ΣΕ 15 ΝΕΚΡΟΥΣ ΑΝΕΡΧΕΤΑΙ ο μέχρι στιγμής απολογισμός του νέου ναυαγίου με μετανάστες και πρόσφυγες στα ανοιχτά της Χίου που προκλήθηκε όταν σκάφος του Λιμενικού συγκρούστηκε χτες βράδυ με φουσκωτό που μετέφερε πρόσφυγες, οι περισσότεροι από το Αφγανιστάν των Ταλιμπάν. Δύο γυναίκες από τα 25 άτομα –τα 11 παιδιά– που έχουν διασωθεί και νοσηλεύονται έχασαν το μωρό που κυοφορούσαν, είτε από το τράνταγμα είτε από το σοκ. Και ενώ οι συνθήκες του δυστυχήματος ακόμα διερευνώνται, η αρχική επίσημη εκδοχή ότι δήθεν το μικρό φουσκωτό εμβόλισε το σκάφος του Λιμενικού, επιχειρώντας να ξεφύγει, είναι τόσο έωλη απέναντι σε οποιαδήποτε σοβαρή κριτική ώστε ακόμα και βετεράνοι αξιωματικοί του Λιμενικού που άκουσα σε κρατικά κανάλια φαίνονταν τουλάχιστον επιφυλακτικοί απέναντι σε αυτό το ενδεχόμενο. Αν, κατά συνέπεια, αποκλείσουμε ως παράλογο το ενδεχόμενο κάποιοι λιμενικοί «να πηγαίνουν το πρωί στη δουλειά τους αποφασισμένοι να πνίξουν κόσμο», όπως μετ’ επιτάσεως έλεγε εν ενεργεία αξιωματικός, αντιπροβάλλοντας την «αυτοθυσία» που έχουν επιδείξει λιμενικοί σώζοντας ναυαγούς πρόσφυγες σε άλλες περιπτώσεις, τότε το ναυάγιο προκλήθηκε, πιθανότατα, είτε από κακούς χειρισμούς κατά την προσέγγιση είτε στη διάρκεια διαδικασίας βίαιης επαναπροώθησης, aka push back, εξού και ο ελαφρύς τραυματισμός δύο λιμενικών. Η εικόνα θα ήταν σίγουρα πιο ξεκάθαρη αν υπήρχαν βίντεο από το περιστατικό, όμως η κάμερα του σκάφους του λιμενικού «δεν λειτουργούσε», λέει, όπως «δεν λειτουργούσε» και η κάμερα του σκάφους που εμπλεκόταν στο αντίστοιχο ναυάγιο της Πύλου. Σύμπτωση;
Αντί να επιρρίπτουμε όλες τις ευθύνες στους κακούς Τούρκους και τους ακόμα «κακότερους» διακινητές, όπως έσπευσαν προκαταβολικά να κάνουν κάποιοι δημοσιογράφοι κρατικών αλλά και ιδιωτικών καναλιών, ίσως οφείλουμε να αρχίσουμε να βγάζουμε και τα δικά μας «άπλυτα» στη φόρα.
Δεν είναι η πρώτη φορά και, με δεδομένη την ολοένα μεγαλύτερη αυστηροποίηση του νομοθετικού πλαισίου για τη μετανάστευση και στην Ελλάδα –συμπτωματικά ο ξενοφοβικός Θ. Πλεύρης κατέθετε σήμερα ένα νέο νομοσχέδιο που προβλέπει, μεταξύ άλλων, την απέλαση ακόμα και ανήλικων μαθητών, την αφαίρεση της άδειας διαμονής μεταναστών που μένουν άνεργοι για 3-6 μήνες και τη διαγραφή «ύποπτων» ΜΚΟ από το μητρώο των οργανώσεων του υπουργείου– δεν θα είναι, αλίμονο, και η τελευταία. Και αντί να επιρρίπτουμε όλες τις ευθύνες στους κακούς Τούρκους και τους ακόμα «κακότερους» διακινητές, όπως έσπευσαν προκαταβολικά να κάνουν κάποιοι δημοσιογράφοι κρατικών αλλά και ιδιωτικών καναλιών, ίσως οφείλουμε να αρχίσουμε να βγάζουμε και τα δικά μας άπλυτα στη φόρα.
«Η τραγωδία στη Χίο δεν είναι ένα μεμονωμένο περιστατικό. Οι συστηματικές πρακτικές αποτροπής και μη διάσωσης που εφαρμόζονται στην Ελλάδα και γενικά στα εξωτερικά σύνορα της Ε.Ε. κατά παράβαση στοιχειωδών κανόνων δικαίου οδηγούν επανειλημμένα σε απώλειες ανθρώπινων ζωών. Δυόμισι χρόνια μετά το πολύνεκρο ναυάγιο στην Πύλο, όπου πάνω από 600 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους (σ.σ. για τη συγκεκριμένη υπόθεση ασκήθηκε πέρσι τον Νοέμβριο ποινική δίωξη κατά 17 λιμενικών), τα ναυάγια και οι θάνατοι στα σύνορα εξακολουθούν να αποτελούν σχεδόν καθημερινότητα στα σύνορά μας, απόρροια και των πρακτικών αποτροπής και της ανυπαρξίας ασφαλών και νόμιμων διαδρομών για τους ανθρώπους που αναζητούν άσυλο στην Ε.Ε. Υπενθυμίζουμε ότι υπάρχουν επανειλημμένες καταγγελίες και σχετική νομολογία στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (υπόθεση A.R.E. κατά Ελλάδας κ.ά.) που επιβεβαιώνει ότι οι επαναπροωθήσεις στα ελληνικά σύνορα αποτελούν συστηματική πρακτική των ελληνικών αρχών… Υπενθυμίζουμε ότι η προστασία της ανθρώπινης ζωής στη θάλασσα αποτελεί απόλυτη νομική υποχρέωση, ανεξαρτήτως του καθεστώτος των επιβαινόντων. Η επαναπροώθηση, δε, προσφύγων απαγορεύεται από το διεθνές, ενωσιακό και συνταγματικό δίκαιο», αναφέρει σχετικά η ανακοίνωση της Refugee Support Aegean.
Πόσα, όμως, μεγάλα ΜΜΕ, ακόμα και από εκείνα που επικρίνουν τις εγκληματικές πρακτικές της ICE στις ΗΠΑ κατά των εκεί μεταναστών, να ασχοληθούν με τα δικά μας «άπλυτα» και γιατί; Αν κοιτάξει κανείς στα σχόλια κάτω από τα σχετικά δημοσιεύματα ή ανατρέξει στα σόσιαλ, θα διαπιστώσει για πολλοστή φορά ότι το βαρέλι της ξενοφοβίας, του ρατσισμού και της σκατοψυχιάς δεν έχει πάτο. «Ποιος τους είπε να έρθουν», «καλά να πάθουν», «έπρεπε να αφήσουν και τους υπόλοιπους να πνιγούν» και πάει λέγοντας. Είναι βασικά οι ίδιοι –απελπιστικά πολλοί, ακόμα κι αν υπολογίσουμε τα τρολ– άνθρωποι που επέχαιραν για τους 82 πνιγμένους της Πύλου, οι ίδιοι που «γλεντούσαν» τις δολοφονίες της Ρενέ Γκουντ και του Άλεξ Πρέτι από τους πράκτορες της ICE στη Μινεάπολη, οι ίδιοι που επικροτούν τις δολοφονίες νεαρών Ρομά από αστυνομικούς για ψύλλου πήδημα.
Είναι μια κοινωνία που μπορεί να ξεσηκώνεται για τους νεκρούς των Τεμπών ή να θρηνεί επιδεικτικά για τους πέντε χαμένους φιλάθλους του ΠΑΟΚ, αλλά που ένα υπολογίσιμο κομμάτι της, τουλάχιστον, αντιμετωπίζει με αδιαφορία και απάθεια, αν όχι με κρυφή ικανοποίηση τους ακούσιους ή και εκούσιους ουσιαστικά, όπως επανειλημμένα έχει καταγγελθεί για κάποιες τουλάχιστον περιπτώσεις, πνιγμούς προσφύγων και μεταναστών στο Αιγαίο όχι μόνο από την «ώρα την κακιά» αλλά και εξαιτίας των βίαιων επαναπροωθήσεων. Πρακτικές που άλλωστε φερόταν να επικροτεί ακόμα και αν αυτές θα στοίχιζαν ζωές τουλάχιστον ένα 30% των ερωτηθέντων σε πρόσφατη έρευνα του Σημείου για τη Μελέτη και την Αντιμετώπιση της Ακροδεξιάς. Και δεν είναι μόνο η κακεντρέχεια, είναι και η κόπωση, η συνήθεια στο άκουσμα ή και στη θέα του θανάτου που αναισθητοποιεί, όπως ομολογούν ακόμα και αλληλέγγυοι – βλέπουμε εξάλλου πώς αμβλύνονται οι αντιδράσεις και τα αντανακλαστικά σε φονικούς πολέμους, ακόμα και γενοκτονίες όταν αυτές τραβάνε σε μάκρος και οι μήνες γίνονται χρόνια. Είναι ο εθισμός στη θέα του τέρατος που δεν μας τρομάζει πια, αν δεν μας κάνει ίδιους μ’ αυτό. Καμιά θεωρία «μεγάλης αντικατάστασης» απέξω δεν μας απειλεί – η «μεγάλη αντικατάσταση» έχει ήδη συμβεί, φοβάμαι, εντός μας.
