Ένα από τα πιο φιλόδοξα και αμφιλεγόμενα πειράματα στον χώρο της γενετικής είδε το φως της δημοσιότητας τις τελευταίες ημέρες: η εταιρεία Colossal Biosciences ανακοίνωσε τη «γενετική αναβίωση» του ανταρόλυκου (lobo huargo), ενός εξαφανισμένου είδους λύκου που έζησε πριν από δεκάδες χιλιάδες χρόνια. Το γεγονός επανέφερε με ορμή τη συζήτηση γύρω από τη δεοντολογία των πειραμάτων «δε-εξαφάνισης» ειδών.
Οι επιστήμονες της Colossal κατόρθωσαν να ενσωματώσουν γονίδια του ανταρόλυκου σε λύκους της σημερινής εποχής, δημιουργώντας έτσι τρία κουτάβια —τα Ρωμύλος, Ρέμος και Καλκέσι— τα οποία φέρουν χαρακτηριστικά του αρχαίου ζώου. Το γενετικό υλικό αντλήθηκε από ένα δόντι 13.000 ετών και ένα κρανίο 72.000 ετών, τα οποία επέτρεψαν την τροποποίηση 20 γονιδίων σε σύγχρονους λύκους.
Τα κουτάβια γεννήθηκαν τον Οκτώβριο έπειτα από κύηση σε παρένθετες σκύλες. Πρόκειται για την πρώτη φορά που φαινοτυπικά χαρακτηριστικά εξαφανισμένου είδους αναπαράγονται επιτυχώς σε ζώο του σήμερα — κι ένα άλμα για τη γενετική μηχανική.
Αν και η εξέλιξη χαρακτηρίζεται «επιστημονικό ορόσημο», δεν λείπουν οι επιφυλάξεις. Ο καθηγητής παλαιογονιδιωματικής στο Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης, Εμίλιο Μάρμολ, θεωρεί τη διαδικασία «πολύπλοκη και υψηλού ρίσκου», σημειώνοντας ωστόσο πως τέτοιες πρακτικές θα μπορούσαν ίσως στο μέλλον να θωρακίσουν απειλούμενα είδη από τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής ή ασθένειες.
Από την άλλη πλευρά, ο φιλόσοφος της ηθικής των ζώων, Έζε Πάεθ, δηλώνει ξεκάθαρα αντίθετος: «Ο σκοπός του πειράματος δεν ήταν να προσφέρει καλύτερη ζωή στους λύκους, και ήδη ένας από τους τρεις πέθανε λίγες ημέρες μετά τη γέννησή του». Αν και η αιτία θανάτου δεν σχετίζεται άμεσα με τη γενετική τροποποίηση, όπως υποστηρίζουν οι ερευνητές, το γεγονός πως δημιουργήθηκε ένα ον που υπέφερε προκαλεί, σύμφωνα με τον ίδιο, «σοβαρά ερωτήματα για την ηθική βάση του εγχειρήματος».
Η εταιρεία Colossal ιδρύθηκε το 2021 και δηλώνει πως στόχος της είναι η επιστροφή εξαφανισμένων ειδών όπως ο ανταρόλυκος, ο μαμούθ και το ντόντο. Στην περίπτωση του μαμούθ, η εταιρεία υποστηρίζει πως η γνώση που θα αποκτηθεί θα μπορούσε να συμβάλει στην ενίσχυση των σημερινών ελεφάντων ώστε να αντεπεξέλθουν στην κλιματική κρίση.
Όπως επισημαίνει ο Μάρμολ, «οι άνθρωποι έχουμε ίσως την ηθική ευθύνη να επανορθώσουμε για τις εξαφανίσεις ειδών που εμείς προκαλέσαμε, όπως ο τίλασινος και ο ντοντο». Αντιθέτως, η περίπτωση του μαμούθ ή του ανταρόλυκου, που εξαφανίστηκαν από φυσικά αίτια χιλιάδες χρόνια πριν, εγείρει περισσότερο το ερώτημα: Πρέπει η επιστήμη να ξαναγράφει τη φυσική ιστορία;
Προς το παρόν, οι απαντήσεις παραμένουν ασαφείς. Το βέβαιο είναι πως η αναβίωση του ανταρόλυκου ανοίγει μια νέα εποχή στη συζήτηση για το μέλλον της βιοτεχνολογίας και της σχέσης του ανθρώπου με τη φύση.
