Η φονική επίθεση που σημειώθηκε κατά τη διάρκεια εκδήλωσης για την έναρξη του Χανουκά στην παραλία Μπόντι του Σίδνεϊ, με τουλάχιστον δέκα νεκρούς, έστρεψε τα βλέμματα της διεθνούς κοινότητας όχι μόνο στο ίδιο το αιματηρό περιστατικό, αλλά και στη σημασία της εβραϊκής γιορτής που βρισκόταν στο επίκεντρο της συγκέντρωσης.
Το Χανουκά, γνωστό και ως «Γιορτή των Φώτων», είναι μια από τις πιο αναγνωρίσιμες εορτές της εβραϊκής παράδοσης και ξεκινά κάθε χρόνο την 25η ημέρα του εβραϊκού μήνα Κισλέβ. Φέτος, η γιορτή άρχισε με τη δύση του ηλίου την Κυριακή 14 Δεκεμβρίου και διαρκεί έως τις 22 Δεκεμβρίου.
Η λέξη «Χανουκά» σημαίνει «αφιέρωση» και παραπέμπει στην επανακαθιέρωση του Ναού της Ιερουσαλήμ πριν από περίπου 2.200 χρόνια. Σύμφωνα με την εβραϊκή παράδοση, μετά την απελευθέρωση του Ναού από ξένες δυνάμεις, οι πιστοί βρήκαν μόνο μια ελάχιστη ποσότητα τελετουργικά καθαρού λαδιού για να ανάψουν τη λυχνία. Όπως αναφέρει το Ταλμούδ, το λάδι αυτό παρέμεινε θαυματουργικά αναμμένο επί οκτώ ημέρες, γεγονός που καθιέρωσε τη διάρκεια και τον συμβολισμό της γιορτής.
Σε ανάμνηση αυτού του γεγονότος, κάθε βράδυ του Χανουκά ανάβεται ένα επιπλέον κερί στη μενορά, τον ειδικό κηροστάτη με εννέα θέσεις: οκτώ για τις ημέρες της γιορτής και μία ακόμη, το λεγόμενο «σαμάς», που χρησιμοποιείται για να ανάβουν τα υπόλοιπα. Η τελετή συνοδεύεται από ευχές και ψαλμούς και πραγματοποιείται παραδοσιακά σε οικογενειακό ή κοινοτικό πλαίσιο.
Κεντρικό μήνυμα του Χανουκά είναι η υπερίσχυση του φωτός απέναντι στο σκοτάδι και η ιδέα ότι ακόμη και μια μικρή, φαινομενικά ασήμαντη πράξη μπορεί να έχει καθοριστικό αντίκτυπο. Πρόκειται για έναν συμβολισμό που αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα σε περιόδους βίας, φόβου και κοινωνικής έντασης.
Παρότι το Χανουκά δεν συγκαταλέγεται στις σημαντικότερες θρησκευτικές εορτές του ιουδαϊσμού, έχει αποκτήσει έντονη δημόσια και πολιτισμική παρουσία, ιδίως επειδή συμπίπτει χρονικά με τις χριστουγεννιάτικες γιορτές. Τα τελευταία χρόνια, δημόσιες τελετές αφής της μενορά διοργανώνονται σε πλατείες και εμβληματικά σημεία πόλεων σε ολόκληρο τον κόσμο, ως ένδειξη ορατότητας και συλλογικής μνήμης.
Παράλληλα, για πολλές εβραϊκές κοινότητες το Χανουκά συνδέεται με πράξεις αλληλεγγύης και κοινωνικής προσφοράς, αντανακλώντας την αντίληψη ότι το «φως» της γιορτής δεν περιορίζεται στο τελετουργικό, αλλά εκτείνεται στη δημόσια ζωή και στη συνύπαρξη.
Με πληροφορίες από Associated Press
