O πολυγραφότατος Αμερικάνος δημιουργός, Στίβεν Σόντερμπεργκ αγαπούσε ανέκαθεν την καινοτομία κι αυτό φαίνεται στο ποικίλο έργο του, το οποίο εκτείνεται από πειραματικά indie διαμάντια μέχρι προσεγμένα και αρκετά κομψά blockbusters αλλά και ντοκιμαντέρ.
Πρόσφατα, η προσοχή του έχει στραφεί στα smartphones. Τον περασμένο Ιανουάριο κυκλοφόρησε στις ΗΠΑ το Mosaic, μια τηλεοπτική σειρά μυστηρίου, συνοδευόμενη από μια εφαρμογή που προσφέρει συμπληρωματικές αφηγήσεις ειπωμένες από τις απόψεις πολλών χαρακτήρων, ενώ τον περασμένο μήνα στην Μπερλινάλε, έκανε πρεμιέρα με το νέο του lo-fi θρίλερ Unsane, το οποίο γύρισε εξ ολοκλήρου με ένα iPhone 7 Plus ή, για να είμαστε ακριβείς, με τρία τέτοια iPhone.
Χρησιμοποίησα iPhone για να γυρίσω την ταινία, καθώς αυτό είχα και με αυτό το smartphone ήμουν εξοικειωμένος. Υποθέτω πως ένας πιο σοβαρός άνθρωπος θα είχε τεστάρει οτιδήποτε κυκλοφορεί έξω, αλλά ήξερα τι θα μπορούσα να βγάλω από το iPhone μου, κι αυτό μου ήταν αρκετό.
Το Unsane, το οποίο γυρίστηκε σε λιγότερο από δύο εβδομάδες, είναι μια απολαυστικά trashy και πολύ διασκεδαστική ταινία. Επικεντρώνεται στην επιτυχημένη αναλύτρια δεδομένων Sawyer Valentini -που την υποδύεται με υπνωτική ένταση η Claire Foy του The Crown- η οποία εγκαθίσταται από τη Βοστώνη στη Φιλαδέλφεια, στην προσπάθεια της να ξεφύγει από τον ενοχλητικό θαυμαστή που την ακολουθούσε τα τελευταία δύο χρόνια.
Βάζει τα δυνατά της ώστε να προσαρμοστεί στη καινούρια της ζωή, αλλά δεν μπορεί να ξεφύγει από μια λανθάνουσα αίσθηση παράνοιας, που επιδέξια τονίζεται από την ηδονοβλεπτική ποιότητα της εικονοληψίας του Σόντερμπεργκ.
Μια σειρά από δυσάρεστα γεγονότα οδηγεί στην είσοδο της Valentini σε ψυχιατρική κλινική, όπου κρατείται ενάντια στη θέλησή της. Καθώς οι χειρότεροι φόβοι της φαίνεται να την προλαβαίνουν -παγιδευμένη καθώς βρίσκεται μέσα στους τοίχους της κλινικής- η αίσθηση της πραγματικότητας χαλαρώνει και βρίσκει τον εαυτό της παγιδευμένο σε ένα τρομακτικό ιστό κλιμακωτής αβεβαιότητας.
Η Foy και οι συνεργάτες της, όπως οι Jay Pharoah του SNL, η Juno Temple και ο Joshua Leonard, μας μεταφέρουν σε μια καλά μετρημένη rollercoaster κούρσα ενός b-movie μελοδράματος, ενώ η ίδια η κάμερα αποδεικνύεται βασικός πρωταγωνιστής.
Ο Σόντερμπεργκ χρησιμοποιεί τη συσκευή του σχολαστικά μέσα στους ρυθμούς του, αξιοποιώντας το μικρό της μέγεθος και τις ιδιαίτερες γωνίες της - στηρίζοντάς την σε ένα μπαρ, για παράδειγμα, ή μέσα στο αυτοκίνητο, γυρίζοντάς την σε νυχτερινή λειτουργία, χρωματίζοντας την εικόνα με μπλε εφέ, κινώντας την ανάμεσα σε διαδρόμους θυμίζοντάς μας κάπως το Blair Witch Project, ή ανεβάζοντάς την ψηλά στον ουρανό με ένα drone σε εξωτερικές λήψεις.
«Σκέψου το κινητό σου ως τον εχθρό σου», λέει ένας ειδικός ασφάλειας στην Valentini, στην πιο αυτοσαρκαστική ατάκα της ταινίας. Αλλά για τον Σόντερμπεργκ, το iPhone αποδεικνύεται ένας εξαιρετικός σύμμαχος.
Παρακάτω ο ίδιος ο Στίβεν Σόντερμπεργκ αποκαλύπτει όλα τα μυστικά για το πώς να φτιάξεις μια ταινία με το κινητό σου.
Επικεντρώσου σε αυτά που γνωρίζεις και μετά φτάσε το στα όριά του
Χρησιμοποίησα iPhone για να γυρίσω την ταινία, καθώς αυτό είχα και με αυτό το smartphone ήμουν εξοικειωμένος. Υποθέτω πως ένας πιο σοβαρός άνθρωπος θα είχε τεστάρει οτιδήποτε κυκλοφορεί έξω, αλλά ήξερα τι θα μπορούσα να βγάλω από το iPhone μου, κι αυτό μου ήταν αρκετό. Ωστόσο, θέλησα να το φτάσω στα όριά του: ήθελα να προκαλέσω τον αισθητήρα στο μέγιστο των ικανοτήτων του.
Πειραματίσου και πάλι πειραματίσου
Η επιθυμία μου να δω ποια είναι τα όρια αυτής της συσκευής στην κινηματογράφηση βασίστηκε στο γεγονός ότι είχα περάσει τα δύο προηγούμενα χρόνια της ζωής μου να πειραματίζομαι με αυτό.
Είναι το ίδιο πράγμα με το να δουλεύω με έναν ηθοποιό. Προσπαθώ πάντα να τον γνωρίσω και λίγο ως άνθρωπο πριν ξεκινήσουμε το γύρισμα, έτσι ώστε αν υπάρχει κάποια πτυχή της προσωπικότητάς του που θέλω να ενισχύσω, να έχω μια αίσθηση πριν προχωρήσουμε στη δράση.
Μεταμόρφωσε τα ελαττώματα σε κάτι θετικό
Σε αυτή τη διαδικασία δεν έπρεπε μόνο να επεξεργαστούμε τις ικανότητες του αισθητήρα. Χρειάστηκε επίσης να αναρωτηθούμε ποια είναι τα πράγματα που δεν μπορεί να κάνει καλά, κι αν υπάρχει τρόπος να τα εκμεταλλευτούμε.
Πολλές φορές νομίζεις πως κάτι αρνητικό είναι και προβληματικό, όμως όταν το αποδέχεσαι μπορεί να μεταμορφωθεί σε κάτι από το οποίο μπορείς να επωφεληθείς.
Απέκτησε τον κατάλληλο εξοπλισμό σε μορφή μινιατούρας
Αν και τα γυρίσματα γίνονταν με iPhone, ωστόσο εξακολουθούσαμε να έχουμε όλα τον τυπικό εξοπλισμό που έχουμε συνήθως όταν γυρνάμε μια ταινία -τρίποδα, ακουστικά, συσκευή σταθεροποίησης-, όλα σε μικρότερες βερσιόν τους.
Είχαμε συνολικά τρία κινητά τηλέφωνα. Κι αυτό αποδείχθηκε περισσότερο από επαρκές: ποτέ δεν είχαμε τεχνικά προβλήματα, ποτέ δεν χάσαμε υλικό κι όλα λειτουργούσαν τέλεια. Το πιο «φανταχτερό» κομμάτι εξοπλισμού που χειριστήκαμε ήταν το drone για τα γυρίσματα στο νοσοκομείο.
Χρησιμοποιήστε το έπακρο τα add-ons
Για να έχω το αποτέλεσμα που ήθελα, χρησιμοποίησα μερικούς πολύ καλούς φακούς της Moment τους οποίους μπορείς να ενσωματώσεις στο κινητό. Υπάρχει κιόλας αυτή η εφαρμογή που λέγεται FiLMiC Pro που σου επιτρέπει να ελέγχεις τις λειτουργίες του κινητού με μεγαλύτερη ευκολία, μπορείς δηλαδή να ρυθμίσεις την έκθεση, την εστίαση, το χρώμα, το μέγεθος του πλαισίου, την ανάλυση κ.λπ.
Όταν μπήκαμε στην τελική φάση, ξεκίνησα να παίζω με τα διάφορα plugins (πρόσθετα λογισμικά), για να επεξεργαστώ τις χρωματικές υφές. Ξόδεψα μερικές βδομάδες σε πειραματισμούς και εντέλει καταλήξαμε στον συνδυασμό διαφορετικών plugins για διαφορετικά σημεία της ταινίας.
Μη φοβηθείς να πάρεις ρίσκα
Ανησυχούσα κυρίως για την λήψη της σκηνής στο δάσος τη νύχτα γιατί πήρα μια πολύ συνειδητή απόφαση να χρησιμοποιήσω μια οπτική τύπου «από τη μέρα στη νύχτα». Αν δεν πετύχαινε θα την είχα πατήσει.
Σε μια παραδοσιακή παραγωγή ταινίας θα είχαν αραδιάσει μια σειρά από 18Κs (λάμπες για νυχτερινή εξωτερική λήψη) για να φωτίσουν για τα καλά το δάσος ώστε να κάνουμε την λήψη. Οι ταινίες low-budget όμως δεν έχουν αυτή την δυνατότητα κι έτσι οι συντελεστές συχνά καλούνται να βρουν άλλη λύση.
Περίπου στα μισά της λήψης σκέφτηκα «όχι, το αποτέλεσμα θα μια χαρά» και προχώρησα. Κι αλήθεια μου αρέσει πολύ αυτή η σουρεαλιστική κάπως ονειρική εικόνα που βγάζει. Όλη αυτή η λήψη ήταν κάπως τρομαχτική στο να γίνει, αλλά με την καλή έννοια: πρέπει πάντα να σε φοβίζει κάτι όταν φτιάχνεις μια ταινία.
Απόλαυσε την απελευθέρωση που δωρίζουν τα διδάγματα που λαμβάνεις
Η όλη εμπειρία ήταν πιο απελευθερωτική από ό,τι νόμιζα και όλη η διαδικασία ήταν πιο διασκεδαστικό από όσο φανταζόμουν. Μπόρεσα αμέσως να δω τα οφέλη που έχει αυτή η τεχνολογία και τη νέα προσέγγιση που πρόσφεραν στην ταινία, τόσο τεχνικά όσο και από την άποψη του πώς σε υποχρεώνει να αναλύσεις πραγματικά πώς εργάζεσαι.
Μου αρέσει να μπαίνω στη διαδικασία να δοκιμάζω. Για παράδειγμα, δεν είχαμε σκριπτ (επόπτη σεναρίου) και δεδομένου ότι ήμουν ο μοντέρ δεν είχε καμιά σημασία – ήξερα τι γυρνούσα και ότι θα το επεξεργαζόμουν την νύχτα, ώστε να είναι ακόμα φρέσκο στο μυαλό μου.
Και το θετικό του συγκεκριμένου brand τηλεφώνου
Μόλις τελείωσε η ταινία, είχα μια κλήση από την Apple που με ρωτούσαν «Είναι αλήθεια; Γύρισες την ταινία σου με ένα iPhone;». Έπειτα πέταξα μέχρι την Καλιφόρνια για να τους δείξω την ταινία και είχε πολύ ενδιαφέρον η αντίδρασή τους. Πιστεύω πως ενθουσιάστηκαν πολύ που κάποιος χρησιμοποίησε την τεχνολογία τους και την έφτασε τόσο μακριά.
Προφανώς είναι πολύ περήφανοι για το κινητό τους, οπότε πιστεύω πως το να βλέπουν μια τέτοια ταινία και να ξέρουν ότι το κοινό θα την παρακολουθήσει σαν μια πραγματική ταινία, ήταν κάτι το συναρπαστικό για εκείνους.
Όταν τους είπα ότι σκέφτομαι να γυρίσω κι ένα νέο πρότζεκτ με iPhone, αμέσως μου έστειλαν την τελευταία έκδοση, η οποία ήταν τέλεια.
To κείμενο αποτελεί απόδοση στα ελληνικά του «How to a shoot a movie on your phone, according to Steven Soderbergh» που δημοσιεύτηκε στο Dazed Digital.
