Μεγάλες ηλιακές καταιγίδες, υπεύθυνες για τo Bόρειο Σέλας, φέρονται να έχουν παίξει ένα ρόλο στον θάνατο 29 φαλαινών στη Βόρεια Θάλασσα στις αρχές του 2016.
Μια νέα μελέτη λέει ότι αυτές οι γεωμαγνητικές διαταραχές ίσως προκάλεσαν σύγχυση στην ικανότητα των φαλαινών να πλοηγηθούν και τις έκανε να κατευθυνθούν στα ρηχά νερά.
Παγιδευμένες και χαμένες, οι φάλαινες πέθαναν στις ευρωπαϊκές παραλίες, προσπαθώντας να ξεφύγουν. Η έρευνα δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο Διεθνές Περιοδικό Αστροβιολογίας.
Οι ερευνητές είχαν μπερδευτεί από τις ξαφνικές απώλειες καθώς οι αυτοψίες έδειξαν ότι τα ζώα ήταν υγιή και είχαν τραφεί καλά. Τα περιστατικά δημιουργούσαν μεγάλο δημόσιο ενδιαφέρον και μεγάλο αριθμό θεωριών μεταξύ των επιστημόνων. Αυτές κυμαίνονταν από τη δηλητηρίαση έως τις κλιματικές αλλαγές που οδηγούσαν στην έλλειψη τροφής στη Βόρεια Θάλασσα.
Οι φάλαινες φυσητήρες ζουν σε βαθιά, ζεστά έως εύκρατα νερά σε όλο τον κόσμο. Πολλές ομάδες ζουν γύρω από τις Αζόρες στον ανατολικό Ατλαντικό.
Όταν είναι μεταξύ 10 και 15 ετών, τα νεαρά αρσενικά κατευθύνονται προς τα βόρεια προς την πολική περιοχή, καθώς προσελκύονται από τις τεράστιες ποσότητες καλαμαριών που βρίσκονται στα ψυχρότερα νερά.
Το ταξίδι τους μερικές φορές γίνεται κατά μήκος των δυτικών ακτών του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ιρλανδίας και στη νορβηγική θάλασσα. Συνήθως επιστρέφουν από την ίδια διαδρομή.
Αλλά σε λιγότερο από ένα μήνα στις αρχές του 2016, 29 φάλαινες ξεβράστηκαν στη Γερμανία, τις Κάτω Χώρες, το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γαλλία.
Τώρα μια ερευνητική ομάδα λέει ότι ότι έχει βρει τι συνέβη και υποστηρίζει ότι οι φάλαινες προσανατολίζονται χρησιμοποιώντας το γεωμαγνητικό πεδίο της Γης.
Αντί να είναι ομοιόμορφο, το πεδίο είναι ισχυρότερο σε ορισμένες περιοχές και ασθενέστερο σε άλλες και οι επιστήμονες πιστεύουν ότι τα είδη μαθαίνουν να διαβάζουν αυτές τις ανωμαλίες και να τις χρησιμοποιούν για πλοήγηση με τον τρόπο που οι άνθρωποι διαβάζουν τα περιγράμματα στους χάρτες.
Ο κ. Klaus Vanselow από το Πανεπιστήμιο του Kiel της Γερμανίας και οι συνάδελφοί του υποστηρίζουν ότι οι μεγάλης κλίμακας ηλιακές καταιγίδες μπορεί να έχουν προκαλέσει στρέβλωση του μαγνητικού πεδίου, Οι καταιγίδες, που πυροδοτούνται από τις εκβολές μάζας από τον ήλιο, περιέχουν μεγάλες ποσότητες φορτισμένων σωματιδίων και ακτινοβολία.
Όταν χτυπήσουν την ανώτερη ατμόσφαιρα της Γης, παράγουν τα εντυπωσιακά φώτα γνωστά ως Βόρειο Σέλας πάνω από την Αρκτική. Ωστόσο οι πιο ισχυρές καταιγίδες μπορούν επίσης να βλάψουν τα συστήματα επικοινωνιών και τους δορυφόρους.
Οι επιστήμονες έχουν ήδη κάποια στοιχεία ότι η δραστηριότητα της ηλιακής καταιγίδας μπορεί να επηρεάσει τις ικανότητες πλοήγησης των πτηνών και των μελισσών.
Αυτός ο χάρτης δείχνει την ανωμαλία του «μαγνητικού βουνού» στα ανοικτά των ακτών της Νορβηγίας. Οι φάλαινες θα έπρεπε να έχουν ακολουθήσει το λευκό βέλος, αλλά οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι οι ηλιακές καταιγίδες κατέστησαν τα βουνά αόρατα και οι φάλαινες ακολούθησαν το κόκκινο βέλος στη Βόρεια Θάλασσα.
Ο Δρ Vanselow και οι συνάδελφοί του μελέτησαν τη σχέση μεταξύ των φαλαινών και δύο μεγάλων ηλιακών καταιγίδων που έλαβαν χώρα στα τέλη Δεκεμβρίου του 2015 και είναι πεπεισμένοι πως οι θάνατοι δεν είναι ένα ανεξάρτητο φαινόμενο.
Εξετάζοντας συγκεκριμένα την περιοχή γύρω από το Shetland, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι αυτά τα ηλιακά συμβάντα είχαν προκαλέσει βραχυπρόθεσμες μετακινήσεις στο μαγνητικό πεδίο που έφταναν έως και 460χλμ στην περιοχή μεταξύ των νησιών και της Νορβηγίας.
Αυτό θα μπορούσε να έχει κάνει τις φάλαινες να κινηθούν προς λάθος κατεύθυνση. Πιστεύουν επίσης ότι οι φάλαινες βλέπουν μια κανονική μαγνητική ανωμαλία από τη νορβηγική ακτή σαν μια "γεωμαγνητική ορεινή αλυσίδα", ένα είδος προστατευτικού κιγκλιδώματος που τις εμποδίζει να εισέλθουν στη Βόρεια Θάλασσα.
Οι ηλιακές καταιγίδες μπορεί να εξουδετέρωσαν αυτό το φαινόμενο, καθιστώντας την οροσειρά αόρατη και επιτρέποντας στις φάλαινες να κολυμπήσουν στη Βόρεια Θάλασσα.
«Οι φάλαινες είναι τεράστια ζώα και κολυμπούν στον ελεύθερο ωκεανό, έτσι ώστε αν διαταραχθούν από αυτή την επίδραση, μπορούν να κολυμπήσουν προς λάθος κατεύθυνση για αρκετές ημέρες και στη συνέχεια να το διορθώσουν. Αλλά στη περιοχή μεταξύ της Σκωτίας και της Νορβηγίας, εάν οι φάλαινες κολυμπούν προς λάθος κατεύθυνση για μία ή δύο μέρες, τότε είναι πολύ αργά για να επιστρέψουν, είναι παγιδευμένες», λένε οι ερευνητές.
Η Nasa διερευνά επίσης το ερώτημα εάν οι ηλιακές καταιγίδες μπορούν να επηρεάσουν μια ολόκληρη ομάδα κητοειδών σε όλο τον κόσμο.
Μια ομάδα ερευνητών σύντομα θα δημοσιεύσει ένα έγγραφο σχετικά με τη σύνδεση μεταξύ των κητοειδών στο Cape Cod και τις γεωμαγνητικές καταιγίδες. Οι ίδιοι ερευνητές βρίσκουν βάσιμη τη θεωρία του Klaus Vanselow αν και σημειώνουν πως είναι πιθανό να υπήρξαν και άλλοι παράγοντες πίσω από τους μυστηριώδεις θανάτους.
