Η ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ για τα συστήματα υγείας σήμερα αφορά την άνοια και ειδικότερα τη νόσο Αλτσχάιμερ, η επίπτωσή της οποίας αυξάνεται σταθερά όσο αυξάνεται το προσδόκιμο ζωής. Σε αυτό το πλαίσιο, η διατροφή φαίνεται να παίζει καθοριστικό ρόλο στην πρόληψη της γνωστικής έκπτωσης και στην προστασία του εγκεφάλου. Πρόσφατη μεγάλη μελέτη που βασίστηκε σε δεδομένα από τη βρετανική UK Biobank έδειξε ότι άτομα που ακολουθούν διατροφικά πρότυπα όπως η μεσογειακή διατροφή, η Μεσογειακή-DASH παρέμβαση για την καθυστέρηση της νευροεκφυλιστικής πορείας (MIND) ή η Διαιτητική Προσέγγιση για την Αντιμετώπιση της Υπέρτασης (DASH) εμφανίζουν σημαντικά μειωμένο κίνδυνο άνοιας, σε σύγκριση με όσους καταναλώνουν τρόφιμα που προάγουν τη φλεγμονή (τυποποιημένα και junk food).
Άνθρωποι που καταφέρνουν να ασκούνται συνολικά 150 λεπτά την εβδομάδα, ακόμη και αν το κάνουν μόνο μία ή δύο φορές την εβδομάδα, έχουν πολύ μικρότερο κίνδυνο πρόωρου θανάτου σε σχέση με όσους δεν ασκούνται καθόλου.
Η μεσογειακή διατροφή, στην οποία βασίστηκαν οι ερευνητές, περιλαμβάνει κυρίως λαχανικά, φρούτα, όσπρια, ξηρούς καρπούς, δημητριακά ολικής άλεσης, ψάρια και ελαιόλαδο ως βασική πηγή λίπους. Το κόκκινο κρέας, τα βιομηχανοποιημένα τρόφιμα και τα γλυκά καταναλώνονται σπάνια και με φειδώ. Αυτή η προσέγγιση στη διατροφή έχει ήδη συσχετιστεί με μειωμένο κίνδυνο για καρδιαγγειακά νοσήματα, σακχαρώδη διαβήτη και διάφορους τύπους καρκίνου. Πλέον, προστίθεται και η προστασία της γνωστικής λειτουργίας ως ένα ακόμη κρίσιμο όφελος. Ιδιαίτερα στις γυναίκες, τα αποτελέσματα της μελέτης έδειξαν ισχυρότερη σύνδεση ανάμεσα στη μεσογειακή διατροφή και τον μειωμένο κίνδυνο για άνοια.
Τα πιο ωφέλιμα τρόφιμα και ο ρόλος της άσκησης
Παθολόγος, καθηγήτρια Θεραπευτικής, Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής, Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ
Η MIND διατροφή, που αποτελεί συνδυασμό στοιχείων της μεσογειακής και της DASH, εστιάζει περισσότερο σε τρόφιμα που έχουν αποδεδειγμένα ευεργετική επίδραση στον εγκέφαλο, όπως για παράδειγμα τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά. Επιπλέον, η σωματική δραστηριότητα –ακόμα και όταν δεν είναι συστηματική ή καθημερινή– φαίνεται πως μπορεί να λειτουργήσει ως ένας εξίσου ισχυρός παράγοντας προστασίας. Άνθρωποι που καταφέρνουν να ασκούνται συνολικά 150 λεπτά την εβδομάδα, ακόμη και αν το κάνουν μόνο μία ή δύο φορές την εβδομάδα, έχουν πολύ μικρότερο κίνδυνο πρόωρου θανάτου σε σχέση με όσους δεν ασκούνται καθόλου.
Αυτό προκύπτει από μελέτη που μόλις δημοσιεύθηκε στην έγκριτη επιστημονική επιθεώρηση «Annals of Internal Medicine», και επικεντρώθηκε σε ενήλικες με διαβήτη τύπου 2, μια ομάδα πληθυσμού με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακής θνησιμότητας. Η σωματική δραστηριότητα –είτε διαρκεί λίγα λεπτά κάθε μέρα είτε συγκεντρώνεται σε δύο πιο έντονες συνεδρίες το Σαββατοκύριακο– συνεισφέρει σε μια σειρά από θετικές αλλαγές στο σώμα: βελτιώνει την καρδιοαναπνευστική ικανότητα, μειώνει τη φλεγμονή, ενισχύει τη μεταβολική ισορροπία και σταθεροποιεί τα επίπεδα σακχάρου και λιπιδίων στο αίμα. Όλα αυτά τα οφέλη συμβάλλουν με τη σειρά τους στη μείωση του κινδύνου χρόνιων νοσημάτων όπως η υπέρταση, η παχυσαρκία και οι καρδιοπάθειες, που με τη σειρά τους αποτελούν επιβαρυντικούς παράγοντες για την άνοια.
Το πιο αξιοσημείωτο είναι πως η συνέπεια και όχι η συχνότητα της άσκησης είναι εκείνη που φαίνεται να κάνει τη διαφορά. Άτομα που δραστηριοποιούνται σωματικά ακόμα και μόνο τα Σαββατοκύριακα –οι λεγόμενοι «weekend warriors»– έχουν παρόμοια οφέλη στη μείωση της θνησιμότητας με εκείνους που γυμνάζονται πιο τακτικά μέσα στην εβδομάδα. Η βασική προϋπόθεση είναι να φτάσουν το ελάχιστο σύνολο των 150 λεπτών μέτριας ή υψηλής έντασης άσκησης κάθε εβδομάδα. Η σύνδεση ανάμεσα στη σωματική δραστηριότητα και την πρόληψη της άνοιας δεν είναι μόνο έμμεση. Έρευνες έχουν δείξει πως η άσκηση συμβάλλει στην αύξηση της παραγωγής του νευροτροφικού παράγοντα BDNF (Brain-Derived Neurotrophic Factor), ο οποίος προάγει την ανάπτυξη και την επιβίωση των νευρώνων. Αυτό σημαίνει ότι η φυσική δραστηριότητα ενισχύει τη λειτουργία του εγκεφάλου σε κυτταρικό επίπεδο, προστατεύοντας από εκφυλιστικές διεργασίες που σχετίζονται με την ηλικία. Στην πράξη, δεν χρειάζονται ριζικές αλλαγές για να αποκομίσουμε αυτά τα οφέλη.
