Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προχωρά σε ριζική αναθεώρηση του τρόπου με τον οποίο παρέχει χρηματοδότηση στην Τυνησία, μετά από έρευνα του Guardian που αποκάλυψε σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων από δυνάμεις ασφαλείας που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ. Οι καταγγελίες περιλαμβάνουν εκτεταμένη σεξουαλική βία κατά μεταναστών, κακοποιήσεις παιδιών και συνεργασία με διακινητές ανθρώπων.
Σύμφωνα με αξιωματούχους, σχεδιάζονται «συγκεκριμένοι» όροι που θα διασφαλίζουν ότι μελλοντικές ευρωπαϊκές πληρωμές προς την Τύνιδα θα γίνονται μόνο εφόσον τηρούνται οι αρχές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Οι αλλαγές αφορούν κονδύλια δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ που προορίζονται για την Τυνησία την επόμενη τριετία.
Οι αποκαλύψεις του Guardian το 2023 έφεραν στο φως κατηγορίες για βιασμούς εκατοντάδων μεταναστών από την εθνική φρουρά της Τυνησίας, ξυλοδαρμούς παιδιών και συνεργασία με διακινητές. Η έρευνα πυροδότησε αντιδράσεις και επανέφερε το ζήτημα της προτεραιότητας που δόθηκε στη μείωση της μετανάστευσης έναντι της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη συμφωνία ΕΕ-Τυνησίας του 2023.
Αναθεώρηση της σχέσης ΕΕ-Τυνησίας
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μέχρι πρότινος, είχε απορρίψει τις κατηγορίες για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη συνεργασία της με την Τυνησία, υποστηρίζοντας ότι διαθέτει από τα πιο προηγμένα συστήματα παρακολούθησης. Ωστόσο, πλέον επιβεβαιώνεται ότι προετοιμάζονται νέες ρυθμίσεις για τη συνεργασία με το βορειοαφρικανικό κράτος μέχρι το 2027.
Εκπρόσωπος της Επιτροπής περιέγραψε τη διαδικασία ως «επανενεργοποίηση» της σχέσης, ανακοινώνοντας τη δημιουργία υποεπιτροπών που θα εξασφαλίσουν ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα θα βρίσκονται στο επίκεντρο της συνεργασίας με την Τυνησία.
Η Ευρωπαία Διαμεσολαβήτρια, Έμιλι Ο’Ράιλι, τόνισε πως «υπάρχουν έντονες ανησυχίες για την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Τυνησία». Η πρόσφατη έκθεσή της κατέληξε ότι η ΕΕ δεν ήταν διαφανής όσον αφορά τις πληροφορίες που διέθετε για παραβιάσεις στην Τυνησία. Η Ο’Ράιλι πρότεινε την εφαρμογή σαφών κριτηρίων για την αναστολή της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης σε περιπτώσεις παραβιάσεων.
Αν και η ΕΕ κάλεσε την Τυνησία να ερευνήσει τις καταγγελίες, καμία πληροφορία δεν έχει δημοσιοποιηθεί. Ως αποτέλεσμα, η Επιτροπή έχει λάβει πρωτοβουλία να εξασφαλίσει ότι οι μελλοντικές επαφές με την κυβέρνηση του προέδρου Καΐς Σαϊέντ δεν θα συνδέονται με κακοποιήσεις.
Ακτιβιστές και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων αναφέρουν ότι η Τυνησία έχει γίνει όλο και πιο αυταρχική μετά την επανεκλογή του Σαϊέντ τον περασμένο Οκτώβριο, με καταστολή ακτιβιστών υπέρ των μεταναστών και περιορισμό της ελευθερίας του Τύπου.
Η αυστηρότερη στάση της ΕΕ απέναντι στην Τυνησία ενδέχεται να δημιουργήσει προηγούμενο για άλλα κράτη, όπως η Αίγυπτος και η Μαυριτανία, με τα οποία η ΕΕ έχει συνάψει συμφωνίες για τη μείωση της μετανάστευσης. Παράλληλα, εγείρονται ανησυχίες για την προγραμματισμένη παροχή πρόσθετων κονδυλίων σε χώρες όπως το Μαρόκο.
Η Ο’Ράιλι, που πρόκειται να αποχωρήσει από τη θέση της τον επόμενο μήνα, προειδοποίησε ότι «η κανονικοποίηση της ανάθεσης της διαχείρισης της μετανάστευσης σε χώρες εκτός ΕΕ δεν πρέπει να συγκαλύπτει τις θεμελιώδεις υποχρεώσεις της ΕΕ για την προστασία των δικαιωμάτων».
