Η απειλή του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, να επιβάλει δασμούς 50% στα εισαγόμενα προϊόντα από τη Βραζιλία έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία στους αγρότες και κτηνοτρόφους της χώρας, φοβούμενους σοβαρές επιπτώσεις στις εξαγωγές πορτοκαλιού, καφέ και βοδινού κρέατος — προϊόντα στα οποία η Βραζιλία αποτελεί παγκόσμιο ηγέτη και τον μεγαλύτερο εξωτερικό προμηθευτή της αμερικανικής αγοράς.
Καθώς πλησιάζει η προθεσμία της 1ης Αυγούστου για την επιβολή των δασμών, οι παραγωγοί προειδοποιούν για μείωση των πωλήσεων και για αύξηση των τιμών στα βασικά αυτά προϊόντα που καταναλώνουν καθημερινά οι Αμερικανοί. «Όλοι φοβούνται τους αμερικανικούς δασμούς», λέει ο Ροντρίγο Περέιρα, εμπορικός διευθυντής της Laranja Boschiero, μιας επιχείρησης καλλιέργειας πορτοκαλιών στην Limeira της πολιτείας Σάο Πάολο, μια περιοχή γνωστή για τα εσπεριδοειδή της.
Η Βραζιλία, που κατέχει περίπου το 70% της αγοράς του χυμού πορτοκαλιού στις ΗΠΑ, είναι ξεκάθαρα ο μεγαλύτερος παγκόσμιος εξαγωγέας, σύμφωνα με το ερευνητικό ινστιτούτο Cepea του Πανεπιστημίου Σάο Πάολο. «Οι ΗΠΑ είναι απολύτως σημαντικές. Αυτοί χρειάζονται τον χυμό από τη Βραζιλία και εμείς χρειαζόμαστε την αμερικανική αγορά», προσθέτει ο Περέιρα, επισημαίνοντας πως η εταιρεία έχει παγώσει προσλήψεις και επενδύσεις εξαιτίας της αβεβαιότητας.
Οι αγρότες και οι επεξεργαστές ανησυχούν πως μια πτώση στις εξαγωγές προς τις ΗΠΑ θα προκαλέσει υπερπροσφορά στην εγχώρια αγορά και πτώση των τιμών. Ήδη, εντός Ιουλίου, οι τιμές χονδρικής για χυμό πορτοκαλιού, καφέ και βοδινό έχουν σημειώσει πτώση σύμφωνα με το Cepea, γεγονός που θα μπορούσε να επιφέρει διπλό χτύπημα στον κλάδο. Οι διαπραγματεύσεις εμπορίου περιπλέκονται από τις πολιτικοποιημένες αιτιάσεις της Ουάσινγκτον. Ο Τραμπ τόνισε στο γράμμα του προς τον Βραζιλιάνο πρόεδρο Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα ότι ο δασμός 50% — υψηλότερος από τον μέσο όρο που επιβάλλεται στους περισσότερους εμπορικούς εταίρους — αποδίδεται εν μέρει σε μια «μάχη κατά του Γκαΐρ Μπολσονάρο», του προηγούμενου δεξιού προέδρου της Βραζιλίας που δικάζεται για φερόμενη απόπειρα πραξικοπήματος.
Παράλληλα, ο Τραμπ επέκρινε τις «άδικες» εμπορικές πρακτικές της Βραζιλίας, αν και η χώρα έχει εμπορικό έλλειμμα με τις ΗΠΑ, σε αντίθεση με πολλές άλλες χώρες που έχουν στοχοποιηθεί από τις ΗΠΑ.
Η CitrusBR, σύνδεσμος βιομηχανίας εσπεριδοειδών, προειδοποιεί πως οι βραζιλιάνικες εξαγωγές χυμού πορτοκαλιού προς τις ΗΠΑ, αξίας 1,3 δισ. δολαρίων στην περσινή συγκομιδή, θα μπορούσαν να καταστούν «μη βιώσιμες» από τους νέους δασμούς, οι οποίοι υπερδιπλασιάζουν τον ήδη υπάρχοντα φόρο των 415 δολαρίων ανά τόνο. Ακόμα και πιο συγκρατημένοι αναλυτές προειδοποιούν για αρνητικές συνέπειες. «Η ζήτηση μπορεί να μειωθεί ελαφρώς αν εφαρμοστούν οι δασμοί», τονίζει ο Αντρές Παντίλλα της Rabobank. «Αλλά η Βραζιλία είναι τόσο στρατηγικός προμηθευτής, που οι ΗΠΑ δεν μπορούν απλά να πουν «πάμε να σταματήσουμε να αγοράζουμε από εκεί».»
Η αμερικανική εταιρεία εισαγωγής χυμού πορτοκαλιού Johanna Foods έχει καταθέσει αγωγή κατά της διοίκησης Τραμπ θεωρώντας πως οι δασμοί θα οδηγήσουν σε αύξηση των τιμών στα σούπερ μάρκετ κατά 20-25%. Η τιμή του χυμού στο Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης έχει ήδη αυξηθεί 16% μετά την ανακοίνωση της απειλής από τον Τραμπ στις 9 Ιουλίου.
Η απειλή των δασμών επηρεάζει και την αγορά καφέ. Οι βραζιλιάνικες εξαγωγές καφέ προς τις ΗΠΑ αποτιμώνται στα 2,2 δισ. δολάρια τον προηγούμενο χρόνο, σύμφωνα με το Observatory of Economic Complexity. Η εταιρεία Lucatelli Coffee στη Φλόριντα, ειδικευμένη στα βραζιλιάνικα φασόλια, προσπαθεί να βρει εναλλακτικές προμήθειες από την Κεντρική Αμερική και την Αφρική, ενώ επιχειρεί να στείλει τα φορτία καφέ στη Βραζιλία πριν από την 1η Αυγούστου.
Ο διευθύνων σύμβουλος Steven Walter Thomas προειδοποιεί πως ο δασμός 50% θα αυξήσει τις τιμές του καφέ και ενδέχεται να μειώσει την κατανάλωση στις ΗΠΑ. «Ο βραζιλιάνικος καφές για τους περισσότερους Αμερικανούς καβουρδιστές είναι σαν το αλεύρι για ένα κέικ», επισημαίνει. Οι επιχειρήσεις στις ΗΠΑ, σύμφωνα με τον Thomas, θα επωμιστούν το κόστος, που θα μετακυλιστεί στον καταναλωτή, οδηγώντας σε μείωση της ζήτησης λόγω αύξησης τιμών. Οι τιμές των κόκκων arabica — που χρησιμοποιούνται σε πιο ακριβά μείγματα και αποτελούν τη μεγαλύτερη μερίδα της παραγωγής της Βραζιλίας — είχαν πέσει πρόσφατα αλλά ανέβηκαν μετά το γράμμα Τραμπ. Μολονότι υπάρχουν άλλες αγορές στις οποίες μπορούν να διοχετευτούν οι βραζιλιάνικοι κόκκοι καφέ, ο τριτογενής αγρότης καφέ Άντεμαρ Περέιρα από την πόλη Caconde στη Σάο Πάολο ανησυχεί: «Θα χάσουμε ανταγωνιστικότητα αναμφίβολα. Δεν ξέρουμε πώς να βρούμε βιώσιμες οικονομικά εναλλακτικές λύσεις.»
Επιπλέον, η ήδη αυξημένη τιμή του βοδινού στις ΗΠΑ, όπου οι νοικοκυρές πιέζονται από τον οικογενειακό προϋπολογισμό, θα επιβαρυνθεί περαιτέρω. Το βραζιλιάνικο βοδινό κρέας υπόκειται ήδη σε δασμό 26,4% πάνω από ένα μικρό εισαγωγικό ποσοστό που μοιράζεται με άλλες 9 χώρες, όμως μεταξύ Ιανουαρίου και Μαΐου 2025 η Βραζιλία ήταν ο μεγαλύτερος προμηθευτής στις ΗΠΑ, σύμφωνα με την εταιρεία StoneX. Η αναλύτρια Larissa Alvarez εκτιμά πως η επιπλέον επιβάρυνση «θα υπονομεύσει σοβαρά» την ανταγωνιστικότητα των βραζιλιάνικων προϊόντων. «Για τους Αμερικανούς καταναλωτές αυτό σημαίνει επιπλέον κόστος, τη στιγμή που οι τιμές του βοδινού βρίσκονται ήδη σε ιστορικά υψηλά», συμπληρώνει. Οι τιμές futures στο Χρηματιστήριο του Σικάγο έχουν ανέβει 18% το 2025.
Στην πόλη Limeira, που κατέχει σημαντικό ρόλο στη βραζιλιάνικη βιομηχανία εσπεριδοειδών, ο δήμαρχος Murilo Félix προβλέπει «καταρράκτη αρνητικών συνεπειών» αν επιβληθούν οι δασμοί. «Υπάρχει πλήρης ανησυχία», καταλήγει, καθώς η τοπική παραγωγή πορτοκαλιών και η εξαγωγική διαδικασία που στηρίζεται στην πόλη αντιμετωπίζουν κίνδυνο.
Με πληροφορίες από Financial Times
