Τον Δεκέμβριο του 1883, ο Πιερ Ογκίστ Ρενουάρ προσκάλεσε τον φίλο του Κλοντ Μονέ να τον ακολουθήσει σε ένα ταξίδι για να εξερευνήσει τις μεσογειακές ακτές από τη Γένοβα έως τη Μασσαλία, με ενδιάμεση στάση στο Roquebrune-Cap-Martin και το Μονακό.
Για τον Μονέ αποδείχθηκε ότι ήταν η πρώτη από τις τρεις εκστρατείες που θα ακολουθούσαν στη γαλλοϊταλική Ριβιέρα τα επόμενα πέντε χρόνια και ένα κομβικό σημείο στην καλλιτεχνική του πρακτική. Η φύση ήταν πολύ ελκυστική και εκτιμήθηκε για την πυκνή ολάνθιστη βλάστησή της, το τοπίο της εξοχής από την ακτή μέχρι τους λόφους και πολλές πολυτελείς βίλες και ξενοδοχεία με όμορφους κήπους χτισμένα για τους Ευρωπαίους ευγενείς.
Ο ζωγράφος, ο οποίος ήταν ακόμη ελάχιστα γνωστός σε μια εποχή που ο ιμπρεσιονισμός αποδοκιμαζόταν, δεν μπορούσε να ζήσει από τους πίνακές του. Όταν έφτασε στο Μονακό, έστησε το καβαλέτο του δίπλα στο Vigie και έφτιαξε δύο πίνακες. Έγραψε αργότερα στον ατζέντη του: «Θέλω να επιστρέψω μόνο για να ζωγραφίσω τις εντυπώσεις μου».
Η έκθεση Monet in Full Light, στο Grimaldi Forum του Μονακό, που θα διαρκέσει μέχρι τον Σεπτέμβριο γιορτάζει την 140ή επέτειο αυτού του πρώτου ταξιδιού. Σχεδιασμένη σε συνεργασία με το Musée Marmottan Monet στο Παρίσι, παρακολουθεί μια πορεία που διήρκεσε 60 χρόνια, ένα ταξίδι στα τοπία που ζωγράφισε από το 1860 γύρω από τη γενέτειρά του, τη Χάβρη, έως τους πίνακες με νούφαρα στον κήπο του Ζιβερνί τη δεκαετία του 1920, με ιδιαίτερη έμφαση στις εξορμήσεις του στη Ριβιέρα.
Η προετοιμασία της έκθεσης κράτησε τέσσερα χρόνια και συγκεντρώνει 100 πίνακες, συμπεριλαμβανομένων 44 έργων από το Marmottan και άλλους που έχουν παραχωρηθεί από περισσότερες από 30 ιδιωτικές συλλογές και μουσεία στην Ευρώπη, τις ΗΠΑ και τη Βραζιλία.
Μετά την πρώτη του επίσκεψη στον νότο, ο Μονέ επέστρεψε μόνος το 1884 και ξανά το 1888 με εμμονή να αιχμαλωτίσει το φως. Ως ζωγράφος της βόρειας Γαλλίας, συνηθισμένος στην ομίχλη και στα σιωπηλά χρώματα, από την πρώτη του κιόλας συνάντηση θαμπώθηκε από την πλούσια μεσογειακή βλάστηση, το χρώμα και το φως ενώ ανακάλυψε μια νέα παλέτα χρωμάτων, νέα στοιχεία που δυσκολευόταν να τα ζωγραφίσει.
Κατά τη διάρκεια της τελευταίας του παραμονής στην Αντίμπ το 1888, οραματίστηκε τη διάσημη σειρά ζωγραφικής του από την παραλία Salis.
Τα χρώματα, το φως και το θέμα δεν ήταν οι μόνες καινοτομίες στο μεσογειακό κομμάτι του έργου του. Στις εκστρατείες του στη Ριβιέρα ο Μονέ άρχισε να ζωγραφίζει πολλαπλές εκδοχές της ίδιας σκηνής ή του ίδιου μοτίβου, από μια σταθερή οπτική γωνία, για να αποτυπώσει τη φευγαλέα μεταβλητότητα του φωτός μέσα σε μια σταθερή σύνθεση.
Οι απόψεις των βοτανικών κήπων Moreno στην Bordighera ή η γέφυρα της Dolceacqua μπορούν να θεωρηθούν ως πρώιμα παραδείγματα της χαρακτηριστικής πρακτικής που παρατηρείται σε ορισμένα από τα μεταγενέστερα έργα του, όπως οι πίνακες με τα άχυρα, ο καθεδρικός ναός της Ρουέν και τα νούφαρα του Ζιβερνί. Το ουσιώδες στη ζωγραφική του Μονέ δεν είναι το μοτίβο, αλλά η στιγμή, δεν ζωγραφίζει ένα τοπίο, αλλά μια ατμόσφαιρα.
Στην Bordighera της Ιταλίας, όπου πέρασε τρεις μήνες, δημιούργησε μια αφθονία έργων. Ήθελε να ζωγραφίσει την «εξωτική φύση», αλλά οι φοίνικες έγιναν ο εφιάλτης του, γιατί οι φοίνικες κινούνται. Έψαχνε για φυσικές γραμμές, αλλά αυτές που δεν κινούνταν.
Αυτή η ταραγμένη «εξωτική» φύση δεν τον εμπόδισε να επιστρέψει το 1888, αλλά αυτή τη φορά στην Αντίμπ, όπου ζωγράφισε περίπου τριάντα καμβάδες, με πιστή την αναπαράσταση της Ριβιέρας. Δεν είχε δει ποτέ κάτι παρόμοιο, έλεγε ότι χρειαζόταν μια παλέτα με διαμάντια και πολύτιμους λίθους για να αποδώσει τα χρώματα.
Η εικαστική του περιπέτεια είχε μόλις αρχίσει με το στυλ του να γίνεται η πεμπτουσία του ιμπρεσιονισμού, με αντιθέσεις ανάμεσα στο έντονο φως του νότιου ήλιου που καίει έντονα στην ακτή και στα καταγάλανα νερά της Μεσογείου. Όταν ζωγραφίζει τους ελαιώνες και τα δέντρα, εστιάζει στα κιαροσκούρο εφέ του φωτός και της σκιάς και, καθώς το φως μέσα από τα δέντρα αλλάζει, αλλάζει και η θερμοκρασία και η ατμόσφαιρα ολόκληρης της σκηνής.
Η Villa Etelinda, ο μικρός της πύργος και ο κήπος γεμάτος φοίνικες, αγαύες και ελιές εμφανίζονται σε πολλούς από τους πίνακες του.
Χάρη σε ένα άτομο που γνώριζε στη Μασσαλία, ο Μονέ πήρε άδεια να επισκεφθεί και να μελετήσει την ανθισμένη βλάστηση του κήπου της Villa Schiva, όπου βρήκε την ψηλότερη Pinus canariensis στην Ευρώπη (ύψος 35 μέτρα), έναν τεράστιο φοίνικα (Jubea spectabilis) και ένα ωραίο Ginkgo biloba. Τα ψηλά πυργόσπιτα, τα τείχη της πόλης και το καμπαναριό Bordigheta της άνω πόλης εμφανίζονται επίσης σε πολλούς από τους πίνακές του, που περιβάλλονται από ελιές, πεύκα και φοίνικες, όπως φαίνεται από το σημείο του πύργου Mostaccini.
Το 1908 έκανε μια από τις τελευταίες μεγάλες εξορμήσεις του στη Μεσόγειο. Απεικόνισε το πανόραμα της Αντίμπ σε διαφορετικές ώρες της ημέρας: τον κόλπο, το σπίτι ενός κηπουρού, ένα παλιό φρούριο και τέσσερις όψεις της πόλης από την ίδια οπτική γωνία, και ένα σημείο που ονομάζεται La Salis. Προτιμούσε να ζωγραφίζει τις ώρες της ημέρας όταν το φως δίνει τα πιο δραματικά του αποτελέσματα: ανατολή, μεσημέρι και δύση του ηλίου, με τα εφέ και χρώματα που δημιουργούν να είναι το κλειδί για ολόκληρο το έργο του.
Η εικαστική έκθεση Monet in Full Light θα πραγματοποιηθεί στο Grimaldi Forum του Μονακό και θα διαρκέσει μέχρι τον Σεπτέμβριο.
Με πληροφορίες από Grimaldi Forum Monaco
