεων. Αν εφαρμοστεί αυτή η αλλαγή, δεν θα απαιτείται πλέον η ομοφωνία, επιτρέποντας στην ΕΕ να δράσει χωρίς το μπλοκάρισμα από χώρες όπως η Ουγγαρία.
Η Γερμανία σκοπεύει επίσης να αναβαθμίσει τον ρόλο της στην ευρωπαϊκή πολιτική σκηνή, ενισχύοντας τη συνεργασία με τη Γαλλία και την Πολωνία μέσω του Τριγώνου της Βαϊμάρης. Ο Φρίντριχ Μερτς έχει ήδη δηλώσει ότι μία από τις πρώτες του επισκέψεις ως καγκελάριος θα είναι στο Παρίσι και τη Βαρσοβία.
Παράλληλα, η συμφωνία συνασπισμού επιχειρεί να αντιμετωπίσει ένα χρόνιο πρόβλημα στη γερμανική συμμετοχή στα ευρωπαϊκά όργανα: την αποχή της Γερμανίας από κρίσιμες ψηφοφορίες όταν υπάρχουν ενδοκυβερνητικές διαφωνίες. Οι Χριστιανοδημοκράτες επιθυμούν ο καγκελάριος να έχει τον τελικό λόγο σε αυτές τις περιπτώσεις, ενώ οι Σοσιαλδημοκράτες επιμένουν στη διατήρηση της «διαυπουργικής διαδικασίας συντονισμού».
Η συμφωνία για τις ευρωπαϊκές θέσεις της νέας γερμανικής κυβέρνησης αποτελεί προϊόν μιας από τις 16 διακομματικές ομάδες εργασίας. Οι τελικές διαπραγματεύσεις για την ολοκλήρωση του κυβερνητικού προγράμματος βρίσκονται σε εξέλιξη και εκτιμάται ότι η επίσημη συμφωνία θα παρουσιαστεί έως τα μέσα Απριλίου.
Η στάση της νέας κυβέρνησης Μερτς προμηνύει μία πιο «επιθετική» ευρωπαϊκή πολιτική για την προστασία των θεμελιωδών αξιών της ΕΕ, με επίκεντρο τον σεβασμό στη Δημοκρατία, το κράτος δικαίου και την ευρωπαϊκή συνοχή.
