Ο Google Chrome βρίσκεται στο κέντρο μιας νέας διαμάχης γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη. Αυτή τη φορά, το ερώτημα δεν είναι τι απαντά ένα chatbot, αλλά τι κατεβαίνει αθόρυβα στον υπολογιστή του χρήστη.
Σύμφωνα με τον ερευνητή ασφάλειας και υπέρμαχο της ιδιωτικότητας Alexander Hanff, γνωστό και ως That Privacy Guy, ο Chrome αποθηκεύει σε ορισμένες συσκευές ένα τοπικό AI μοντέλο περίπου 4GB, χωρίς να ζητά ρητά την άδεια του χρήστη. Το μοντέλο φέρεται να βρίσκεται σε φάκελο με το όνομα OptGuideOnDeviceModel, ενώ το μεγαλύτερο αρχείο του φακέλου ονομάζεται weights.bin.
Ο Hanff υποστηρίζει ότι τα αρχεία αυτά συνδέονται με το Gemini Nano, τη μικρότερη, on-device εκδοχή του μοντέλου τεχνητής νοημοσύνης της Google. Σύμφωνα με τα ευρήματά του, το μοντέλο εγκαθίσταται σε συσκευές που πληρούν τις ελάχιστες τεχνικές προϋποθέσεις για να το τρέξουν, χωρίς ο Chrome να εμφανίζει ξεκάθαρη προτροπή που να ζητά από τον χρήστη να συμφωνήσει.
Το Gizmodo, που ανέδειξε το θέμα, σημειώνει πάντως ότι αρκετοί χρήστες δεν έχουν καταφέρει να εντοπίσουν το συγκεκριμένο αρχείο στις δικές τους συσκευές. Αυτό κάνει την υπόθεση πιο σύνθετη: δεν φαίνεται να αφορά απαραίτητα όλους τους χρήστες του Chrome, αλλά όσες συσκευές ενεργοποιούν ή υποστηρίζουν συγκεκριμένες AI λειτουργίες.
Η Google, από την πλευρά της, δίνει διαφορετική έμφαση. Εκπρόσωπος της εταιρείας δήλωσε ότι το Gemini Nano υπάρχει στον Chrome από το 2024 ως ελαφρύ, τοπικό μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης. Σύμφωνα με την εταιρεία, χρησιμοποιείται για σημαντικές λειτουργίες ασφαλείας, όπως η ανίχνευση απάτης, αλλά και για εργαλεία που απευθύνονται σε developers, χωρίς να χρειάζεται τα δεδομένα του χρήστη να αποστέλλονται στο cloud.
Η εταιρεία αναγνωρίζει ότι το μοντέλο χρειάζεται χώρο στον δίσκο, αλλά υποστηρίζει ότι αφαιρείται αυτόματα αν η συσκευή έχει χαμηλούς πόρους. Προσθέτει επίσης ότι από τον Φεβρουάριο άρχισε να διαθέτει επιλογή στις ρυθμίσεις του Chrome ώστε οι χρήστες να μπορούν να απενεργοποιούν και να αφαιρούν το on-device AI. Αν απενεργοποιηθεί, το μοντέλο δεν θα κατεβαίνει ούτε θα ενημερώνεται ξανά.
Το πρόβλημα, όμως, δεν είναι μόνο τα 4GB. Για πολλούς χρήστες, το θέμα είναι ότι ένας browser που χρησιμοποιούν καθημερινά μπορεί να αποθηκεύει ένα μεγάλο AI μοντέλο στον υπολογιστή τους χωρίς η διαδικασία να είναι εμφανής τη στιγμή που συμβαίνει. Η τοπική επεξεργασία μπορεί πράγματι να προσφέρει πλεονεκτήματα ιδιωτικότητας, αφού ορισμένα δεδομένα μένουν στη συσκευή. Αυτό δεν αναιρεί όμως το ερώτημα της συναίνεσης: ποιος αποφασίζει τι κατεβαίνει σε έναν προσωπικό υπολογιστή;
Η υπόθεση προκάλεσε αντιδράσεις και επειδή, σύμφωνα με τον Hanff, αν ο χρήστης διαγράψει χειροκίνητα το αρχείο από τον φάκελο του Chrome, αυτό μπορεί να ξανακατέβει στην επόμενη εκκίνηση του browser, αν οι σχετικές AI λειτουργίες παραμένουν ενεργές. Η Google λέει ότι πλέον υπάρχει ρύθμιση για την απενεργοποίηση του μοντέλου, όμως αρκετοί χρήστες έμαθαν την ύπαρξή του μόνο όταν είδαν ξαφνικά τον διαθέσιμο χώρο τους να μειώνεται.
Για να ελέγξει κανείς αν το μοντέλο βρίσκεται στη συσκευή του, μπορεί να πληκτρολογήσει chrome://on-device-internals στη γραμμή διευθύνσεων του Chrome. Σε όσους έχει εμφανιστεί η σχετική επιλογή, η απενεργοποίηση γίνεται από τις ρυθμίσεις του Chrome, στην ενότητα System, μέσω της επιλογής On-device AI.
Η υπόθεση δεν δείχνει ότι το Gemini Nano είναι κακόβουλο λογισμικό. Δείχνει όμως κάτι εξίσου κρίσιμο για την εποχή της τεχνητής νοημοσύνης: ότι τα AI εργαλεία δεν μπαίνουν πια μόνο σε εφαρμογές που ανοίγουμε συνειδητά. Μπαίνουν σιγά σιγά μέσα στα βασικά λογισμικά που ήδη χρησιμοποιούμε, από τον browser μέχρι το λειτουργικό σύστημα.
Και εκεί το ερώτημα γίνεται απλό: όταν ένα πρόγραμμα θέλει να κατεβάσει ένα AI μοντέλο πολλών gigabyte στη συσκευή σου, πρέπει απλώς να το κάνει ή να σε ρωτήσει πρώτα καθαρά;
Με στοιχεία από Gizmodo, The Verge
