— Ποιες περιοχές επισκέπτεται η Κινητή Μονάδα Μαστογράφου;
Η Κινητή Μονάδα Μαστογράφου έχει επισκεφθεί περιοχές σε όλη την επικράτεια και έχουν εξετασθεί δωρεάν περισσότερες από 127.000 γυναίκες, εκ των οποίων πολλές κατοικούν σε απομακρυσμένες περιοχές και δεν έχουν εύκολη πρόσβαση σε δομές υγείας. Με την κινητή Μονάδα επισκεπτόμαστε γυναίκες σε περιοχές όπως η Φωκίδα και το Καρπενήσι, που δεν έχουν τη δυνατότητα να κάνουν πουθενά μαστογραφία, αλλά και γυναίκες σε καταστήματα κράτησης, μετανάστριες και γενικά ανασφάλιστες γυναίκες, όπως στην περίπτωση της δράσης που διοργανώσαμε για την 29η Οκτωβρίου στην πλατεία Κοτζιά, μπροστά στο δημαρχείο, για τις γυναίκες που φιλοξενούνται στην Ελεγχόμενη Δομή Προσωρινής Φιλοξενίας Αιτούντων Άσυλο στη Ριτσώνα. Από τις 127.000 γυναίκες που εξετάστηκαν στο διάστημα αυτών των χρόνων, υλοποιήσαμε μια ενδελεχή έρευνα βασιζόμενοι σε ένα δείγμα 18.000 γυναικών της εξαετίας 2019-2025, που αποκάλυψε πολύ ενδιαφέροντα ευρήματα.
— Τι έδειξε αυτή η έρευνα;
Καταρχάς, βρήκαμε πως η συχνότητα εμφάνισης του καρκίνου του μαστού στην Ελλάδα συνάδει με τα στοιχεία άλλων ευρωπαϊκών χωρών. Έχουμε 8,9 περιστατικά καρκίνου του μαστού ανά 1.000 γυναίκες, όταν η Μ. Βρετανία έχει 8,5 περιστατικά ανά 1.000 γυναίκες. Επίσης, η έρευνα έδειξε ότι τα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου δεν πρέπει να σταματούν στην ηλικία των 70 ετών, γιατί η κορύφωση της συχνότητας εμφάνισης καρκίνου του μαστού καταγράφεται σε μεγαλύτερη ηλικία, και συγκεκριμένα στα 83 έτη. Άρα είναι λάθος να θεωρούμε ότι μετά την ηλικία των 70 ετών δεν χρειάζεται να κάνουν οι γυναίκες μαστογραφία. Στη διερεύνηση των 18.000 γυναικών, 143 εξετασθείσες χρειάστηκαν βιοψία γιατί το εύρημα ήταν ύποπτο.
Ο γιατρός και οι προληπτικές εξετάσεις είναι φίλοι μας, δεν πρέπει να τους φοβόμαστε, και αν υπάρξει ένα ογκολογικό εύρημα, δεν πρέπει να φοβόμαστε τη θεραπεία.
— Στον καρκίνο του μαστού η έγκαιρη διάγνωση ισοδυναμεί με την πρόληψή του. Τι άλλο παίζει σημαντικό ρόλο;
Οι παράγοντες που έχουν σχέση με τον τρόπο ζωής συμμετέχουν κατά 30% στην έκβαση του καρκίνου του μαστού, ενώ το υπόλοιπο 70% αφορά τη θεραπεία καθαυτήν.
Αναφορικά με τον τρόπο ζωής, φαίνεται ότι το ευρωπαϊκό δεδομένο για την Ελλάδα, σύμφωνα με το οποίο το 12% των γυναικών είναι παχύσαρκες, είναι λανθασμένο. Σύμφωνα με τα ευρήματα της Ελληνικής Αντικαρκινικής Εταιρείας, το 32% των Ελληνίδων είναι παχύσαρκες. Αν προστεθούν και οι υπέρβαρες, τότε ο πληθυσμός παχύσαρκων και υπέρβαρων γυναικών ανεβαίνει στο 70% του δείγματος της έρευνας. Επιπλέον, ενοχοποιούνται για τον καρκίνο του μαστού τα μικροπλαστικά στη διατροφή, που ασκούν απευθείας καρκινογόνο δράση στο DNA των κυττάρων. Γι’ αυτό άλλωστε η θέση της Ελληνικής Αντικαρκινικής Εταιρείας είναι πως δεν πρέπει να χρησιμοποιούμε πλαστικά σκεύη –και ακόμη περισσότερο στον φούρνο μικροκυμάτων–, παρά μόνο γυάλινα.
Αντίστοιχα, πολύ υψηλότερα των ευρωπαϊκών δεδομένων είναι τα στοιχεία που έδωσε η έρευνα της ΕΑΕ για το κάπνισμα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση εμφανίζει τις Ελληνίδες «θεριακλούδες» σε ποσοστό 32%, ενώ στην έρευνα της Ελληνικής Αντικαρκινικής Εταιρείας προκύπτει ότι το 76% των γυναικών καπνίζει και ένα επιπλέον 20% είναι πρώην καπνίστριες.
— Εκτός από την ανθυγιεινή διατροφή και το κάπνισμα, τι άλλο βλάπτει;
Το αλκοόλ. Ακόμα και η μέτρια κατανάλωση αλκοόλ αυξάνει τον κίνδυνο για καρκίνο του μαστού. Στις ΗΠΑ έχουν διεξαχθεί μελέτες που αποδεικνύουν πως ο «κρυφός αλκοολισμός της νοικοκυράς» συνδέεται με αυξημένα περιστατικά καρκίνου του μαστού. Ευτυχώς, οι Ελληνίδες δεν είναι «γερά ποτήρια». Πίνουν κοινωνικά, με την παρέα τους. Πάντως, για να μειώσουμε τον κίνδυνο, πρέπει να αποφεύγουμε το αλκοόλ, ακόμα και το ένα ή τα δύο ποτηράκια την ημέρα.
— Υπάρχουν περιοχές στην Ελλάδα που ο καρκίνος του μαστού είναι αυξημένος;
Καταρχάς σε νησίδες φτώχειας, που υπάρχουν παντού: στην περιφέρεια, σε ορεινά χωριά και στα νησιά, αλλά και στην Αττική, εκεί όπου δεν υπάρχει εύκολη πρόσβαση στην περίθαλψη, έχουμε περισσότερες πιθανότητες να βρούμε περιστατικά με καθυστερημένη διάγνωση που θα έχουν χειρότερη έκβαση. Ο καρκίνος είναι ταξικός· σε διαφορετικές περιοχές της ίδιας χώρας ή σε διαφορετικές περιοχές του ίδιου δήμου μπορούμε να βρούμε διαφορές.
Επιπλέον, σε μελέτη που έγινε στις Ηνωμένες Πολιτείες και συνάδει με τα ευρήματα της ΕΑΕ, προκύπτει πως σε γυναίκες που ζουν σε περιοχές υποβαθμισμένες, οι οποίες υπήρξαν για χρόνια βιομηχανικές ζώνες –και άρα παρουσιάζουν αυξημένη περιβαλλοντική ρύπανση–, είναι υψηλότερα τα ποσοστά του τριπλού αρνητικού καρκίνου του μαστού. Θυμίζουμε πως αυτή η μορφή καρκίνου –η οποία κάποτε δεν είχε καθόλου καλή εξέλιξη– θεωρείται δύσκολα αντιμετωπίσιμη, αλλά ευτυχώς τα τελευταία χρόνια οι νέες ανοσοθεραπείες έχουν αποτέλεσμα και σε αυτά τα περιστατικά.
— Υπάρχει κάτι άλλο που θα πρέπει να γνωρίζουμε ότι είναι καρκινογόνο;
Ναι, έχει τεκμηριωθεί έπειτα από έρευνα του Αμερικανικού Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC) ότι η λήψη ορμονικής υποκατάστασης κατά την εμμηνόπαυση συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, παρότι αυτά τα προϊόντα στο φαρμακείο έκαναν τζίρο δισεκατομμυρίων δολαρίων, το CDC κατάφερε να περάσει την πληροφορία στο κοινό, με αποτέλεσμα να μειωθούν κατά 3,3% τα περιστατικά καρκίνο του μαστού.
— Ποιες συμβουλές θα δίνατε σε κάθε γυναίκα για την πρόληψη του καρκίνου του μαστού;
Να διατηρεί φυσιολογικό το σωματικό της βάρος, να ασκείται καθημερινά, να αποφεύγει το αλκοόλ και το κάπνισμα, που μπορεί να μην έχει τεκμηριωθεί η συσχέτισή του με τον καρκίνο του μαστού αλλά ενοχοποιείται για την εμφάνιση άλλων 13 μορφών καρκίνου, να μη λαμβάνει θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης και να μη φοβάται να πάει στον γιατρό. Ο γιατρός και οι προληπτικές εξετάσεις είναι φίλοι μας, δεν πρέπει να τους φοβόμαστε, και αν υπάρξει ένα ογκολογικό εύρημα, δεν πρέπει να φοβόμαστε τη θεραπεία.
— Τελικώς, στην Ελλάδα έχουμε αγκαλιάσει την προσυμπτωματική εξέταση;
Φαίνεται από τα στοιχεία που διαθέτουμε ότι η Ελλάδα δεν έχει καρπωθεί το όφελος που βλέπουμε σε άλλες χώρες αναφορικά με τη μείωση της θνησιμότητας από τον καρκίνο του μαστού. Αυτό σημαίνει ότι εξακολουθούμε να έχουμε καθυστερημένες διαγνώσεις, άρα έχουμε δρόμο μπροστά μας για να κατακτήσουμε την πρόοδο άλλων χωρών.
