Μια εξέλιξη που θα μπορούσε να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο εντοπίζεται ένας από τους πιο θανατηφόρους καρκίνους έρχεται από τη Mayo Clinic, με την ανάπτυξη ενός εργαλείου τεχνητής νοημοσύνης που φαίνεται ικανό να «διαβάζει» ενδείξεις καρκίνου στο πάγκρεας πολύ πριν εμφανιστούν τα πρώτα ορατά σημάδια.
Αν τα ευρήματα επιβεβαιωθούν στην κλινική πράξη, η έγκαιρη διάγνωση -που μέχρι σήμερα αποτελεί το μεγαλύτερο εμπόδιο- ίσως πάψει να είναι άπιαστος στόχος, ανοίγοντας τον δρόμο για πιο αποτελεσματικές θεραπείες και περισσότερες ζωές που μπορούν να σωθούν.
Η Mayo Clinic, ένας από τους πιο δημοφιλείς ερευνητικούς οργανισμούς στην Αμερική, ανέπτυξε ένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης (AI), το οποίο μπορεί να βοηθήσει τους ειδικούς να εντοπίζουν καρκίνο του παγκρέατος σε τυπικές αξονικές τομογραφίες κοιλίας έως και τρία χρόνια πριν από την κλινική διάγνωση.
Καρκίνος στο πάγκρεας: Πώς λειτουργεί το νέο AI μοντέλο για τον έγκαιρο εντοπισμό του
Στην επίσημη ιστοσελίδα της, η Mayo Clinic εξηγεί, πως το σύστημα εντοπίζει «διακριτικά» σημάδια της νόσου πριν γίνουν ορατοί οι όγκοι, σε ένα στάδιο όπου ενδέχεται ακόμη να είναι δυνατή η θεραπεία. Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο Gut, αποτελούν ορόσημο στην πολυετή ερευνητική προσπάθεια της Mayo Clinic για την έγκαιρη ανίχνευση ενός από τους πιο θανατηφόρους καρκίνους.
Μέσω σχετικού βίντεο που δημοσίευσε μέσω social media, η κλινική παρουσίασε το μοντέλο, παρουσιάζοντας, μεταξύ άλλων στη λεζάντα του post εν συντομία, πώς λειτουργεί το νέο εργαλείο. «Μπορεί να βοηθήσει τους ειδικούς να εντοπίσουν τον καρκίνο του παγκρέατος σε συνηθισμένες αξονικές τομογραφίες της κοιλιακής χώρας έως και τρία χρόνια πριν από την κλινική διάγνωση. Εντοπίζει διακριτικά σημάδια της νόσου πριν οι όγκοι γίνουν ορατοί, όταν η θεραπευτική αγωγή ενδέχεται να είναι ακόμη εφικτή. Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό Gut, σηματοδοτούν ένα ορόσημο στην πολυετή ερευνητική προσπάθεια της Mayo Clinic για την επίτευξη της έγκαιρης ανίχνευσης ενός από τους πιο θανατηφόρους καρκίνους».
Καρκίνος στο Πάγκρεας: Η αξιοποίηση του REDMOD για τον εντοπισμό ενός από τους πιο θανατηφόρους καρκίνους
Πρόκειται για μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης νέας γενιάς που αξιοποιεί δεδομένα και ροές εργασίας οι οποίες αντικατοπτρίζουν την κλινική πρακτική, συμπεριλαμβανομένων αξονικών τομογραφιών από πολλαπλά ιδρύματα, συστήματα απεικόνισης και πρωτόκολλα.
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν το μοντέλο για να αναλύσουν σχεδόν 2.000 αξονικές τομογραφίες, συμπεριλαμβανομένων εκείνων από ασθενείς στους οποίους διαγνώστηκε αργότερα καρκίνος του παγκρέατος - όλες είχαν αρχικά αξιολογηθεί ως φυσιολογικές. Το σύστημα, που ονομάζεται «Μοντέλο Πρόωρης Ανίχνευσης με βάση τη Ραδιομική» (REDMOD), εντόπισε το 73% αυτών των καρκίνων πριν τη διάγνωση -κατά μέσο όρο περίπου 16 μήνες πριν τη διάγνωση- σχεδόν διπλάσιο ποσοστό ανίχνευσης σε σύγκριση με τους ειδικούς που εξέταζαν τις ίδιες τομογραφίες χωρίς τη βοήθεια της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Το πλεονέκτημα ήταν ακόμη μεγαλύτερο σε πιο πρώιμα στάδια. Σε εξετάσεις που είχαν γίνει περισσότερα από δύο χρόνια πριν από τη διάγνωση, η τεχνητή νοημοσύνη εντόπισε σχεδόν τριπλάσια περιστατικά πρώιμου καρκίνου που διαφορετικά θα περνούσαν απαρατήρητα.
Καρκίνος του παγκρέατος: Γιατί έχει μεγάλο ποσοστό θνησιμότητας
Ο καρκίνος του παγκρέατος παραμένει ένας από τους πιο θανατηφόρους καρκίνους, καθώς σπάνια παρουσιάζει ανιχνεύσιμα συμπτώματα στα αρχικά του στάδια. Πάνω από το 85% των ασθενών διαγιγνώσκονται όταν η νόσος έχει ήδη εξαπλωθεί, ενώ τα ποσοστά πενταετούς επιβίωσης παραμένουν κάτω από το 15%, σύμφωνα με το Εθνικό Ινστιτούτο Καρκίνου (National Cancer Institute), σύμφωνα με το οποίο, «οι προβλέψεις δείχνουν ότι θα καταστεί η δεύτερη κύρια αιτία θανάτου από καρκίνο στις ΗΠΑ έως το 2030».
«Εκείνο που μας εμποδίζει από το να σώζουμε ζωές από τον καρκίνο του παγκρέατος ήταν η αδυναμία μας να εντοπίσουμε τη νόσο όταν είναι ακόμη ιάσιμη», τονίσει ο Ajit Goenka, M.D., κύριος συγγραφέας της μελέτης, ακτινολόγος και ειδικός πυρηνικής ιατρικής στη Mayo Clinic. Ο ίδιος πρόσθεσε για το AI εργαλείο, ότι «μπορεί πλέον να αναγνωρίσει τα χαρακτηριστικά του καρκίνου σε ένα παγκρέας που φαίνεται φυσιολογικό, και μπορεί να το κάνει με αξιοπιστία στο πέρασμα του χρόνου και σε διάφορα κλινικά περιβάλλοντα».
Καρκίνος στο πάγκρεας: Πώς λειτουργεί το REDMOD
Το REDMOD μετρά εκατοντάδες ποσοτικά χαρακτηριστικά απεικόνισης που περιγράφουν την υφή και τη δομή των ιστών, καταγράφοντας ανεπαίσθητες βιολογικές αλλαγές καθώς ο καρκίνος αρχίζει να αναπτύσσεται. Έχει σχεδιαστεί για να αναλύει αξονικές τομογραφίες που έχουν ήδη ληφθεί για άλλους λόγους - ιδίως για ασθενείς υψηλού κινδύνου, όπως εκείνοι με νεοεμφανιζόμενο διαβήτη - και για να επισημαίνει τον αυξημένο κίνδυνο πριν εμφανιστεί οποιαδήποτε ορατή μάζα.
Το μοντέλο λειτουργεί αυτόματα χωρίς να απαιτείται χειροκίνητη προετοιμασία, που συχνά μπορεί να είναι χρονοβόρα.
Η ομάδα ανέπτυξε το μοντέλο έχοντας αξιοποιήσει δεδομένα από αξονικές τομογραφίες από πολλαπλά ιδρύματα, συστήματα απεικόνισης και πρωτόκολλα, «αποδεικνύοντας σταθερή απόδοση πέρα από ένα μεμονωμένο σύνολο δεδομένων».
Οι «προβλέψεις» του μοντέλου παρέμειναν επίσης σταθερές με την πάροδο του χρόνου. Σε ασθενείς με πολλαπλές τομογραφίες, η τεχνητή νοημοσύνη παρήγαγε συνεπή αποτελέσματα με διαφορά μηνών, υποστηρίζοντας τη χρήση της για διαχρονική παρακολούθηση και έγκαιρη ανίχνευση.
Οι ερευνητές προχωρούν το συγκεκριμένο έργο σε κλινικές δοκιμές μέσω του προγράμματος «Τεχνητή Νοημοσύνη για την Έγκαιρη Ανίχνευση του Καρκίνου του Παγκρέατος» (AI-PACED). Αυτή η μελέτη αξιολογεί τον τρόπο με τον οποίο οι κλινικοί γιατροί μπορούν να ενσωματώσουν την ανίχνευση με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης στη φροντίδα ασθενών που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο. Η μελέτη συνδυάζει την ανάλυση εικόνων ρουτίνας με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης με διαχρονική παρακολούθηση, προκειμένου να αξιολογηθεί η απόδοση, συμπεριλαμβανομένης της έγκαιρης ανίχνευσης, των ψευδών θετικών αποτελεσμάτων και των κλινικών εκβάσεων.
Με πληροφορίες από newsnetwork.mayoclinic.org
