Ο θάνατος του Ανώτατου Ηγέτη της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, πυροδοτεί νέες ανησυχίες για κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή.
Μετά τις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις που οδήγησαν στο θάνατό του, το Ιράν απάντησε με πυραυλικές και drone επιθέσεις προς γειτονικές χώρες και στρατιωτικές βάσεις των ΗΠΑ, θέτοντας την περιοχή σε κατάσταση αυξημένης επικινδυνότητας.
Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι η ανατροπή της ιεραρχίας στην ιρανική ηγεσία, σε συνδυασμό με τις στρατιωτικές αντιδράσεις, ενδέχεται να οδηγήσει σε ευρύτερη σύρραξη με σοβαρές διεθνείς συνέπειες.
Η ανακοίνωση για τον θάνατό του ήρθε αφού ο πρόεδρος των ΗΠΑ δήλωσε ότι ο Χαμενεΐ είναι νεκρός και ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, ανακοίνωσε ότι η κατοικία του στην Τεχεράνη είχε καταστραφεί σε μια «ισχυρή, αιφνιδιαστική επίθεση».
Το Ιράν αντέδρασε, εκτοξεύοντας πυραύλους και drones προς το Ισραήλ και τέσσερις αραβικές χώρες του Κόλπου που φιλοξενούν αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις: Μπαχρέιν, Κουβέιτ, Κατάρ και ΗΑΕ.
Τι συνέβη στο Ιράν
Στις 09:30 τοπική ώρα (06:00 GMT) το Σάββατο, τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν εκρήξεις στην πρωτεύουσα, Τεχεράνη. Φωτογραφίες έδειχναν καπνό πάνω από τις πλατείες Jomhouri και Hassan Abad. Εκρήξεις ακούστηκαν και σε άλλες πόλεις της χώρας, όπως η Karaj κοντά στην Τεχεράνη, η Isfahan και η Qom στο κέντρο και η Kermanshah στη Δύση.
Ένας εκπρόσωπος της Ιρανικής Ερυθράς Ημισελήνου ανέφερε ότι 24 από τις 31 επαρχίες είχαν πληγεί από τις επιθέσεις ΗΠΑ και Ισραήλ. Βίντεο που κυκλοφόρησαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έδειχναν ανθρώπους να τρέχουν πανικόβλητοι κοντά στα σημεία των εκρήξεων, ενώ ακούγονταν κραυγές και κλάματα.
Στην Τεχεράνη, εκρήξεις σημειώθηκαν 1 χλμ περιφερειακά από την κατοικία του Χαμενεΐ. Δορυφορικές εικόνες έδειξαν σημαντικές ζημιές στον χώρο, με καμένα κτίρια, συντρίμμια και στήλες καπνού.
Ο Νετανιάχου δήλωσε ότι «καταστράφηκε η κατοικία του τυράννου Χαμενεΐ στην καρδιά της Τεχεράνης» και υποστήριξε ότι «υπάρχουν στοιχεία ότι ο ίδιος ο τυραννικός ηγέτης δεν ζει πλέον».
Την ίδια ώρα ο Ντόναλντ Τραμπ, μέσω της πλατφόρμας Truth Social, χαρακτήρισε τον Χαμενεΐ «έναν από τους πιο κακούς ανθρώπους στην Ιστορία» και επαίνεσε τη συνεργασία με το Ισραήλ για την επιτυχία της επίθεσης.
Το Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν επιβεβαίωσε την Κυριακή ότι ο Χαμενεΐ σκοτώθηκε στο γραφείο του. Το γραφείο του προέδρου Masoud Pezeshkian επλήγη επίσης, αλλά ο ίδιος ήταν ασφαλής.
Παρά τη σχεδόν πλήρη διακοπή του διαδικτύου, αναφέρθηκαν νέες εκρήξεις καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας, ενώ η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας ανακοίνωσε ότι ο εναέριος χώρος του Ιράν παραμένει κλειστός έως νεωτέρας.
Θύματα και ζημιές στο Ιράν
Σύμφωνα με τον Ερυθρό Ημισέληνο, περισσότεροι από 200 άνθρωποι σκοτώθηκαν και πάνω από 700 τραυματίστηκαν στο Ιράν. Στην πρώτη έκρηξη σε σχολείο στο νότιο Ιράν σκοτώθηκαν τουλάχιστον 108 άτομα.
Στο Ισραήλ, ένας άνθρωπος σκοτώθηκε και πάνω από 20 τραυματίστηκαν όταν πλήγματα από ιρανικούς πυραύλους έπληξαν κτίρια στο Τελ Αβίβ. Στις ΗΑΕ αναφέρθηκε επίσης ένας θάνατος στο Αμπού Ντάμπι.
Παράλληλα, πολλές αεροπορικές εταιρείες έχουν ακυρώσει ή εκτρέπει εκατοντάδες πτήσεις στη Μέση Ανατολή για λόγους ασφαλείας.
Η Wizz Air, η British Airways, η Swiss Airlines, η Lufthansa, η Air India και άλλες έχουν αναστείλει δρομολόγια σε Ισραήλ, ΗΑΕ, Κατάρ, Ιορδανία και Σαουδική Αραβία. Ορισμένες χώρες, όπως Ιράκ και Ιορδανία, έχουν κλείσει τον εναέριο χώρο τους προσωρινά.
Ιράν: Πώς θα επιλεγεί ο διάδοχος του Χαμενεΐ
Στο Ιράν, ο Ανώτατος Ηγέτης δεν εκλέγεται άμεσα από τον λαό, αλλά από 88 ανώτερους κληρικούς της Συνέλευσης Ειδικών, οι οποίοι εκλέγονται κάθε οκτώ χρόνια.
Το νέο ανώτατο ηγετικό πρόσωπο πρέπει να επιλεγεί το συντομότερο δυνατό, ωστόσο η διαδικασία μπορεί να καθυστερήσει λόγω των στρατιωτικών επιθέσεων.
Μέχρι τότε, το συμβούλιο που περιλαμβάνει τον πρόεδρο, τον επικεφαλής της δικαιοσύνης και έναν κληρικό από το ισχυρό Συμβούλιο Φρουρών θα αναλάβει προσωρινά τις ευθύνες.
Με πληροφορίες από BBC
