Η Παγκόσμια Συνθήκη για τους Ωκεανούς έλαβε τις απαιτούμενες 60 επικυρώσεις και πρόκειται να τεθεί σε ισχύ μέσα στους επόμενους τέσσερις μήνες, σηματοδοτώντας μια ιστορική στιγμή για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Η εξέλιξη ανοίγει τον δρόμο για την πρώτη Παγκόσμια Διάσκεψη των Μερών (COP) για τους Ωκεανούς, που αναμένεται το 2026.
Σήμερα, μόλις το 0,9% της ανοιχτής θάλασσας διαθέτει υψηλό ή πλήρες καθεστώς προστασίας. Η νέα Συνθήκη φιλοδοξεί να αλλάξει τα δεδομένα, προωθώντας τη δημιουργία θαλάσσιων καταφυγίων, τη θωράκιση της βιοποικιλότητας και την ενίσχυση της επισιτιστικής ασφάλειας για τα δισεκατομμύρια ανθρώπων που εξαρτώνται από τους θαλάσσιους πόρους.
Σύμφωνα με ανάλυση της Greenpeace, για να επιτευχθεί ο διεθνής στόχος προστασίας του 30% των ωκεανών έως το 2030, οι κυβερνήσεις θα πρέπει να θεσπίζουν μέτρα που καλύπτουν περισσότερα από 12 εκατ. τετραγωνικά χιλιόμετρα θαλάσσιου χώρου κάθε χρόνο – έκταση μεγαλύτερη από τον Καναδά.
Ο Γενικός Διευθυντής της διεθνούς Greenpeace, Mads Christensen, χαρακτήρισε την εξέλιξη «ιστορική στιγμή συνεργασίας για την προστασία του μπλε πλανήτη», αλλά προειδοποίησε ότι «ο χρόνος τελειώνει» και ότι οι κυβερνήσεις πρέπει να κινηθούν άμεσα.
Οι βασικές προτεραιότητες
- Δημιουργία νέων καταφυγίων στην ανοιχτή θάλασσα, με πλήρη ή υψηλή προστασία.
- Ταχεία εφαρμογή των μέτρων, χωρίς καθυστερήσεις από διεθνείς οργανισμούς που μέχρι σήμερα δεν έχουν αποτρέψει την υπεραλίευση.
- Σχεδιασμός πολιτικών με βάση επιστημονικά στοιχεία και συμμετοχή τοπικών κοινωνιών και αυτοχθόνων πληθυσμών.
Η ελληνική διάσταση
Η Ελλάδα έχει ήδη ανακοινώσει δύο νέες Θαλάσσιες Προστατευόμενες Περιοχές σε Ιόνιο και Αιγαίο, καλύπτοντας τον στόχο «30x30». Το ζητούμενο, ωστόσο, είναι η ουσιαστική θεσμοθέτηση των μέτρων προστασίας μέσα από προεδρικά διατάγματα και νέο νομοθετικό πλαίσιο. Ειδικοί τονίζουν ότι η επίτευξη του ποσοτικού στόχου πρέπει να αποτελέσει την αφετηρία και όχι το τέλος της προσπάθειας.
Η Greenpeace καλεί τις χώρες που δεν έχουν ακόμη επικυρώσει τη Συνθήκη να το πράξουν άμεσα, ενώ παράλληλα ζητά μορατόριουμ στην εξόρυξη βαθέων υδάτων, μια πρακτική που θεωρείται απειλή για την ισορροπία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων.
