H νέα έκθεση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) δείχνει ότι ο αριθμός των καπνιστών μειώθηκε από 1,38 δισ. το 2000 σε 1,2 δισ. το 2024, με 120 εκατομμύρια ανθρώπους να έχουν κόψει το κάπνισμα (ποσοστό 27%.) Ωστόσο, 1 στους 5 ενήλικες εξακολουθεί να καπνίζει. «Εκατομμύρια άνθρωποι σταματούν το κάπνισμα ή δεν το ξεκινούν, χάρη στις προσπάθειες περιορισμού του καπνίσματος», επισημαίνει ο γενικός διευθυντής του ΠΟΥ Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, προσθέτοντας ότι οι κυβερνήσεις των κρατών πρέπει να επιταχύνουν την εφαρμογή των επιστημονικά τεκμηριωμένων πολιτικών ελέγχου του καπνίσματος.
Για πρώτη φορά, ο ΠΟΥ σε έκθεσή του υπολογίζει τη χρήση των ηλεκτρονικών τσιγάρων παγκοσμίως και, σύμφωνα με τα δεδομένα, 100 εκατ. άνθρωποι ατμίζουν. Σε αυτόν τον πληθυσμό περιλαμβάνονται τουλάχιστον 86 εκατ. ενήλικοι χρήστες ηλεκτρονικών τσιγάρων, οι περισσότεροι εκ των οποίων είναι κάτοικοι χωρών με υψηλό κατά κεφαλήν εισόδημα, και τουλάχιστον 15 εκατ. έφηβοι και παιδιά, ηλικίας 13-15 ετών. Τα ηλεκτρονικά τσιγάρα τροφοδοτούν ένα νέο κύμα εθισμού στη νικοτίνη, όπως λέει ο Etienne Krug, διευθυντής στο Τμήμα Προαγωγής Υγείας και Πρόληψης του ΠΟΥ. Ο Etienne Krug επισημαίνει ότι τα προϊόντα αυτά ωθούν τους ανήλικους να αναπτύξουν από νωρίς εξάρτηση στη νικοτίνη, με συνέπεια να κινδυνεύει να χαθεί ό,τι κερδήθηκε τις προηγούμενες δεκαετίες.
Η Ευρώπη αναδεικνύεται «πρωταθλήτρια» στο κάπνισμα, με το 24,1% των ενηλίκων να καπνίζουν το 2024. Πιο αυξημένα είναι στην Ευρώπη και τα ποσοστά των γυναικών καπνιστριών, με μέσο όρο 17,4%.
Τα τελευταία 24 χρόνια η μείωση του καπνίσματος στους άνδρες είναι σταθερή, ενώ τα ποσοστά διακοπής στις γυναίκες είναι αυξημένα. Η χρήση των τσιγάρων στις γυναίκες έπεσε από 11% το 2010 σε μόλις 6,6% το 2024, με τον απόλυτο αριθμό των καπνιστριών να μειώνεται από 277 εκατ. το 2010 σε 206 εκατ. το 2024.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι άνδρες εμφανίζουν μεγαλύτερη αντίσταση στη διακοπή του καπνίσματος. Σήμερα, 4 στους 5 καπνιστές είναι άνδρες, με τον αριθμό τους να φτάνει σχεδόν το 1 δισεκατ. Παρότι το ποσοστό των ανδρών καπνιστών μειώθηκε από 41,4% το 2010 σε 32,5% το 2024, η μεταβολή είναι βραδεία.
Η νοτιοανατολική Ασία σημείωνε στο παρελθόν υπερβολικά υψηλά ποσοστά καπνιστών, αλλά τα τελευταία 24 χρόνια η συχνότητα του καπνίσματος σχεδόν υποδιπλασιάστηκε στους άνδρες, από 70% το 2000 σε μόλις 37% το 2024. Στην Αφρική, η συχνότητα του καπνίσματος είναι η χαμηλότερη από όλες τις περιφέρειες του ΠΟΥ, μόλις 9,5% το 2024, και η Αφρική έχει ήδη επιτύχει το 30% του στόχου που έχει θέσει ο ΠΟΥ, να μειωθεί το κάπνισμα στο 5% έως το 2040. Στις ΗΠΑ και στη Λατινική Αμερική, το κάπνισμα μειώθηκε κατά 36%, με το ποσοστό των καπνιστών να φτάνει στο 14% το 2024.
Η Ευρώπη αναδεικνύεται «πρωταθλήτρια» στο κάπνισμα, με το 24,1% των ενηλίκων να καπνίζουν το 2024. Πιο αυξημένα είναι στην Ευρώπη και τα ποσοστά των γυναικών καπνιστριών, με μέσο όρο 17,4%. Στην ανατολική Μεσόγειο η συχνότητα του καπνίσματος ανέρχεται στο 18%. Τέλος, στον δυτικό Ειρηνικό, το 22,9% των ενηλίκων κάπνιζαν το 2024, ποσοστό μειωμένο σε σχέση με το αντίστοιχο 25,8% του 2010 και την ψαλίδα μεταξύ ανδρών και γυναικών καπνιστριών να παρουσιάζει το μεγαλύτερο άνοιγμα. Οι άνδρες έχουν το υψηλότερο ποσοστό καπνιστών με 43,3% και οι γυναίκες το χαμηλότερο, με μόλις 2,5%.
Ο ΠΟΥ ωθεί τις κυβερνήσεις των χωρών να πάρουν μέτρα για τον έλεγχο του καπνίσματος, με την εφαρμογή αυστηρού πλαισίου για τα προϊόντα ατμίσματος, την αύξηση της φορολόγησης στα προϊόντα καπνού και νικοτίνης, την επέκταση της λειτουργίας των ιατρείων διακοπής καπνίσματος και την απαγόρευση των διαφημίσεων καπνικών προϊόντων. Μια πολύ χαμηλού κόστους παρέμβαση που απέφερε μεγάλα οφέλη ήταν η χρήση, στις συσκευασίες των τσιγάρων, εικόνων που απεικονίζουν τις βλάβες που προκαλεί το κάπνισμα σε ζωτικά όργανα.
