Στα social media, οι σάουνες και οι βουτιές σε παγωμένο νερό παρουσιάζονται συχνά ως πρακτικές με σχεδόν καθολικά οφέλη, από καλύτερη φυσική κατάσταση μέχρι βελτίωση της ψυχολογίας. Επιστήμονες, ωστόσο, λένε ότι η εικόνα αυτή είναι υπεραπλουστευμένη και δεν στηρίζεται ακόμη σε επαρκή επιστημονικά δεδομένα.
Η Χέδερ Μάσι, αναπληρώτρια καθηγήτρια φυσιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Πόρτσμουθ, εξηγεί ότι το ανθρώπινο σώμα είναι εξαιρετικά αποτελεσματικό στο να διατηρεί σταθερή τη θερμοκρασία του. Στην καθημερινότητα, όμως, οι περισσότεροι κινούνται ανάμεσα σε θερμαινόμενους και κλιματιζόμενους χώρους, χωρίς να δοκιμάζουν πραγματικά αυτά τα όρια. Η έκθεση σε έντονη ζέστη ή κρύο δημιουργεί ένα ήπιο στρες στον οργανισμό, το οποίο μπορεί να ενεργοποιεί μηχανισμούς προσαρμογής.
Αυτή η λογική βρίσκεται πίσω και από τη δημοφιλία της σάουνας. Για κάποιους είναι μια ευχάριστη κατάληξη μετά την άσκηση, για άλλους αποτελεί από μόνη της λόγο επίσκεψης σε γυμναστήρια και χώρους ευεξίας. Η αίσθηση χαλάρωσης, η προσωρινή ανακούφιση από πόνους και η μεγαλύτερη ευκινησία είναι εμπειρίες που περιγράφονται συχνά. Το ερώτημα, όμως, παραμένει αν αυτά τα αποτελέσματα έχουν διάρκεια ή αν περιορίζονται στη στιγμή.
Όπως λέει η Μάσι, υπάρχουν ενδείξεις ότι η επαναλαμβανόμενη έκθεση σε υψηλή θερμοκρασία μπορεί να επηρεάζει δείκτες όπως η αρτηριακή πίεση ή ο μεταβολισμός. Παρ’ όλα αυτά, η έρευνα βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο και δεν επιτρέπει γενικεύσεις. Για την ώρα, η ίδια θεωρεί λογικό να απολαμβάνει κανείς τη σάουνα για το πώς τον κάνει να νιώθει, χωρίς να τη θεωρεί συνταγή υγείας.
Αντίστοιχη εικόνα υπάρχει και με το κολύμπι σε κρύο νερό, που κερδίζει συνεχώς έδαφος, κυρίως ως ομαδική δραστηριότητα. Η πρώτη επαφή με το κρύο προκαλεί έντονη σωματική αντίδραση, με απότομη αναπνοή, αύξηση των παλμών και των ορμονών του στρες. Αυτή η αντίδραση, όμως, υποχωρεί γρήγορα και με την επανάληψη γίνεται πιο ήπια.
Το κρίσιμο σημείο, σύμφωνα με ειδικούς, είναι ότι το όφελος δύσκολα απομονώνεται στο ίδιο το κρύο. Η επαφή με τη φύση, η κίνηση και η κοινωνική διάσταση παίζουν επίσης ρόλο. Όπως σημειώνεται, δεν είναι σαφές αν τα θετικά αποτελέσματα οφείλονται στη θερμοκρασία ή στο γεγονός ότι πρόκειται για μια κοινή, απαιτητική εμπειρία.
Για τη Μάσι, το συμπέρασμα είναι πιο απλό. Σημασία δεν έχει τόσο αν κάποιος αντέχει τη ζέστη ή το κρύο, όσο αν βρίσκει μια δραστηριότητα που του ταιριάζει και μπορεί να εντάξει σταθερά στην καθημερινότητά του. Είτε πρόκειται για άσκηση, είτε για μια βόλτα με φίλους, είτε για κάτι εντελώς διαφορετικό, αυτό που μετρά είναι η συνέπεια και η ευχαρίστηση, δήλωσε στο BBC.
Με πληροφορίες από BBC
