Μια θαλάσσια πανδημία απειλεί με εξαφάνιση ορισμένα είδη αχινών, ενώ σε κάποιες περιοχές οι πληθυσμοί τους έχουν ήδη καταρρεύσει, σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη.
Από το 2021, οι αχινοί του είδους Diadema africanum στα Κανάρια Νησιά έχουν σχεδόν αφανιστεί εξαιτίας άγνωστης μέχρι στιγμής ασθένειας. Στην Τενερίφη καταγράφεται μείωση πληθυσμού κατά 99,7%, ενώ στις θάλασσες του αρχιπελάγους της Μαδέρας η πτώση αγγίζει το 90%.
Την ίδια περίοδο, μαζικοί θάνατοι έχουν εντοπιστεί και σε άλλα είδη αχινών στην Ερυθρά Θάλασσα, τη Μεσόγειο, την Καραϊβική και τον δυτικό Ινδικό Ωκεανό, γεγονός που εντείνει τις ανησυχίες των επιστημόνων.
«Αυτό που παρατηρούμε από το 2021 είναι πραγματικά ανησυχητικό», λέει ο Ιβάν Κάνο, ερευνητής στο Πανεπιστήμιο της Λα Λαγκούνα και βασικός συντάκτης της μελέτης. «Μιλάμε για την εξαφάνιση αρκετών ειδών μέσα σε εξαιρετικά σύντομο χρονικό διάστημα».
Οι αχινοί, συγγενείς των αστεριών της θάλασσας, αποτελούν κρίσιμο κρίκο στα θαλάσσια οικοσυστήματα. Αναπνέουν μέσω των ποδιών τους, ενώ τα αγκάθια τους, πέρα από μέσο άμυνας, προσφέρουν καταφύγιο σε μικρότερους οργανισμούς. Για τους επιστήμονες θεωρούνται «μηχανικοί των οικοσυστημάτων», καθώς ρυθμίζουν την ανάπτυξη των φυκιών, συμβάλλουν στη διάσπαση της τροφής για άλλα είδη και αποτελούν λεία για θηρευτές.
Πώς η απώλεια των αχινών επηρεάζει τα οικοσυστήματα
Με τον έλεγχο της εξάπλωσης των φυκιών, οι αχινοί ενισχύουν την επιβίωση των σκληρών κοραλλιών, που με τη σειρά τους φιλοξενούν χιλιάδες θαλάσσια είδη. Στην Καραϊβική, η απώλειά τους έχει ήδη αφήσει ισχυρό αποτύπωμα: η κάλυψη κοραλλιών έχει μειωθεί στο μισό, ενώ τα φύκια έχουν αυξηθεί κατά 85%.
«Αυτό που με γοήτευσε αρχικά σε αυτό το είδος είναι ότι μεταβάλλει το περιβάλλον του», σημειώνει ο Κάνο. «Όπως και ο άνθρωπος, όταν υπάρχει, αλλάζει τον βιότοπό του. Δεν γνωρίζουμε ποιες αλυσιδωτές επιπτώσεις μπορεί να έχει η εξαφάνισή του σε άλλα είδη».
Τα αίτια της πανδημίας παραμένουν ασαφή. Ο Κάνο εκτιμά, ωστόσο, ότι η ανθρώπινη δραστηριότητα «πιθανότατα εμπλέκεται» στη διασπορά της ασθένειας. Στα σενάρια που εξετάζονται περιλαμβάνονται η ναυσιπλοΐα, οι αλλαγές στα θαλάσσια ρεύματα και ασυνήθιστα φαινόμενα κυματισμού.
Ο ίδιος είχε αρχικά μεταβεί στα Κανάρια Νησιά για να μελετήσει τα πρώτα στάδια ζωής των αχινών. Πολύ σύντομα, όμως, διαπίστωσε ότι οι νεαροί οργανισμοί ήταν ελάχιστοι. Έτσι, αναγκάστηκε να αλλάξει το αντικείμενο της διδακτορικής του έρευνας, εστιάζοντας στη ραγδαία κατάρρευση των πληθυσμών.
Το γένος Diadema, που απαντάται σε τροπικά νερά σε όλο τον κόσμο, θεωρείται από τα πιο διαδεδομένα και οικολογικά σημαντικά μεταξύ των αχινών. Σήμερα, μόνο λίγες θαλάσσιες περιοχές φαίνεται να έχουν μείνει ανεπηρέαστες από το ξέσπασμα της ασθένειας.
«Δεν γνωρίζουμε ακόμη πώς θα εξελιχθεί αυτή η πανδημία», προειδοποιεί ο Κάνο. «Μέχρι στιγμής, δεν έχει επεκταθεί σε πληθυσμούς της Νοτιοανατολικής Ασίας και της Αυστραλίας, κάτι που είναι ενθαρρυντικό. Ωστόσο, δεν μπορούμε να αποκλείσουμε την επανεμφάνιση και περαιτέρω εξάπλωσή της».
Με πληροφορίες από Guardian
