WWF Ελλάς: Απογοητευτική η εφαρμογή του νόμου για τα πλαστικά μίας χρήσης

WWF Ελλάς: Απογοητευτική η εφαρμογή του νόμου για τα πλαστικά μίας χρήσης Facebook Twitter
0

Επιεικώς κάτω από τη βάση είναι οι επιδόσεις της χώρας μας, σε ό,τι αφορά στην εφαρμογή του νόμου για τα πλαστικά μίας χρήσης, σύμφωνα με έκθεση του WWF Ελλάς. 

Από την πρώτη έκθεση για το θέμα, προκύπτει «αποτυχία της Ελλάδας» να εφαρμόσει τις προβλέψεις του εν λόγω νόμου. «Σχεδόν 21 μήνες μετά τη ψήφιση της σχετικής νομοθεσίας, η οποία κινούνταν σε θετική κατεύθυνση, φαίνεται πως η κυβέρνηση αδυνατεί να εφαρμόσει ορθά το νόμο που η ίδια ψήφισε για τον περιορισμό της κατανάλωσης πλαστικών μιας χρήσης και άρα τον περιορισμό της πλαστικής ρύπανσης», αναφέρει η WWF Ελλάς. 

Κάθε χρόνο, διαρρέουν στους ωκεανούς 8 εκατομμύρια τόνοι πλαστικών. Μόνο στις ελληνικές θάλασσες, καταλήγουν ετησίως 11.500 τόνοι πλαστικών, σύμφωνα με την οργάνωση. Η Ελλάδα, σημειώνει, ήταν μία από τις πρώτες χώρες που ενσωμάτωσε στο εθνικό δίκαιο την οδηγία που εξέδωσε η ΕΕ το 2019, για τη μείωση των επιπτώσεων από την πλαστική ρύπανση. 

«Ωστόσο, μέχρι σήμερα, οι επιδόσεις της χώρας μας στην εφαρμογή του συγκεκριμένου νόμου βρίσκονται επιεικώς κάτω από τη βάση», συμπληρώνει το WWF Ελλάς παρουσιάζοντας την πρώτη έκθεση αξιολόγησης για την πορεία εφαρμογής του νόμου. 

Η περιβαλλοντική οργάνωση κατέγραψε την υφιστάμενη κατάσταση σε σχέση με τις προβλέψεις του νόμου και καταλήγει στο συμπέρασμα πως «η πολιτική της κυβέρνησης για τα πλαστικά μιας χρήσης μπορεί να συνοψιστεί στη φράση “δεσμεύσεις χωρίς εφαρμογή”».

Το μόνο θετικό σημείο που καταγράφει η έκθεση είναι η εφαρμογή κάποιων ρυθμίσεων του νόμου  για τα πλαστικά μπουκάλια. Πολλές επιχειρήσεις έχουν κινητοποιηθεί και ήδη διαθέτουν στην αγορά πλαστικές φιάλες από PET που περιέχουν ανακυκλωμένο πλαστικό πάνω από 25%, αλλά και μπουκάλια με προσαρτημένα καπάκια, παρότι δίνεται περιθώριο εφαρμογής των μέτρων αυτών μέχρι τον Ιανουάριο του 2025 και τον Ιούλιο του 2024, αντίστοιχα.  

Κάποια από τα πλέον προβληματικά σημεία στην εφαρμογή του νόμου, σύμφωνα με το WWF Ελλάς:

- Τα πλαστικά καλαμάκια εξακολουθούν να κατακλύζουν την αγορά. Βάσει του νόμου, 9 πλαστικά είδη μιας χρήσης (μπατονέτες, μαχαιροπίρουνα, πιάτα, καλαμάκια, αναδευτήρες ποτών, στηρίγματα μπαλονιών, περιέκτες τροφίμων και ποτών από φελιζόλ) θα έπρεπε να τεθούν εκτός αγοράς από 3/7/2021 και το αργότερο έως 3/5/2022. Στην πράξη όμως εξακολουθούμε να παρατηρούμε υπερβολική κατανάλωση σε πλαστικά καλαμάκια, μιας και όπως φαίνεται, ελλείψει ελέγχων, έχει δημιουργηθεί ένα παρακύκλωμα παράνομης διάθεσης αυτών των ειδών.

- Κακή εφαρμογή των ρυθμίσεων για πλαστικά κύπελλα και φαγητοδοχεία. Ο νόμος επιβάλλει από 1/1/2022 εισφορά 5 λεπτών για κάθε κύπελλο ή φαγητοδοχείο μιας χρήσης και 5 λεπτά για το καπάκι τους. Προβλέπει επίσης να ενημερώνονται οι πολίτες για τη δυνατότητα να ψωνίζουν με δικό τους σκεύος τρόφιμα και ποτά από λιανεμπόριο και καταστήματα εστίασης και να κερδίζουν έκπτωση. Στην πράξη όμως, τα καταστήματα στη συντριπτική τους πλειονότητα δεν ενημερώνουν τους πολίτες για τη δυνατότητα αγορών με δικά τους σκεύη, ενώ καταγγελίες από φορείς της αγοράς αναφέρουν πως σε αρκετές περιπτώσεις η εισφορά έχει ενσωματωθεί στην τελική τιμή πώλησης των προϊόντων και δεν αποδίδεται το περιβαλλοντικό τέλος στην πολιτεία, πράγμα που οδηγεί σε απώλεια εσόδων για το κράτος της τάξης των πολλών εκατομμυρίων ευρώ.

- Δημόσιες βρύσες μόνο στα χαρτιά. Ο νόμος περιλαμβάνει διάταξη βάσει της οποίας οι δήμοι υποχρεώνονται από 1/7/2021 να διαθέτουν κοινόχρηστες βρύσες προς δωρεάν διάθεση πόσιμου νερού σε δημοτικές αθλητικές εγκαταστάσεις και σε δημοτικές παιδικές χαρές, καθώς και να επεκτείνουν το δίκτυο με κοινόχρηστες βρύσες σε χώρους συνάθροισης κοινού εντός των ορίων της αρμοδιότητάς τους. Στην πράξη, οι δημόσιες βρύσες εξακολουθούν να αποτελούν είδος προς εξαφάνιση σχεδόν στο σύνολο των μεγάλων αστικών κέντρων και δεν έχει προχωρήσει επαρκώς η επέκτασή τους. 

- Άκρως προβληματικές μεθοδεύσεις στη δημιουργία συστήματος επιστροφής εγγύησης για πλαστικά μπουκάλια. Με τον νόμο προβλεπόταν να λειτουργεί από τις 5/1/2023 -δηλαδή σε λιγότερο από 5 μήνες από σήμερα- ένα πανελλαδικό σύστημα επιστροφής εγγύησης για τα πλαστικά μπουκάλια (αλλά και για μπουκάλια γυαλιού και αλουμινίου). Βάσει αυτού, ο καταναλωτής κατά την αγορά ενός προϊόντος σε πλαστικό μπουκάλι καταβάλλει ένα έξτρα τίμημα, το οποίο θα λαμβάνει πίσω όταν επιστρέφει το άδειο μπουκάλι σε σημεία επιστροφής. Η διεθνής εμπειρία δείχνει πως αυτό το σύστημα είναι το πλέον κατάλληλο για να καταφέρει η χώρα να συλλέγει και να οδηγεί στην ανακύκλωση σχεδόν το σύνολο των 2-2,5 δισεκατομμυρίων πλαστικών μπουκαλιών που καταναλώνονται στην Ελλάδα σε ετήσια βάση.

Όμως, στην πράξη παρατηρούμε δυσοίωνες εξελίξεις γύρω από την εφαρμογή του. Ο νόμος 4736/2020 προέβλεπε την ύπαρξη ενός ενιαίου πανελλαδικού συστήματος, όμως με νόμο του Ιουλίου 2021 (ν. 4819/2021) καταργήθηκε αυτή η πρόβλεψη και δίνεται το πράσινο φως για δημιουργία πολλών συστημάτων επιστροφής εγγύησης. 

Αυτό είναι κάτι που πολλοί φορείς της αγοράς, αλλά και το WWF Ελλάς, θεωρούν καταστροφικό, μιας και είναι πολύ πιθανό να παρατηρηθούν παλινωδίες και φαινόμενα αθέμιτου ανταγωνισμού μεταξύ των συστημάτων. Επιπρόσθετα, ενώ ο νόμος του 2020 (ν. 4736/2020) όριζε την 5η Ιανουαρίου 2023 ως ημερομηνία έναρξης λειτουργίας του συστήματος επιστροφής εγγύησης, με πρόσφατο νόμο που εκδόθηκε πριν λίγες μέρες (ν. 4964/2022), η έναρξη λειτουργίας μετατίθεται για τις 3 Ιουλίου 2023. 

Παράλληλα, ο νόμος του 2020 προέβλεπε πως έως τις 3/7/2021 θα έπρεπε να είχε εκδοθεί κοινή υπουργική απόφαση σχετικά με το πεδίο και πλαίσιο εφαρμογής του συστήματος επιστροφής εγγύησης. Όμως τελικά αυτή η απόφαση εκδόθηκε με ένα χρόνο καθυστέρηση (στις 21/7/2022) και τα περιεχόμενά της περισσότερο συσκοτίζουν παρά δίνουν ένα σαφές στίγμα για την εφαρμογή του συστήματος. Η υπουργική απόφαση μάλιστα ορίζει με σχεδόν αυθαίρετο τρόπο ένα εγγυοδοτικό αντίτιμο της τάξης των 0,10-0,15€ για κάθε φιάλη, τιμή πολύ χαμηλή σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες που έχουν εμπειρία στην εφαρμογή συστήματος εγγυοδοσίας (πχ. Γερμανία και Ολλανδία 0,25€).

Βάσει της εμπειρίας από άλλες χώρες της ΕΕ, για να λειτουργήσει αποτελεσματικά ένα σύστημα επιστροφής εγγύησης θα πρέπει όλες οι λεπτομέρειες λειτουργίας του να έχουν οριστεί τουλάχιστον 12-18 μήνες πριν την έναρξη λειτουργίας και να έχει λάβει χώρα εκτενής διάλογος και κατάρτιση όλων των  εμπλεκομένων. Παρά την παράταση που δόθηκε για την έναρξη λειτουργίας της εγγυοδοσίας, είναι πολύ πιθανό να προκύψουν νέες καθυστερήσεις ή η εφαρμογή να ξεκινήσει με κακό τρόπο. 

WWF Ελλάς: Απογοητευτική η εφαρμογή του νόμου για τα πλαστικά μίας χρήσης Facebook Twitter

«Δεν επαρκούν οι νόμοι»

«Οι νόμοι από μόνοι τους δεν επαρκούν για να περιοριστεί η πλαστική ρύπανση. Εάν δεν συνοδευτούν από καλή εφαρμογή και ουσιαστικούς και συστημικούς ελέγχους, οι νόμοι αποτελούν κενό γράμμα», επεσήμανε ο Αχιλλέας Πληθάρας, υπεύθυνος προγραμμάτων μείωσης αποτυπώματος του WWF Ελλάς. 

«Αν η κυβέρνηση εξακολουθεί να θεωρεί πως η πλαστική ρύπανση είναι πρόβλημα, τότε ήρθε η ώρα να εφαρμόσει σωστά τον νόμο που η ίδια θέσπισε και να κάνει σαφές πως δεν θα υπάρξουν άλλες εκπτώσεις», συμπλήρωσε. 

Η πλαστική ρύπανση δεν είναι ένα αόριστο ζήτημα, αλλά μια υπαρκτή απειλή που καταστρέφει το περιβάλλον, θέτει σε κίνδυνο τη βιοποικιλότητα και τον άνθρωπο και υποβαθμίζει το τουριστικό προϊόν της χώρας μας, τόνισε ο κ. Πληθάρας. 

Περιβάλλον
0

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Νέα Ζηλανδία: Εκστρατεία «για να βρει την αγάπη» σε σπάνιο και μοναχικό σαλιγκάρι

Περιβάλλον / Νέα Ζηλανδία: Εκστρατεία «για να βρει την αγάπη» σε σπάνιο και μοναχικό σαλιγκάρι

Σχεδόν όλα τα κοινά σαλιγκάρια κήπου έχουν κέλυφος που κουλουριάζεται προς τα δεξιά αλλά το αριστερό σπειροειδές κέλυφος του Ned έχει ως αποτέλεσμα ανεστραμμένα αναπαραγωγικά όργανα, ένα εμπόδιο στο ζευγάρωμα
LIFO NEWSROOM
Καρχαρίες χωρίς δόντια; Πώς η οξίνιση των ωκεανών απειλεί τους θηρευτές της θάλασσας

Περιβάλλον / Καρχαρίες χωρίς δόντια; Πώς η οξίνιση των ωκεανών απειλεί τους θηρευτές της θάλασσας

Καρχαρίες με χαλασμένα δόντια θα δυσκολεύονται να τραφούν αποτελεσματικά, «γεγονός που μπορεί να επηρεάσει τον πληθυσμό των καρχαριών και τη σταθερότητα του θαλάσσιου οικοσυστήματος», υπογραμμίζει νέα μελέτη
LIFO NEWSROOM
Λαγουβάρδος για φωτιές: Τι σημαίνει ότι ξεσπούν κοντά σε πόλεις - Γιατί φέτος είναι η 5η χειρότερη χρονιά των τελευταίων 20 ετών

Περιβάλλον / Λαγουβάρδος για φωτιές: Τι σημαίνει ότι ξεσπούν κοντά σε πόλεις - Γιατί φέτος είναι η 5η χειρότερη χρονιά των τελευταίων 20 ετών

Όπως εξηγεί, λόγω των πυρκαγιών, αυξάνεται η θερμοκρασία στις καμένες περιοχές που γίνονται και πιο ευάλωτες στις πλημμύρες – O ρόλος της κλιματικής αλλαγής
LIFO NEWSROOM
Οι Καμηλοπαρδάλεις δεν είναι πια ένα είδος: Είναι τέσσερα διαφορετικά και τα τρία κινδυνεύουν

Περιβάλλον / Οι καμηλοπαρδάλεις δεν είναι πια ένα είδος: Είναι τέσσερα διαφορετικά και τα τρία κινδυνεύουν

Νέα έρευνα δείχνει ότι οι καμηλοπαρδάλεις ανήκουν σε τέσσερα ξεχωριστά είδη - Τρία από αυτά απειλούνται με εξαφάνιση, τονίζοντας την ανάγκη για εντατική προστασία και διατήρηση στην Αφρική
LIFO NEWSROOM
Η ΕΕ επενδύει 116 εκατ. ευρώ σε 13 έργα «για την αποκατάσταση των ωκεανών και των υδάτων»

Περιβάλλον / Η ΕΕ επενδύει 116 εκατ. ευρώ σε 13 έργα «για την αποκατάσταση των ωκεανών και των υδάτων»

Η επένδυση πραγματοποιείται στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη», το οποίο αποσκοπεί στην εξεύρεση λύσεων σε ορισμένες από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της κοινωνίας
LIFO NEWSROOM
Ηλιακά πάνελ στο Διάστημα «θα μπορούσαν να καλύψουν το 80% της ανανεώσιμης ενέργειας της Ευρώπης έως το 2050»

Περιβάλλον / Ηλιακά πάνελ στο Διάστημα «θα μπορούσαν να καλύψουν το 80% της ανανεώσιμης ενέργειας της Ευρώπης»

Ερευνητές προτείνουν επίσης ότι το σύστημα θα μπορούσε να λύσει προβλήματα που συνδέονται με την ακανόνιστη και εξαρτώμενη από τις καιρικές συνθήκες παραγωγή ενέργειας στη Γη
LIFO NEWSROOM
Αρκτική: Επιβραδύνθηκε ανέλπιστα η τήξη των πάγων τα τελευταία 20 χρόνια – Οι επιστήμονες μιλούν για «προσωρινή ανάπαυλα»

Περιβάλλον / Αρκτική: Επιβραδύνθηκε ανέλπιστα η τήξη των πάγων τα τελευταία 20 χρόνια – Οι επιστήμονες μιλούν για «προσωρινή ανάπαυλα»

Η τήξη των θαλάσσιων πάγων στην Αρκτική έχει επιβραδυνθεί από το 2005, όμως οι ειδικοί προειδοποιούν: πρόκειται για προσωρινό φαινόμενο, καθώς η κλιματική κρίση παραμένει υπαρκτή και απειλητική
LIFO NEWSROOM