Μια καταστροφική συνάντηση στο Οβάλ Γραφείο για τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι την Παρασκευή αποκρυστάλλωσε αυτό που είχε ήδη αρχίσει να διαφαίνεται: Η υποστήριξη των ΗΠΑ στην πολεμική προσπάθεια της Ουκρανίας εξασθενεί γρήγορα και η Ευρώπη θα πρέπει να καλύψει το κενό.
Ενώ η κυριακάτικη συνάντηση των Ευρωπαίων ηγετών στο Λονδίνο περιελάμβανε τη δέσμευση να συνεχιστεί η παροχή στρατιωτικής βοήθειας στην Ουκρανία και να διαμορφωθεί ένα ειρηνευτικό σχέδιο, είναι οι λεπτομέρειες που θα έχουν σημασία.
Μέχρι στιγμής, η ειρηνευτική στρατηγική των ΗΠΑ φαίνεται να στηρίζεται στον κατευνασμό του Κρεμλίνου - υποσχόμενη εδαφικές παραχωρήσεις, αναμασώντας τα σημεία συζήτησης του Ρώσου προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν και κοροϊδεύοντας τη διατλαντική συμμαχία. Ο Ζελένσκι, μετά τους ηγέτες της Γαλλίας και της Βρετανίας, απέτυχε να αποσπάσει σταθερές εγγυήσεις ασφαλείας από τον Λευκό Οίκο την περασμένη εβδομάδα. Η επίπληξη που δέχθηκε αφού πίεσε το θέμα - «Είπατε μια φορά 'ευχαριστώ';», αναφώνησε ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς - άφησε τις σχέσεις με τις ΗΠΑ αβέβαιες.
Το πώς ακριβώς σκοπεύει ο Λευκός Οίκος να σταματήσει τις μάχες μένει να φανεί. Αλλά η Ευρώπη οφείλει να αναγνωρίσει τη μόχλευση που έχει για να διαμορφώσει το τελικό παιχνίδι, καθώς και την επείγουσα ανάγκη να αναπτύξει περισσότερο.
Ενώ τα αποθέματα έχουν αραιώσει, οι ευρωπαϊκές χώρες εξακολουθούν να διαθέτουν όπλα που μπορούν να μεταφέρουν στην Ουκρανία, από σφαίρες πυροβολικού έως πυραύλους κρούσης ακριβείας και συστήματα αεράμυνας, καθώς και κεφάλαια για την ενίσχυση της αυξανόμενης αμυντικής βιομηχανικής της βάσης. Μόλις 20 δισεκατομμύρια δολάρια κατανεμημένα σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση θα μπορούσαν να βοηθήσουν το Κίεβο να αμυνθεί έναντι των συνεχιζόμενων ρωσικών επιθέσεων και να διεκδικήσει καλύτερους όρους.
Η Ευρώπη (συμπεριλαμβανομένων του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ελβετίας) συντηρεί επίσης εκτεταμένες κυρώσεις που θα μπορούσαν να συνεχίσουν να συμπιέζουν τη ρωσική οικονομία ακόμη και αν αρθούν οι αμερικανικοί περιορισμοί. Ελέγχει περίπου 250 δισεκατομμύρια δολάρια σε δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία της ρωσικής κεντρικής τράπεζας, τα οποία μπορούν να διατεθούν για την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας.
Ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί ως σοβαρός παίκτης, φυσικά, θα ήταν να ακολουθήσει το παράδειγμα του Ηνωμένου Βασιλείου στην αύξηση των αμυντικών δαπανών, τόσο σε εθνικό επίπεδο όσο και μέσω κοινού δανεισμού. Οι αριθμοί πρέπει να είναι επαρκείς για να αρχίσουν να αντικαθιστούν τα βασικά αμερικανικά βοηθητικά αεροσκάφη - που απαιτούνται για τη μεταφορά στρατευμάτων και εξοπλισμού, τον εναέριο ανεφοδιασμό και την εκτέλεση μιας σειράς λειτουργιών πληροφοριών, επιτήρησης και αναγνώρισης.
Αυτό δεν θα είναι ούτε φθηνό ούτε πολιτικά εύκολο. Το Bloomberg Economics υπολογίζει ότι εάν οι πέντε μεγαλύτερες ευρωπαϊκές χώρες αυξήσουν η καθεμία τις αμυντικές δαπάνες στο 4% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος, το κόστος θα ανέλθει σε περίπου 270 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως κατά την επόμενη δεκαετία.
Αλλά η ιδέα ότι το μεγαλύτερο οικονομικό μπλοκ του κόσμου, με συνδυασμένο ετήσιο ΑΕΠ 20 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, δεν μπορεί να αντέξει τέτοιες δαπάνες είναι ανοησία. Η εξαίρεση των αμυντικών δαπανών από τα ανώτατα όρια χρέους που επιβάλλει η ΕΕ θα διευκόλυνε τις αυξήσεις του προϋπολογισμού. Η εξάρτηση του κοινού δανεισμού από μεταρρυθμίσεις στις πρακτικές προμηθειών και τον καλύτερο συντονισμό των δαπανών θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια πολύ λιγότερο κατακερματισμένη προσέγγιση της ευρωπαϊκής άμυνας.
Οι ηγέτες θα μπορούσαν έτσι να βοηθήσουν να τερματιστεί το μοτίβο των μεμονωμένων εθνών να αγοράζουν πάρα πολλές αλληλεπικαλυπτόμενες οπλικές πλατφόρμες, με πολύ μεγάλο κόστος, για πολύ μικρό συλλογικό όφελος. Αυτό θα απαιτήσει πιο διεκδικητική ηγεσία από μια νέα γερμανική κυβέρνηση, καθώς και στενότερους δεσμούς άμυνας και ασφάλειας μεταξύ της ηπείρου και της Βρετανίας μετά το Brexit. Όπου δεν είναι δυνατή μια ευρύτερη συμφωνία, οι συνασπισμοί των προθύμων θα μπορούσαν να δημιουργήσουν ικανότητες ή να αντιμετωπίσουν συγκεκριμένες απειλές, κατά το πρότυπο των συνομιλιών του Ηνωμένου Βασιλείου με τη Νορβηγία για την προστασία βασικών συνδέσμων υποδομής.
Ο πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου σερ Κιρ Στάρμερ έχει δίκιο: «Αυτή δεν είναι η στιγμή για περισσότερες συζητήσεις. Είναι η ώρα να δράσουμε». Οι διστακτικοί Ευρωπαίοι ηγέτες θα πρέπει να θυμηθούν πώς ανταποκρίθηκαν στην πανδημία Covid-19, υποσχόμενοι κεφάλαια ανάκαμψης ύψους 860 δισεκατομμυρίων δολαρίων μέσα σε λίγες εβδομάδες.
Η πρόκληση της προετοιμασίας για μια παγκόσμια τάξη πραγμάτων στην οποία οι ΗΠΑ δεν θα μπορούν πλέον να εγγυώνται την ασφάλεια της Ευρώπης είναι εξίσου υπαρξιακή. Πρέπει να αναγνωρίσουν τις δυνάμεις τους και να αρχίσουν να τις αξιοποιούν πριν να είναι πολύ αργά.
Με πληροφορίες από Bloomberg
