Από τα φτωχά προάστια του βικτωριανού Λονδίνου μέχρι τη χρυσή εποχή του Χόλιγουντ, ο Τσάρλι Τσάπλιν έγινε ο πρώτος μεγάλος κωμικός καλλιτέχνης του κινηματογράφου. Τώρα, σχεδόν μισό αιώνα μετά τον θάνατό του το 1977, το σενάριο της τελευταίας, ανολοκλήρωτης ταινίας του δημοσιεύεται για πρώτη φορά, αποκαλύπτοντας ένα έργο διαφορετικό από κάθε άλλο που είχε επιχειρήσει.
Η ταινία, με τίτλο The Freak, υπήρξε το τελευταίο μεγάλο έργο του δημιουργού. Ο Τσάπλιν εργαζόταν πάνω της μέχρι λίγο πριν από τον θάνατό του, αφήνοντας πίσω του δεκάδες σελίδες σημειώσεων, σκίτσων και σχεδίων παραγωγής που δείχνουν πόσο κοντά βρισκόταν στην υλοποίηση του οράματός του.
Η ηρωίδα της ταινίας, η Σάραφα, περιγράφεται από τον ίδιο τον Τσάπλιν ως «μια όμορφη ύπαρξη με φτερά… ένα πουλί με ανθρώπινο σώμα». Η πρωταγωνίστρια έχει τη δύναμη να θεραπεύει και να φέρνει ειρήνη στον κόσμο. Ο Τσάπλιν σχεδίαζε να εμφανιστεί σε ένα μικρό κωμικό ρόλο, ως μεθυσμένος που την βλέπει να πετά πάνω από το Λονδίνο και το Κοινοβούλιο.
Ο Τσάρλι Τσάπλιν βρισκόταν πολύ κοντά στα γυρίσματα του «The Freak»
Τα σωζόμενα προσχέδια, τα storyboard και τα σκίτσα δείχνουν ότι ο σκηνοθέτης βρισκόταν πολύ κοντά στα γυρίσματα. Περιλαμβάνουν λεπτομερή πλάνα σκηνών, τεχνικές σημειώσεις για τα ειδικά εφέ, αλλά ακόμη και υπολογισμούς για τη δημιουργία των φτερών της Σάραφα, καθώς και οικονομικά σχέδια και ημερολόγια παραγωγής.
Για τον ρόλο της Σάραφα, ο Τσάπλιν είχε επιλέξει την έφηβη τότε κόρη του, Βικτώρια. «Για μήνες μελετούσε την κίνηση των πουλιών, τον μηχανισμό των φτερών», θυμάται η ίδια. «Ήθελε να βρει τη δική του, προσωπική μέθοδο για να αποδώσει την αίσθηση της πτήσης στην οθόνη. Πίστευα ότι θα τα κατάφερνε, αλλά ο χρόνος τού έκοψε τα φτερά.»
Το βιβλίο «The Freak: The Story of an Unfinished Film» κυκλοφορεί αυτό το Σαββατοκύριακο από τον βρετανικό οίκο Sticking Place Books. Όπως σημειώνει ο εκδότης Πολ Κρόνιν, ο Τσάπλιν δημιούργησε «μια ηρωίδα διαχρονική, όπως ο Μικρός Αλήτης, μια απόβλητη, ξένη μέσα στον κόσμο».
Η έκδοση στηρίζεται σε υλικό από το Chaplin Archive της Cineteca di Bologna, που είχε παρουσιάσει το σενάριο μόνο στα ιταλικά το 2020, σε περιορισμένο αριθμό αντιτύπων. Η Τσετσίλια Τσεντσιαρέλι, επιμελήτρια της νέας έκδοσης, εξηγεί: «Βρεθήκαμε μπροστά σε εκατοντάδες σελίδες για μια ταινία που δεν είχαμε ακούσει ποτέ. Ακόμη και στην επίσημη βιογραφία του, το The Freak αναφέρεται ελάχιστα.»
Στα εμπιστευτικά έγγραφα της παραγωγής αναφέρονται πιθανοί πρωταγωνιστές όπως οι Ρόμπερτ Βον, Τζέιμς Φοξ και Ρίτσαρντ Τσάμπερλεϊν, για τον ρόλο ενός Άγγλου καθηγητή που βρίσκει τη Σάραφα τραυματισμένη στην ταράτσα του. Σε μια από τις σκηνές, εκείνη του λέει: «Δεν θέλω να τρομάζω τους ανθρώπους. Φοβάμαι τους πάντες και όλοι φοβούνται εμένα.» Σε άλλη, ο Τσάπλιν σημειώνει ότι «τον αγαπούσε, παρότι εκείνος δεν είχε φτερά».
Το 1969, ο Τσάπλιν βρισκόταν στο Λονδίνο αναζητώντας τεχνικές λύσεις για τις σκηνές πτήσης. Συνεργάστηκε με ειδικούς των Shepperton Studios και καλλιτέχνες θεατρικών εφέ. Ο σχεδιαστής Τζέραλντ Λαρν, που φιλοτέχνησε 150 σκίτσα της Σάραφα εν πτήσει, θυμάται: «Ήξερε ακριβώς τι ήθελε. Μπορεί να ήταν δύσκολο, αλλά όχι αδύνατο.»
Σύμφωνα με τον Άρνολντ Λοζάνο, διαχειριστή του Chaplin Estate, η δημοσίευση αυτή αποτελεί «την πρώτη πλήρη παρουσίαση του τελευταίου, ανολοκλήρωτου έργου του Τσάπλιν». Το βιβλίο περιλαμβάνει αποσπάσματα από σχεδόν 3.000 σελίδες σημειώσεων, φωτογραφιών και σχεδίων, καθώς και ηχογραφήσεις και μουσικές συνθέσεις του ίδιου για το υποτιθέμενο σάουντρακ.
«Το The Freak είναι μια μοναδική περίπτωση στο έργο του, αλλά διατηρεί την αναγνωρίσιμη σφραγίδα του Τσάπλιν», σχολιάζει. «Αποτελεί ίσως το τελευταίο δώρο ενός καλλιτέχνη που άλλαξε για πάντα τον κινηματογράφο.»
Με πληροφορίες από Guardian
