Υποθαλάσσιες «καταιγίδες» με έντονη δυναμική επιταχύνουν την τήξη δύο από τους πιο κρίσιμους παγετώνες της Ανταρκτικής, με δυνητικά δραματικές συνέπειες για την παγκόσμια άνοδο της στάθμης της θάλασσας, σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη.
Ο παγετώνας Thwaites, γνωστός διεθνώς ως Doomsday Glacier («παγετώνας της Αποκάλυψης»), και ο γειτονικός Pine Island Glacier, βρίσκονται στο επίκεντρο της έρευνας που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Geosciences. Πρόκειται για δύο από τους ταχύτερα υποχωρούντες παγετώνες της Ανταρκτικής, των οποίων η αποσταθεροποίηση θεωρείται κομβική για το μέλλον των ακτών σε ολόκληρο τον πλανήτη.
Παγετώνας της Αποκάλυψης: Τι είναι οι υποθαλάσσιες «καταιγίδες»
Οι επιστήμονες εντόπισαν ότι στροβιλισμοί θερμού και ψυχρού νερού -γνωστοί ως submesoscales- λειτουργούν σαν υποθαλάσσιες καταιγίδες. Πρόκειται για δυναμικά θαλάσσια ρεύματα που αλλάζουν γρήγορα και μπορούν να εκτείνονται έως και 10 χιλιόμετρα.
«Μοιάζουν με μικρές δίνες νερού που σχηματίζονται όταν ανακατεύεις υγρά διαφορετικής θερμοκρασίας, αλλά σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα», εξηγούν οι ερευνητές. Οι δίνες αυτές σχηματίζονται όταν θερμά και ψυχρά νερά συναντώνται και, κινούμενες κάτω από τα παγοράφια (τεράστιες, επίπεδες μάζες πάγου), αναδεύουν θερμό νερό από τα βαθύτερα στρώματα του ωκεανού.
Καθώς οι υποθαλάσσιες δίνες «σφηνώνουν» ανάμεσα στον πυθμένα και τη βάση των παγοραφιών, μεταφέρουν θερμότερα νερά απευθείας σε ευάλωτα σημεία του πάγου. Το αποτέλεσμα είναι ενισχυμένη τήξη σε πολύ σύντομα χρονικά διαστήματα – ώρες ή ημέρες – και όχι μόνο σε βάθος ετών, όπως πίστευαν μέχρι πρόσφατα οι επιστήμονες.
Σύμφωνα με τη μελέτη, οι υποθαλάσσιες αυτές καταιγίδες ευθύνονται για περίπου 20% της συνολικής τήξης στους δύο παγετώνες μέσα σε διάστημα μόλις εννέα μηνών, σε συνδυασμό με άλλα βραχυπρόθεσμα φαινόμενα.
Ένας επικίνδυνος φαύλος κύκλος
Οι ερευνητές προειδοποιούν και για έναν ανησυχητικό μηχανισμό ανατροφοδότησης: όσο περισσότερο λιώνει ο πάγος, τόσο περισσότερο γλυκό και ψυχρό νερό εισέρχεται στον ωκεανό. Αυτό αναμειγνύεται με θερμότερα, αλμυρότερα νερά, αυξάνοντας την αναταραχή και δημιουργώντας ακόμα περισσότερες δίνες – που με τη σειρά τους επιταχύνουν περαιτέρω την τήξη.
«Σε ένα θερμότερο κλίμα, αυτός ο θετικός μηχανισμός μπορεί να ενισχυθεί σημαντικά», προειδοποιούν οι επιστήμονες.
Ο παγετώνας Thwaites περιέχει αρκετό πάγο ώστε, αν λιώσει πλήρως, να προκαλέσει άνοδο της στάθμης της θάλασσας άνω των 60 εκατοστών. Ωστόσο, ο πραγματικός κίνδυνος είναι μεγαλύτερος: λειτουργεί σαν «φελλός» που συγκρατεί τον τεράστιο παγετώνα της Δυτικής Ανταρκτικής. Η κατάρρευσή του θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να οδηγήσει σε άνοδο της στάθμης της θάλασσας έως και τρία μέτρα.
Ανεξάρτητοι επιστήμονες τονίζουν ότι η μελέτη φωτίζει έναν κρίσιμο αλλά έως τώρα υποεκτιμημένο μηχανισμό. Παράλληλα, επισημαίνουν ότι εξακολουθούν να υπάρχουν μεγάλες αβεβαιότητες, καθώς τα παγοράφια της Ανταρκτικής είναι από τις πιο δυσπρόσιτες περιοχές του πλανήτη και οι μετρήσεις βασίζονται σε μεγάλο βαθμό σε προσομοιώσεις.
Ωστόσο, το συμπέρασμα είναι σαφές: τα «καιρικά» φαινόμενα του ωκεανού σε μικρή κλίμακα δεν είναι αμελητέα. Αντίθετα, παίζουν σημαντικό ρόλο στην απώλεια πάγου και στην επιτάχυνση της ανόδου της στάθμης της θάλασσας.
Όπως σημειώνουν οι ερευνητές, η μελέτη αυτών των λεπτομερών υποθαλάσσιων διεργασιών αποτελεί πλέον το επόμενο μεγάλο σύνορο στην κατανόηση του πώς οι ωκεανοί και οι πάγοι αλληλεπιδρούν – και πώς αυτή η σχέση θα διαμορφώσει το μέλλον των παράκτιων κοινωνιών παγκοσμίως.
Με πληροφορίες από CNN
