Συμπληρώνοντας 30 χρόνια λειτουργίας, το Μουσείο Κοσμήματος Ηλία Λαλαούνη διοργανώνει την επετειακή περιοδική έκθεση «Ηλίας Λαλαούνης: αναδρομή στην καινοτομία».
Η έκθεση φέρνει στο φως, για πρώτη φορά, υλικό από το Αρχείο του ΜΚΗΛ και το προσωπικό αρχείο του Ηλία Λαλαούνη αναδεικνύοντας την καλλιτεχνική ευφυΐα του ιδρυτή, που μέσα από τις καινοτομίες και την πρωτοπορία του, δημιούργησε μια νέα σχολή χρυσοχόων, επηρεάζοντας την παγκόσμια αργυροχρυσοχοΐα.
Το Μουσείο σήμερα φιλοξενεί στην μόνιμη συλλογή του περισσότερα από 4.500 πρωτότυπα αντικείμενα, τα οποία σχεδιάστηκαν και κατασκευάστηκαν υπό την επίβλεψη του Ηλία Λαλαούνη, καθώς επίσης πρωτότυπα εργαλεία, σχέδια, φωτογραφικό υλικό και αρχείο δημοσίων σχέσεων, αλληλογραφία και μεγάλο μέρος της προσωπικής βιβλιοθήκης του σχεδιαστή. Η συλλογή του μουσείου στο σύνολό της τεκμηριώνει την ακαδημαϊκότητα του Ηλία Λαλαούνη αποδεικνύοντας την ευρεία αναγνώρισή του ως ένας από τους σημαντικότερους σχεδιαστές κοσμήματος του 20ού αιώνα.
Ο Ηλίας Λαλαούνης μελέτησε σε βάθος την ιστορία, απολάμβανε να σχεδιάζει και κυρίως να δημιουργεί κοσμήματα για την σύγχρονη γυναίκα. Η άποψή του για τη δημιουργία δισδιάστατων κοσμημάτων, τον οδήγησε στην δημιουργία ενός πρωτότυπου και παγκοσμίως αναγνωρίσιμου ύφους.
Η διαχρονικότητα της επιρροής του, διακρίνει τον Ηλία Λαλαούνη ως μία από τις κυρίαρχες μορφές στην βιομηχανία του δυτικού πολύτιμου κοσμήματος του 20ού αιώνα. Στην διάρκεια της 70χρονης πορείας του, έμεινε γνωστός στην ιστορία ως ο σχεδιαστής που αναβίωσε το Αρχαίο Ελληνικό Κόσμημα ανασύροντας από την λήθη και εκσυγχρονίζοντας αρχαίες τεχνικές, φόρμες και σχέδια της ελληνικής πολιτισμικής ιστορίας, χρησιμοποιώντας χρυσό 18 και 22 καρατίων και δημιουργώντας μοντέρνα, κομψά και άρτια κατασκευασμένα χειροποίητα κοσμήματα.
Ένας πρωτοπόρος ανανεωτής του ελληνικού κοσμήματος
Ο Ηλίας Λαλαούνης ανήκε στην τρίτη γενιά χρυσοχόων. Η οικογενειακή παράδοση ξεκινά με τον παππού του, έναν σπουδαίο ωρολογοποιό που κατασκεύαζε ρολόγια πόλεων. Έπειτα, ο πατέρας του, Ιωάννης Λαλαούνης και ο θείος του, Ευθύμιος Ζολώτας, ίδρυσαν την εταιρεία «Ζολώτας» το 1895. Το 1940, φοιτητής ακόμη, ο Ηλίας Λαλαούνης αναλαμβάνει τη διοίκηση και τη δημιουργική διεύθυνση της εταιρείας «Ζολώτας». Με σπουδές στα Οικονομικά στην Ανωτάτη Εμπορική Σχολή, ακολουθεί την Νομική. Με την έναρξη του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου, αναγκάζεται να εγκαταλείψει τις σπουδές του και η καριέρα του ως χρυσοχόος παγώνει βίαια. Για τα επόμενα χρόνια, δεν θα υπάρχει αγορά για το πολύτιμο κόσμημα. Έτσι, αφιερώνει χρόνο για να μελετήσει ιστορία, βυζαντινή μουσική, παρακολουθεί μαθήματα σχεδίου, μελετά αρχαίους πολιτισμούς, αξιοποιεί βιβλιοθήκες και επισκέπτεται σημαντικά μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους, ενώ παράλληλα ταξιδεύει στα σημαντικότερα εμπορικά κέντρα που αφορούν στο κόσμημα, μαθαίνοντας για νέα μηχανήματα, εργαλεία και μεθόδους παραγωγής.
Στο εργαστήριό του κατασκευάστηκαν νέα εργαλεία αφήνοντας ως παρακαταθήκη την τεχνογνωσία που θα άνοιγε τον δρόμο για νέες πρωτοποριακές προσεγγίσεις για τον κλάδο του πολύτιμου κοσμήματος. Η επιλογή και η επεξεργασία των λίθων για την δημιουργία μικρογλυπτών και διακοσμητικών αντικειμένων τον καθιέρωσαν ως συνεχιστή του René Lalique και του Fabergé.
Ο Ηλίας Λαλαούνης μελέτησε σε βάθος την ιστορία, απολάμβανε να σχεδιάζει και κυρίως να δημιουργεί κοσμήματα για την σύγχρονη γυναίκα. Η άποψή του για τη δημιουργία δισδιάστατων κοσμημάτων, τον οδήγησε στην δημιουργία ενός πρωτότυπου και παγκοσμίως αναγνωρίσιμου ύφους. Τα επώνυμα καταστήματα και οι εμβληματικές εκθέσεις του σε όλο τον κόσμο, από τη Μέση και την Άπω Ανατολή ως τη Βόρεια Αμερική και τη βορειοδυτική Ευρώπη άφησαν ένα μνημειώδες αρχείο που τεκμηριώνει το έργο του. Παρέμεινε πιστός στους συνεργάτες, τους πελάτες και τους θαυμαστές του, επιβλέποντας την κατασκευή χιλιάδων σχεδίων του ετησίως, ξεπερνώντας συνολικά τα 18.000 πρωτότυπα έργα.
Μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, συναναστρέφεται με επιχειρηματίες, καθώς και με την καλλιτεχνική και ακαδημαϊκή κοινότητα της Ευρώπης. Οι επιρροές του προέρχονται από αντικείμενα μουσειακών συλλογών και αναρίθμητες εκδόσεις που αφορούν στην παγκόσμια ιστορία της τέχνης. Περνά τον χρόνο του και μοιράζεται τις ιδέες του με καταξιωμένες προσωπικότητες σε συναφή πεδία με την δουλειά του. Η διάδραση με δεξιοτέχνες των Καλών Τεχνών, σχεδιαστές μόδας, χορογράφους, παραγωγούς ταινιών, του προσφέρει την απαραίτητη τεχνογνωσία που θα του επέτρεπε πλέον την ανάπτυξη δεξιοτήτων στον τομέα του μάρκετινγκ και της επικοινωνίας του έργου του στον χώρο της μόδας. Οι καινοτόμες θεματικές του έργου του, περιλάμβαναν την αρχαιολογία, τα σύγχρονα κοινωνικά και περιβαλλοντικά ζητήματα και την τεχνολογική πρόοδο.
Η έκθεση παρουσιάζει ιστορικά άρθρα και αφιερώματα, προσωπικές σημειώσεις, σχέδια και επιστολές του καλλιτέχνη, εργαλεία, πρωτότυπα μοντέλα αντικειμένων και επιλεγμένα μοναδικά κοσμήματα, που φανερώνουν τις άγνωστες πτυχές της 70ετούς καλλιτεχνικής πορείας ενός από τους σημαντικότερους σχεδιαστές κοσμήματος του 20ού αιώνα.
Εστιάζοντας στις καινοτομίες και την εφευρετικότητα του Ηλία Λαλαούνη, μέσα από ημερομηνίες – σταθμούς, η έκθεση αποτελεί μια αναδρομική επισκόπηση του έργου και της συμβολής του δημιουργού, τόσο στην τέχνη της αργυροχρυσοχοΐας, όσο και την πολιτισμική κληρονομιά της Ελλάδας.
Οι ειδικές αναθέσεις και παραγγελίες που προορίζονταν για μέλη βασιλικών οικογενειών, θρησκευτικούς και πολιτικούς ηγέτες ή επιχειρηματίες της διεθνούς κοινότητας, σπάνια δημοσιεύονταν. Ωστόσο, στην παρούσα έκθεση παρουσιάζεται, για πρώτη φορά, μέρος της αλληλογραφίας του δημιουργού με παραγγελιοδόχους μοναδικών έργων, αποσκοπώντας στην ανάδειξη του εύρους του θαυμασμού και της αποδοχής που έτυχε το καλλιτεχνικό του έργο.
Η έκθεση συνοδεύεται από σειρά παράλληλων εκδηλώσεων, εργαστηρίων, σεμιναρίων διαλέξεων και άλλων ειδικών εκδηλώσεων.
Στα 30 χρόνια λειτουργίας, το ΜΚΗΛ συνεχίζει αδιάλειπτα το έργο του στοχεύοντας στην διαφύλαξη και ανάδειξη της τέχνης του κοσμήματος και των διακοσμητικών τεχνών. Ως ένα διεθνές εκπαιδευτικό κέντρο, το μουσείο βρίσκεται στην υπηρεσία της κοινότητας, υποστηρίζοντας την εκπαίδευση και την έρευνα, προβάλλοντας τον σύγχρονο σχεδιασμό και προασπίζοντας την δημιουργικότητα και την καινοτομία στην καλλιτεχνική παραγωγή του τόπου μας.
Πληροφορίες:
Μουσείο Κοσμήματος Ηλία Λαλαούνη, Καρυατίδων 4α & Καλλισπέρη 12, Αθήνα
“Ηλίας Λαλαούνης: Αναδρομή στην καινοτομία”, έως 31 Οκτωβρίου 2024
ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΚΘΕΣΗΣ
Λαλαούνη Ιωάννα
