Οι χιονοστιβάδες σκοτώνουν περίπου 100 άτομα κάθε χρόνο στην Ευρώπη, με τεράστιες μάζες πάγου, χιονιού και βράχων να παρασέρνουν πεζοπόρους και σκιέρ που έχουν πιαστεί απροετοίμαστοι.
Η δομή του χιονιού, η κλίση της πλαγιάς και οι αλλαγές του καιρού μπορούν να καθορίσουν αν μια ήπια διαταραχή - όπως μια ριπή ανέμου ή η κίνηση μιας σανίδας σνόουμπορντ - μπορεί να προκαλέσει μια θανατηφόρα μετατόπιση στο βουνό.
Πόσο επικίνδυνες είναι οι χιονοστιβάδες;
Οι ειδικοί λένε ότι ο κίνδυνος από χιονοστιβάδα πρέπει να αντιμετωπίζεται όπως ένας πλημμυρικός κίνδυνος: πρέπει να ληφθεί υπόψη τόσο η πιθανότητα του φαινομένου όσο και η ζημιά που μπορεί να προκαλέσει.
«Ο κίνδυνος χιονοστιβάδας στις Ευρωπαϊκές Άλπεις αφορά κυρίως πλέον τους ανθρώπους που κινούνται στα βουνά και προκαλούν οι ίδιοι τις χιονοστιβάδες», λέει ο Nicolas Eckert, κλιματολόγος και ειδικός στους κινδύνους στα βουνά στο Université Grenoble Alpes. «Ωστόσο, τέτοιες τυχαίες χιονοστιβάδες αποτελούν μόνο ένα μικρό μέρος του συνόλου των χιονοστιβάδων.»
Τα επίπεδα κινδύνου είναι ιδιαίτερα υψηλά μετά από έντονη χιονόπτωση, ενώ οι καιρικές συνθήκες νωρίτερα το χειμώνα μπορούν να καθορίσουν τη σταθερότητα του χιονιού.
«Μικρές χιονοπτώσεις νωρίς στη σεζόν μπορούν να δημιουργήσουν επίμονες αδύναμες στρώσεις στο χιόνι», λέει ο Giacomo Strapazzon, ιατρός και διευθυντής της Mountain Clinic στο Institute of Mountain Emergency Medicine. «Όταν αυτές οι στρώσεις καλύπτονται από νέες χιονοπτώσεις, μπορούν να δημιουργήσουν πολύ ασταθείς συνθήκες που ευνοούν τις ανθρώπινα προκαλούμενες χιονοστιβάδες.»
Οι ειδικοί προσθέτουν ότι ο κίνδυνος αυξάνεται επειδή πολλοί άνθρωποι που ασχολούνται με χειμερινά σπορ αναψυχής δεν γνωρίζουν τα δελτία προειδοποίησης και δεν προσαρμόζουν ανάλογα τη συμπεριφορά τους.
Γίνονται οι χιονοστιβάδες πιο θανατηφόρες;
Κάθε χρόνο περίπου 100 άνθρωποι πεθαίνουν σε χιονοστιβάδες στην Ευρώπη – ένα φαινόμενο που οι επιστήμονες διαπιστώνουν ότι παραμένει γενικά σταθερό τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες.
Οι θάνατοι μειώθηκαν ελαφρώς το 2023-24, όταν 87 άτομα έχασαν τη ζωή τους, και ξανά το 2024-25, με 70 θανάτους. Οι European Avalanche Warning Services (EAWS) είχαν ήδη καταγράψει 99 θανάτους μέχρι τα μέσα Φεβρουαρίου 2026.
Οι ειδικοί λένε ότι η έκθεση σε χιονοστιβάδες έχει αυξηθεί λόγω του μεγαλύτερου αριθμού σκιέρ εκτός ελεγχόμενων διαδρομών, οι οποίοι αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο. Ωστόσο, αυτή η αλλαγή δεν έχει αυξήσει τους θανάτους, καθώς αντισταθμίζεται από καλύτερες προειδοποιήσεις, εξοπλισμό ασφαλείας και – τα τελευταία χρόνια – σταθερές συνθήκες χιονιού.
Η κλιματική αλλαγή χειροτερεύει τις χιονοστιβάδες;
Τα χιονοδρομικά κέντρα στην Ευρώπη αρχίζουν να κλείνουν λόγω έλλειψης χιονιού, με το ήμισυ των 2.200 χιονοδρομικών να θεωρείται ότι θα αντιμετωπίσει «πολύ υψηλό κίνδυνο» ελλείψεων αν η υπερθέρμανση φτάσει τους 2°C πάνω από τα προ-βιομηχανικά επίπεδα.
Οι μελέτες υποδεικνύουν ότι η κλιματική αλλαγή θα κάνει τις χιονοστιβάδες μικρότερες και σπανιότερες, καθώς οι αυξανόμενες θερμοκρασίες λιώνουν το χιόνι και μικραίνουν τη σεζόν.
«Ωστόσο, λόγω της υψηλότερης ικανότητας συγκράτησης νερού του θερμότερου αέρα, τα έντονα φαινόμενα χιονόπτωσης μπορεί να αυξηθούν σε μέγεθος – ειδικά σε μεγάλα υψόμετρα», λέει ο Elias Zubler από την Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Μετεωρολογίας και Κλιματολογίας της Ελβετίας.
«Τα μοντέλα δείχνουν γενική μείωση στη συχνότητα των έντονων χιονοπτώσεων, αλλά είναι πιθανή η ένταση των φαινομένων, κυρίως σε μεγάλα υψόμετρα και κατά την κεντρική χειμερινή περίοδο», εξηγεί ο ίδιος.
Αυτή η αύξηση των χιονοστιβάδων σε μεγάλα υψόμετρα μπορεί να αποτελέσει σοβαρό κίνδυνο για τους σκιέρ, που αποτελούν την πλειοψηφία των θυμάτων, και για τους ορειβάτες. Η κλιματική αλλαγή πιθανότατα θα αυξήσει επίσης το ποσοστό των χιονοστιβάδων με βαρύ και υγρό χιόνι, που έχουν μεγαλύτερη δύναμη πρόσκρουσης.
Με πληροφορίες από Guardian
