Ο Γάλλος δημιουργός του ιστορικού ντοκιμαντέρ «Η θλίψη και ο οίκτος» (Le Chagrin et la pitié), Μαρσέλ Οφίλς, πέθανε το Σάββατο στην κατοικία του, στη νοτιοδυτική Γαλλία, όπως ανακοίνωσε σήμερα η οικογένειά του.
«Ο Μαρσέλ Οφίλς, βραβευμένος με Όσκαρ και εμβληματική μορφή του ιστορικού ντοκιμαντέρ, έφυγε ειρηνικά από τη ζωή στις 24 Μαΐου 2025, σε ηλικία 97 ετών», ανέφερε ο εγγονός του, Αντρεά-Μπενζαμέν Σεϊφέρ.
Γιος του σπουδαίου Γερμανού σκηνοθέτη Μαξ Οφίλς («Το γαϊτανάκι του έρωτα», «Άγνωστη Κυρία», «Λόλα Μοντές»), ο Μαρσέλ Οφίλς γεννήθηκε την 1η Νοεμβρίου 1927 στη Φρανκφούρτη. Η οικογένειά του διέφυγε από τη ναζιστική Γερμανία το 1933 και εγκαταστάθηκε στη Γαλλία, προτού αναγκαστεί να καταφύγει στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1941.
Το 1950, επιστρέφοντας στη Γαλλία, ξεκίνησε την καριέρα του στον κινηματογράφο ως βοηθός σκηνοθέτη, κυρίως στην τελευταία ταινία του πατέρα του, τη «Λόλα Μοντές» (1955).
Στενός φίλος του Φρανσουά Τρυφώ, δοκίμασε αρχικά την τύχη του στη μυθοπλασία με έργα όπως «Καυτό Πεζοδρόμιο» (Peau de Banane, 1963) με τους Ζαν-Πολ Μπελμοντό και Ζαν Μορό, και «Ψηλά τα χέρια, κυρίες μου» (Faites vos jeux, mesdames, 1965). Ωστόσο, η καριέρα του άλλαξε πορεία όταν προσελήφθη από τη δημόσια Γαλλική ραδιοτηλεόραση ORTF, οδηγούμενος στο είδος του ντοκιμαντέρ.
Το 1969 υπογράφει το μνημειώδες ντοκιμαντέρ «Η θλίψη και ο οίκτος», ένα χρονικό της γαλλικής πόλης Κλερμόν-Φεράν υπό γερμανική κατοχή κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η ταινία προκάλεσε σάλο, απαγορεύτηκε από τη δημόσια τηλεόραση (αν και είχε χρηματοδοτηθεί από αυτήν) έως το 1981 και, όταν τελικά κυκλοφόρησε στις αίθουσες το 1971, σημείωσε μεγάλη επιτυχία παρά την ασυνήθιστη διάρκειά της (4 ώρες και 15 λεπτά).
Το ντοκιμαντέρ, που εμβαθύνει στον ρόλο των συνεργατών των Ναζί και την αντίσταση, προκάλεσε ρήγμα στην κυρίαρχη αφήγηση για μια Γαλλία που αντιστάθηκε συλλογικά στον κατακτητή. Η ταινία γνώρισε διεθνή απήχηση και ήταν υποψήφια για Όσκαρ καλύτερου ντοκιμαντέρ.
Ο Οφίλς επανήλθε στο ζήτημα των εγκλημάτων του ναζισμού με το «Η Μνήμη της Δικαιοσύνης» (L'Empreinte de la justice, 1976), έργο που θεωρούσε το αριστούργημά του. Το ντοκιμαντέρ-ποταμός, διάρκειας σχεδόν πέντε ωρών, ξεκινά από τις δίκες της Νυρεμβέργης και επεκτείνεται σε ερωτήματα για την ατομική και συλλογική ευθύνη σε εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.
Το 1989, η ταινία του «Hôtel Terminus – Klaus Barbie, sa vie et son temps», ένα λεπτομερές πορτρέτο του διαβόητου ναζί εγκληματία Κλάους Μπάρμπι, γνωστού ως «Χασάπης της Λυών», και των μεταπολεμικών προστατών του, του χάρισε το Όσκαρ καλύτερου ντοκιμαντέρ.
«Μέσα από μια προσωπική ματιά και αυστηρή απαίτηση τεκμηρίωσης, ο Μαρσέλ Οφίλς μπόρεσε να συλλάβει τα μόνιμα ίχνη που χαράσσουν η Ιστορία και η πολιτική στις ζωές μας. Μας καλούσε να παραμείνουμε νηφάλιοι, στρατευμένοι και βαθιά προσηλωμένοι στη δημοκρατία», σημειώνει ο εγγονός του στην ανακοίνωση του θανάτου του.
Ο Μαρσέλ Οφίλς υπήρξε σύζυγος της Ρεζίν Οφίλς, το γένος Άκερμαν. Αφήνει πίσω του τρεις κόρες και τρία εγγόνια.
Με πληροφορίες από ΑΠΕ - ΜΠΕ
