Ένα αναπάντητο ερώτημα που απασχόλησε επιστήμονες από την εποχή του Αριστοτέλη και του Νεύτωνα βρίσκει τώρα λύση. Νέα έρευνα του Florida Museum of Natural History αποκάλυψε ότι οι χαμαιλέοντες διαθέτουν δύο μακριά, σφιχτά κουλουριασμένα οπτικά νεύρα πίσω από κάθε μάτι — μια ανατομική λεπτομέρεια που δεν είχε καταγραφεί ποτέ μέχρι σήμερα. Αυτές οι σπείρες λειτουργούν σαν «περίσσευμα καλωδίου», επιτρέποντας στα μάτια τους να στρέφονται σχεδόν προς κάθε κατεύθυνση, ανεξάρτητα το ένα από το άλλο.
Η ανακάλυψη έγινε χάρη σε σύγχρονη υψηλής ευκρίνειας CT απεικόνιση, που αποκάλυψε χαρακτηριστικά τα οποία οι παραδοσιακές ανατομικές τομές κατέστρεφαν ή αλλοίωναν. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα οπτικά νεύρα των χαμαιλεόντων είναι σημαντικά μακρύτερα και πολύ πιο ελικοειδή από αυτά άλλων σαυρών, επιβεβαιώνοντας ότι πρόκειται για μια μοναδική εξελικτική προσαρμογή.
Το εύρημα εξηγεί πώς οι χαμαιλέοντες καταφέρνουν να σαρώνουν το περιβάλλον τους σχεδόν 360°, παρά τον εξαιρετικά περιορισμένο κινητικό εύρος του λαιμού τους. Τα μάτια τους κινούνται ανεξάρτητα για εντοπισμό στόχου, αλλά συντονίζονται ακαριαία όταν εντοπιστεί θήραμα, ώστε να υπολογιστεί με ακρίβεια η στιγμή εκτόξευσης της γλώσσας.
Η μελέτη αποκάλυψε επίσης ότι τα νεύρα αρχίζουν ευθεία στα έμβρυα και κουλουριάζονται σταδιακά πριν από την εκκόλαψη — χαρακτηριστικό που υποδηλώνει πρώιμη και κρίσιμη εξέλιξη αυτής της ικανότητας.
Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο Scientific Reports και αξιοποίησε ανοιχτές ψηφιακές βάσεις δεδομένων όπως το oVert, επιτρέποντας τη σύγκριση CT σαρώσεων από περισσότερα από 30 είδη ερπετών. Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι η ανακάλυψη ανοίγει τον δρόμο για την κατανόηση και άλλων οπτικών προσαρμογών στα δενδρόβια ζώα.
«Ακόμα και μετά από χιλιετίες παρατήρησης, οι χαμαιλέοντες εξακολουθούν να μας εκπλήσσουν», σημειώνουν οι ερευνητές.
