Οι επιστήμονες εντόπισαν ένα χαρακτηριστικό «νευρωνικό αποτύπωμα» που δημιουργούν οι ψυχεδελικές ουσίες στον ανθρώπινο εγκέφαλο, όταν προκαλούν τις αλλοιωμένες καταστάσεις συνείδησης για τις οποίες είναι γνωστές.
Το αποτύπωμα αυτό προέκυψε από την ανάλυση εκατοντάδων εγκεφαλικών απεικονίσεων ατόμων που είχαν λάβει LSD, ψιλοκυβίνη, DMT, μεσκαλίνη και αγιαχουάσκα, υποδεικνύοντας ότι οι ουσίες αυτές έχουν κοινό τρόπο επίδρασης στη λειτουργία του εγκεφάλου.
Τα ευρήματα προέρχονται από μια μεγάλη διεθνή μελέτη, που συνδύασε 11 σύνολα δεδομένων απεικόνισης εγκεφάλου από διαφορετικές χώρες, με στόχο να διαμορφωθεί μια πιο αξιόπιστη εικόνα για το πώς οι ουσίες αυτές «αναδιαμορφώνουν» προσωρινά τον εγκέφαλο.
Scientists identify ‘neural fingerprint’ of psychedelic drugs in the brain - https://t.co/nbkJb9SlHg
— Susan Jordan #FreePalestine 🇵🇸 (@Moonbootica) April 6, 2026
Τα κοινά χαρακτηριστικά των ψυχεδελικών ουσιών στον εγκέφαλο
Η έρευνα αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι επιστήμονες μελετούν όλο και περισσότερο τις ψυχεδελικές ουσίες σε κλινικές δοκιμές, ως πιθανές θεραπείες για σοβαρές ψυχικές και νευρολογικές παθήσεις, όπως η κατάθλιψη, η σχιζοφρένεια και το μετατραυματικό στρες.
Όπως δήλωσε ο Danilo Bzdok από το Πανεπιστήμιο ΜακΓκιλ, συν-συγγραφέας της μελέτης, «οι πέντε αυτές ουσίες, που δεν είχαν μελετηθεί ποτέ μαζί ως προς την επίδρασή τους στον εγκέφαλο, εμφανίζουν κοινά χαρακτηριστικά στον τρόπο με τον οποίο μεταβάλλουν τη λειτουργία του».
«Και οι πέντε ουσίες διαλύουν τη συνήθη τάξη, την ιεραρχία των εγκεφαλικών συστημάτων», πρόσθεσε. «Εξομαλύνουν αυτή την ιεραρχία, κάτι που πιθανόν εξηγεί αυτό που ορισμένοι περιγράφουν ως μια “άμεση πρόσβαση” στη συνείδησή τους».
Οι επιστήμονες προσπαθούν εδώ και χρόνια να κατανοήσουν πώς τα ψυχεδελικά προκαλούν παραισθήσεις ή την αίσθηση «αποπροσωποποίησης», όπου η ταυτότητα μοιάζει να αποσυντίθεται. Ωστόσο, πολλές προηγούμενες μελέτες ήταν μικρής κλίμακας, γεγονός που δυσκόλευε την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων.
Τι έδειξε η νέα έρευνα για τις ψυχεδελικές ουσίες και τον εγκέφαλο
Στη νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Nature Medicine, οι ερευνητές ανέλυσαν περισσότερες από 500 εγκεφαλικές σαρώσεις από 267 άτομα σε πέντε χώρες, την πιο εκτενή ανάλυση μέχρι σήμερα για τη σχέση ψυχεδελικών και εγκεφάλου.
Παρότι εντοπίστηκαν διαφορές στον τρόπο με τον οποίο κάθε ουσία επηρεάζει την εγκεφαλική δραστηριότητα, διαπιστώθηκε σημαντική επικάλυψη στον τρόπο που «παρεμβαίνουν» στην επικοινωνία μεταξύ διαφορετικών περιοχών του εγκεφάλου.
Το πιο εντυπωσιακό εύρημα ήταν η ενισχυμένη επικοινωνία ανάμεσα σε εγκεφαλικά δίκτυα που σχετίζονται με ανώτερες γνωστικές λειτουργίες και σε πιο «πρωτόγονα» δίκτυα που συνδέονται με την όραση και τις αισθήσεις.
«Παρατηρείται μια ανεξέλεγκτη επικοινωνία μεταξύ των εγκεφαλικών συστημάτων,επικοινωνούν έντονα μεταξύ τους», ανέφερε ο Bzdok. «Πρόκειται για υπερβολική διασύνδεση».
Επιπλέον αλλαγές εντοπίστηκαν σε βαθύτερες περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με συνήθειες, μάθηση και κίνηση. Αντίθετα με ορισμένες προηγούμενες θεωρίες, η μελέτη δεν βρήκε αξιόπιστα στοιχεία ότι συγκεκριμένα εγκεφαλικά δίκτυα «καταρρέουν» υπό την επίδραση ψυχεδελικών.
Σύμφωνα με τον Bzdok, η έρευνα συμβάλλει στη θεμελίωση ενός πιο σταθερού επιστημονικού πλαισίου για τη μελέτη των ψυχεδελικών, κάτι κρίσιμο εάν οι ουσίες αυτές πρόκειται να αξιοποιηθούν ευρύτερα ως θεραπευτικά εργαλεία.
«Το πεδίο αυτό αναπτύσσεται ραγδαία, αλλά μέχρι τώρα στηριζόταν σε ασταθείς βάσεις», ανέφερε. «Θέλαμε να θέσουμε μια πιο στέρεη βάση».
Από την πλευρά του, ο Εμμανουήλ Σταθάκης από το Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ τόνισε ότι «ο τομέας εξελίσσεται γρήγορα, αλλά χρειάζεται μεγάλης κλίμακας και συντονισμένα δεδομένα για να ωριμάσει με υπευθυνότητα».
Με πληροφορίες από Guardian
