Λίγο πριν τις 5 το απόγευμα, ο ήλιος λούζει τον κόλπο Sagami της Ιαπωνίας με χρυσαφένιο φως. Ο Joshua Li, ντυμένος με κοστούμι τριών τεμαχίων, τρέχει κατά μήκος του πεζοδρομίου, προσπερνά έναν σεκιούριτι και σταματά στη μέση του δρόμου για τη φωτογράφιση. Η αρραβωνιαστικιά του τον ακολουθεί, σηκώνοντας τη φούστα του φορέματός της, ενώ ένας στιλίστας τη βοηθάει στις τελευταίες λεπτομέρειες.
Μια ομάδα δεκάδων τουριστών αφήνει στην άκρη τη στενή λωρίδα κυκλοφορίας για λίγα δευτερόλεπτα, επιτρέποντας στο ζευγάρι να φωτογραφηθεί στη διάσημη σιδηροδρομική διάβαση Kamakurakokomae – το σκηνικό που έχει απεικονιστεί σε ένα από τα πιο γνωστά manga της Ιαπωνίας. «Είμαστε μεγάλοι θαυμαστές του Slam Dunk και έτσι γνωριστήκαμε», λέει ο Li. «Αυτή είναι μόνο μία από τις 12 σκηνές manga και anime που επισκεπτόμαστε για τις φωτογραφίες του γάμου».
Η χαρά των επισκεπτών, όμως, δεν είναι πάντα κοινή με τους κατοίκους. Ακολουθώντας το παράδειγμα ευρωπαϊκών πόλεων όπως η Βαρκελώνη και η Βενετία, οι κάτοικοι των πλέον πολυσύχναστων περιοχών της Ιαπωνίας, Κιότο, Νάρα και Οσάκα, αρχίζουν να μιλούν για κρίση υπερτουρισμού. Το θέμα έχει φτάσει μάλιστα και στην πολιτική ατζέντα, στον αγώνα για την εκλογή νέου ηγέτη του κυβερνώντος Φιλελεύθερου Δημοκρατικού Κόμματος.
Τα στατιστικά είναι αποκαλυπτικά. Οι διεθνείς επισκέπτες στην Ιαπωνία αυξήθηκαν από 6,7 εκατομμύρια το 2005 σε σχεδόν 37 εκατομμύρια το 2024, και το 2025 αναμένεται να καταγράψει νέο ρεκόρ.
Ιαπωνία: Οι συνέπειες του υπερτουρισμού και η πίεση στους ντόπιους
Σε ένα επίπεδο, η εμπνευσμένη από τα manga διαδρομή του ζευγαριού αντανακλά τις πολιτικές που ενθαρρύνουν οι ιαπωνικές κυβερνήσεις για τον τουρισμό, αξιοποιώντας το διεθνές ενδιαφέρον για την ποπ κουλτούρα της χώρας. Εκδηλώσεις όπως οι Ολυμπιακοί Αγώνες του Τόκιο και η World Expo στην Οσάκα προωθούν την Ιαπωνία ως παγκόσμιο τουριστικό προορισμό. Ο στόχος της κυβέρνησης είναι 60 εκατομμύρια επισκέπτες ετησίως έως το 2030, αύξηση περίπου 50% σε σχέση με τα τρέχοντα νούμερα.
Ωστόσο, η συνεχής παρουσία τουριστών σε διάσημες τοποθεσίες, η ασυνέπεια σε κανόνες και η φασαρία δοκιμάζουν την παραδοσιακή φιλοξενία «omotenashi». Στην Kamakura, για παράδειγμα, οι τουρίστες υπερβαίνουν τους μόνιμους κατοίκους 90 φορές, ενώ η εστίαση των επισκεπτών σε μια «χρυσή διαδρομή» ανάμεσα σε Τόκιο, Κιότο και Οσάκα εντείνει τον συνωστισμό και τις τοπικές δυσκολίες.
Οι ντόπιοι ανησυχούν για την αύξηση των τιμών και των ενοικίων, με πολλούς να δηλώνουν ότι η επιτυχία της χώρας ως τουριστικός προορισμός ήρθε πολύ γρήγορα. Ορισμένοι φωτογράφοι γάμων αναφέρουν ότι οι τουρίστες συχνά συμπεριφέρονται παράξενα, ενώ οι υποδομές και η προετοιμασία για το πλήθος δεν ήταν επαρκείς.
Ορισμένοι ειδικοί, όπως ο Toshinori Tanaka από το Πανεπιστήμιο Kyushu, υποστηρίζουν ότι η ένταση δεν αφορά μόνο την αριθμητική υπερβολή των τουριστών αλλά και τον ψυχολογικό παράγοντα, με τους Ιάπωνες να αισθάνονται εκμετάλλευση λόγω της αδυναμίας τους να ταξιδέψουν στο εξωτερικό, ενώ οι τιμές στην Ιαπωνία έχουν γίνει προσιτές για ξένους επισκέπτες.
Η κατάσταση έχει δημιουργήσει ακόμη και όρους όπως το «touristphobia», που περιγράφει την έντονη δυσφορία των ντόπιων απέναντι στους τουρίστες και τη συμπεριφορά τους. Ορισμένοι πολιτικοί έχουν συνδέσει την ανησυχία για τους τουρίστες με τις μακροπρόθεσμες ανησυχίες για τη μετανάστευση και την υπογεννητικότητα, ενώ η εκλογική ατζέντα περιλαμβάνει ήδη σκληρές θέσεις για το ζήτημα αυτό.
Για να μειωθεί η πίεση, οι ειδικοί προτείνουν επαναλαμβανόμενες επισκέψεις σε λιγότερο δημοφιλή μέρη και βελτίωση των υποδομών για την εξάπλωση των τουριστών σε περιοχές της Ιαπωνίας που παραμένουν σχετικά ανεξερεύνητες, όπως η περιφέρεια Fukui. Εκεί, παρά τη σύνδεση με τρένο υψηλής ταχύτητας, οι επισκέπτες παραμένουν λίγοι, δείχνοντας ότι το υπερτουριστικό φαινόμενο δεν είναι παντού ομοιόμορφο.
Σύμφωνα με τον Shigeru Saigyo, δήμαρχο της Fukui, η περιοχή αντιμετωπίζει σοβαρή έλλειψη εργατικού δυναμικού, αλλά όχι υπερπλήθος επισκεπτών. «Δεν έχουμε καταστάσεις όπου οι τουρίστες είναι τόσοι πολλοί που να μην μπορούν να εξυπηρετηθούν», αναφέρει.
Με πληροφορίες από Financial Times
