H ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΤΗΣ ενίσχυσης της φαρμακευτικής καινοτομίας παραπέμπει σε αυτόν τον υπερεθνικό μύθο. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι όλοι οι φορείς της αγοράς φαρμάκου –πολιτεία, φαρμακευτικές εταιρείες, υγειονομικό προσωπικό και ασθενείς– αναγνωρίζουν την αξία της καινοτομίας και θέλουν πραγματικά, και σίγουρα πολιτικά, να την καταστήσουν διαθέσιμη σε όλους τους ασθενείς και στην Ελλάδα. Άρα, πρέπει να θέλουν και να μπουν στον λαβύρινθο και να νικήσουν το τέρας της γραφειοκρατίας, της καθυστέρησης, της στενής δημοσιονομικής προσέγγισης, η οποία βλέπει τη φαρμακευτική πολιτική μόνο ως δαπάνη που πρέπει να τιθασευτεί και όχι ως επένδυση. Και φυσικά, να λάβουν ως αντάλλαγμα του θάρρους τους καλύτερες κλινικές εκβάσεις και βέλτιστες θεραπευτικές λύσεις, ιδίως εκεί όπου αυτές δεν είναι μέχρι σήμερα διαθέσιμες.
Μετά, όμως, αρχίζει ο λαβύρινθος: πόσος (δημοσιονομικός) χώρος υπάρχει για να εξυπηρετήσει τον στόχο αυτό; Αν ο χώρος αυτός είναι στενός, μήπως να προσαρμόσουμε, δηλαδή να «μικρύνουμε» την αρχική στόχευση; Μήπως από αυτό το μονοπάτι θα μειώσουμε την επίπτωση της καινοτομίας στο σύνολο της δαπάνης; Μήπως από το άλλο μονοπάτι δεν θα «ταράξουμε τους κύκλους», εισάγοντας μια εκ βάθρων διαφορετική θεώρηση για την αναγνώριση στην πράξη της αξίας της καινοτομίας; Και ποιες διαδοχικές διαδρομές μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε ώστε να κάνουμε μεν την προσπάθεια, με σαφώς μικρότερη ένταση, δε, από αυτήν που απαιτείται για μια ξεκάθαρη, μακροπρόθεσμη, βιώσιμη λύση;
Πιο πρόσφατο παράδειγμα: το αναμενόμενο Ταμείο Καινοτομίας ή Ταμείο Μεταβατικής Αποζημίωσης. Το εν λόγω ταμείο συνιστά μια πολύ σημαντική πρωτοβουλία του υπουργείου Υγείας και της κυβέρνησης, που επιδιώκει να καταστήσει άμεσα προσβάσιμες από όλους τους ασθενείς προηγμένες θεραπείες (μεταξύ των οποίων κυτταρικές και γονιδιακές) και θεραπείες προτεραιότητας, όπως αυτές έχουν αναγνωριστεί από τους ευρωπαϊκούς ρυθμιστικούς φορείς. Οι θεραπείες αυτές δεν είναι συχνά διαθέσιμες –τουλάχιστον όχι γρήγορα– στην Ελλάδα. Σκοπός, λοιπόν, είναι να δημιουργηθεί ένα πλαίσιο που διευκολύνει τις φαρμακευτικές εταιρείες να τις καταστήσουν προσβάσιμες νωρίτερα στη χώρα μας, με τη δέσμευση, ταυτόχρονα, να παρακολουθούνται συστηματικά οι κλινικές τους εκβάσεις, ώστε το κράτος τελικά να αποζημιώνει την πραγματική τους αξία και μόνον.
Και ενώ οι φαρμακευτικοί σύνδεσμοι και η ακαδημαϊκή κοινότητα έχουν καταθέσει μια απλή, δομημένη και ολοκληρωμένη πρόταση για την αρχική τουλάχιστον φάση εφαρμογής του Ταμείου, ο σχεδιασμός του (και πολύ περισσότερο η υλοποίησή του στη συνέχεια) μοιάζει με λαβύρινθο προτάσεων και εναλλακτικών, που μάλλον απομακρύνουν παρά εξυπηρετούν τον στόχο και συνοδεύονται από ακόμη περισσότερες εξηγήσεις και εναλλακτικές, οι οποίες καθιστούν ακόμη πιο δύσκολη τη συμφωνία για την άμεση πρόοδο στην επίτευξη του στόχου.
Πίσω στον μύθο μας. Ο Θησέας μπορεί να βγήκε νικητής από την αναμέτρηση με τον Μινώταυρο με το θάρρος του, από τον λαβύρινθο όμως κατάφερε να βγει με τη βοήθεια της Αριάδνης και μιας κλωστής, η οποία, δεμένη στην αρχή του λαβυρίνθου, του επέτρεπε να κρατά σταθερή την πορεία της επιστροφής και να μη χάνεται στις ατραπούς του.
Ποια είναι αυτή η κλωστή στην περίπτωσή μας; Ο ίδιος ο γενεσιουργός λόγος του Ταμείου και η πρόθεση όλων, πολιτείας, φαρμακευτικής βιομηχανίας και κοινωνίας, να τον υπηρετήσουν. Να προσφέρουν δηλαδή στους ασθενείς και στην Ελλάδα την ευκαιρία και την ελπίδα επίτευξης των βέλτιστων κλινικών αποτελεσμάτων σε νόσους για τις οποίες οι θεραπευτικές επιλογές που έχουμε σήμερα διαθέσιμες δεν επαρκούν. Και πολύ γρηγορότερα. Και με εξορθολογισμό των πόρων του συστήματος υγείας. Αν κάθε μας απόφαση, κάθε μας πρόταση και κάθε μας αντίρρηση για το νέο Ταμείο αναφέρονται σε και εξυπηρετούν αυτόν και μόνον αυτόν τον λόγο ύπαρξής του, τότε και ξεκάθαρες θα είναι οι επιλογές και πραγματικά θεμιτές. Και θα φωτιστεί το μονοπάτι που οφείλουμε να ακολουθήσουμε.
Σε μια τέτοια προσέγγιση, με έναν τέτοιο μίτο να μας οδηγεί, δεν μένει χώρος ούτε για μιζέριες ούτε για παραδρόμους. Το υπουργείο Υγείας, με το θάρρος που το διακρίνει, πρέπει να μπει στον λαβύρινθο, να φέρει την αλλαγή και να φροντίσει να βγει από αυτόν, με οδηγό τον μίτο της εξυπηρέτησης του συμφέροντος των ασθενών και του συστήματος υγείας.
