Αποχαρακτηρισμένα έγγραφα, που έφεραν στη δημοσιότητα διεθνή μέσα ενημέρωσης, αποκάλυψαν ότι ο διαβόητος ναζί γιατρός Γιόζεφ Μένγκελε, γνωστός ως «Άγγελος του Θανάτου», έζησε ανενόχλητος στην Αργεντινή, εν γνώσει των τοπικών αρχών.
Ο Μένγκελε ήταν διαβόητος για τον ρόλο του ως αξιωματικός και γιατρός στο Άουσβιτς, όπου πραγματοποίησε φρικτά πειράματα σε κρατούμενους -ιδιαίτερα σε δίδυμα- υπό το πρόσχημα της επιστημονικής έρευνας.
Μαρτυρίες, συμπεριλαμβανομένων όσων βρίσκονται στα αποχαρακτηρισμένα αρχεία, περιγράφουν «έναν ψυχρό και σαδιστή, που βασάνιζε και πειραματιζόταν πάνω σε δίδυμα μπροστά το ένα στο άλλο, αφού πρώτα είχε στείλει τους γονείς τους στους θαλάμους αερίων».
Declassified docs reveal how Nazi ‘Angel of Death’ Josef Mengele was able to evade capture in Argentina https://t.co/CQ43S4LFfL pic.twitter.com/etfqBecDAw
— New York Post (@nypost) November 30, 2025
Γιόζεφ Μένγκελε: Τι αποκάλυψαν τα έγγραφα
Ολόκληρος φάκελος των αρχείων αφορά αποκλειστικά την καταγραφή των κινήσεων και των δραστηριοτήτων του Μένγκελε.
Τα αποχαρακτηρισμένα έγγραφα δείχνουν ότι η Αργεντινή γνώριζε ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του 1950 την πραγματική ταυτότητα του Μένγκελε και ότι ζούσε στη χώρα. Οι αρχές γνώριζαν ότι είχε εισέλθει το 1949 με ιταλικό διαβατήριο στο όνομα «Χέλμουτ Γκρέγκορ», με το οποίο απέκτησε και επίσημη ταυτότητα μετανάστη το 1950.
Το υλικό των αρχείων φωτίζει τα δίκτυα που τον προστάτευσαν. Παρά τη γλωσσική ποικιλία, ισπανικά, γερμανικά, πορτογαλικά και αγγλικά, τα έγγραφα σκιαγραφούν πώς οι αρχές τον παρακολουθούσαν, κατέγραφαν πληροφορίες και συχνά δεν έκαναν τίποτα, παρά το γεγονός ότι είχαν στα χέρια τους στοιχεία για έναν από τους πιο καταζητούμενους εγκληματίες πολέμου.
Τα έγγραφα περιλαμβάνουν φωτογραφίες, σημειώματα πληροφοριών, αρχεία μετανάστευσης, εκθέσεις παρακολουθήσεων και αλληλογραφία, αποτελώντας μια πολυετή προσπάθεια κατανόησης του δικτύου που τον βοήθησε να κινηθεί μεταξύ Αργεντινής, Παραγουάης και Βραζιλίας.
Υπάρχει μάλιστα και δημοσίευμα με δηλώσεις του Χοσέ Φουρμάνσκι, επιζώντος και θύματος του Μένγκελε, το οποίο δείχνει πως οι αρχές της Αργεντινής γνώριζαν καλά τις κατηγορίες εναντίον του. «Τον γνώρισα τον Μένγκελε. Τον έβλεπα πολλές φορές στο Άουσβιτς, με τη στολή του συνταγματάρχη των SS και από πάνω την άσπρη ιατρική μπλούζα», αναφέρει ο Φουρμάνσκι.
Το θράσος του Μένγκελε: Όταν ξαναζήτησε ταυτότητα
Το 1956, ζήτησε από τη γερμανική πρεσβεία επικυρωμένο αντίγραφο του πιστοποιητικού γέννησής του και αιτήθηκε επίσημη ταυτότητα με το πραγματικό του όνομα, δηλαδή Γιόζεφ Μένγκελε. Οι αρχές της Αργεντινής γνώριζαν το πού κατοικούσε, ότι είχε παντρευτεί τη χήρα του αδερφού του, ότι μεγάλωνε τον γιο τους, ότι είχε επιχειρηματικές δραστηριότητες στη χώρα.
Στα έγγραφα καταγράφεται ότι ακόμη και ο πατέρας του Μένγκελε ίσως είχε ταξιδέψει στην Αργεντινή για να τον στηρίξει οικονομικά.
Η Δυτική Γερμανία ζήτησε την έκδοσή του το 1959, όμως ένας δικαστής της Αργεντινής απέρριψε το αίτημα, επικαλούμενος ότι οι κατηγορίες είχαν τον χαρακτήρα της «πολιτικής δίωξης».
Παρά τη συσσώρευση στοιχείων, η πληροφορία ήταν κατακερματισμένη, διάφορες υπηρεσίες δεν επικοινωνούσαν μεταξύ τους και οι κινήσεις για τη σύλληψή του γίνονταν με καθυστέρηση, συχνά αφού ο Τύπος είχε ήδη αποκαλύψει ότι οι αρχές έδειχναν ενδιαφέρον για την προσαγωγή του.
Η διαφυγή του στην Παραγουάη και κατόπιν στη Βραζιλία
Με αυξανόμενη διεθνή πίεση, ο Μένγκελε διέφυγε το 1959 προς την Παραγουάη και σύντομα πέρασε παράνομα στη Βραζιλία. Εκεί προστατεύτηκε από Γερμανο-βραζιλιάνους αγρότες, υποστηρικτές των ναζί, που του πρόσφεραν κρυψώνες για χρόνια.
Κατά τις δεκαετίες του 1960 και 1970 ζούσε σε διάφορες αγροικίες πολιτογραφημένων Γερμανών στη Βραζιλία, χρησιμοποιώντας κατά καιρούς το ψευδώνυμο Πέτερ Χοχμπίχλερ ή την πορτογαλική εκδοχή του πραγματικού του ονόματος.
Ο Μένγκελε πέθανε το 1979 από εγκεφαλικό ενώ κολυμπούσε στη θάλασσα, στο Μπερτιόγκα της Βραζιλίας. Θάφτηκε με το ψευδώνυμο «Βόλφγκανγκ Γκέρχαρντ», αλλά το 1985 το σώμα του εκτάφηκε και ταυτοποιήθηκε από τις βραζιλιάνικες αρχές. Το 1992, οι εξετάσεις DNA επιβεβαίωσαν πέρα από κάθε αμφιβολία την ταυτότητά του.
Με πληροφορίες από Fox News, Times of Israel, New York Post
