Στο τραπέζι, αναίσθητος πάνω σε ένα μαξιλάρι, το αρσενικό κοάλα εν ονόματι Joe Mangy μοιάζει ήρεμο. Τα υγρά, κόκκινα μάτια του είναι το μόνο σημάδι της ασθένειάς του, ενώ σωλήνες βγαίνουν από μια μάσκα που καλύπτει το πρόσωπό του και ένας κτηνίατρος ακούει το στήθος του με ένα στηθοσκόπιο.
Οκτώ ημέρες νωρίτερα, ο Joe Mangy -που είναι περίπου δύο ετών- βρέθηκε να περιπλανιέται στη μέση ενός προαστιακού δρόμου. Ζαλισμένο και μπερδεμένο, με τα μάτια σχεδόν κολλημένα από τη βλέννα, το κοάλα μεταφέρθηκε εσπευσμένα στο νοσοκομείο του Καταφυγίου Άγριας Ζωής Currumbin.
Περιτριγυρισμένο από τροπικό δάσος στη Χρυσή Ακτή του Κουίνσλαντ, στην Αυστραλία, το πάρκο είναι γεμάτο από τέτοια κοάλα. Έξω από την κλινική, σε ένα «Κέντρο Αποκατάστασης Κοάλα», βρίσκεται ένα τρίχρονο μαρσιποφόρο που αναρρώνει από υστερεκτομή. «Της έσωσε τη ζωή, αλλά δεν μπορεί να αναπαραχθεί», λέει ο επικεφαλής κτηνίατρος Μάικλ Πέιν.
Αυτό το νοσοκομείο είναι το σημείο μηδέν μιας ζοφερής επιδημίας χλαμυδίων που σκοτώνει χιλιάδες κοάλα και καθιστά ακόμη περισσότερα στείρα, ωθώντας τα εθνικά είδωλα στο χείλος της εξαφάνισης. Αλλά είναι επίσης στο επίκεντρο μιας απελπισμένης προσπάθειας να σωθούν με ένα εμβόλιο. Μια προσπάθεια που, μετά από περισσότερο από μια δεκαετία, εξακολουθεί να περιορίζεται από κανονισμούς, ενώ οι οικονομικοί πόροι εξαντλούνται.
Ακόμη και πριν από μερικές δεκαετίες, το να εντοπίζει κανείς ένα κοάλα αγκαλιά σε ένα δέντρο της αυλής του σπιτιού του δεν ήταν κάτι το ασυνήθιστο στην Αυστραλία. Ήταν άφθονα στην πολυπληθή ανατολική ακτή της χώρας, αλλά τον τελευταίο καιρό το είδος έχει υποστεί δραματική μείωση - σε ορισμένα μέρη μειώθηκε κατά 80% σε μόλις 10 χρόνια. Η εκχέρσωση της γης και η αστικοποίηση αφήνουν τα μαρσιποφόρα πεινασμένα και άστεγα, ενώ οι φυσικές καταστροφές τα πνίγουν ή τα μαγειρεύουν μαζικά.
Εμβόλιο για την καταπολέμηση χλαμυδίων στα κοάλα προκειμένου να αποφευχθεί η ευθανασία
«Αλλά είναι τα χλαμύδια που αυξήθηκαν τρομερά - σχεδόν εκθετικά» λέει ο Δρ Πέιν, ο οποίος διευθύνει την κλινική Currumbin για περισσότερα από 20 χρόνια. «Υπάρχουν μέρες που κάνεις ευθανασία σε σωρούς κοάλα που έρχονται εντελώς κατεστραμμένα» εξηγεί.
Οι εκτιμήσεις ποικίλλουν πολύ -τα κοάλα είναι γνωστό ότι είναι δύσκολο να καταμετρηθούν- αλλά ορισμένες ομάδες λένε ότι μόνο 50.000 από τα ζώα έχουν απομείνει στη φύση και το είδος είναι επίσημα καταγεγραμμένο ως απειλούμενο στο μεγαλύτερο μέρος της Αυστραλίας. Υπάρχουν πλέον φόβοι ότι τα ζώα θα εξαφανιστούν σε ορισμένες πολιτείες μέσα σε μια γενιά. Ο δρ Πέιν θυμάται με νοσταλγία τις «πρώτες μέρες», όταν το νοσοκομείο του έβλεπε μόνο λίγα κοάλα το χρόνο και τώρα περιθάλπτει 400.
Έρχονται τόσα πολλά από την πόρτα που η ομάδα έχει αρχίσει να τους δίνει δύο ονόματα, λέει μια νοσοκόμα κτηνίατρος, αγκαλιάζοντας τον Joe Mangy καθώς ξυπνάει από την αναισθησία. Το επώνυμό του είναι ένας υπαινιγμός για την κατάσταση των ματιών του όταν πρωτοήρθε, εξηγεί.
Από τους κυριότερους λόγους για τους οποίους τα κοάλα εισάγονται στα νοσοκομεία άγριας ζωής -χτυπήματα οχημάτων, επιθέσεις κατοικίδιων ζώων και χλαμύδια- η βακτηριακή λοίμωξη είναι η μεγαλύτερη και πιο θανατηφόρα. Οδηγεί σε επιπεφυκίτιδα για κοάλα όπως ο Joe Mangy, αλλά παρουσιάζεται ως λοίμωξη των γεννητικών οργάνων και του ουροποιητικού συστήματος για άλλα. Ιδιαίτερα άτυχα ζώα, παθαίνουν και τα δύο ταυτόχρονα. Στη χειρότερη περίπτωση, η οφθαλμική μορφή μπορεί να είναι τόσο άσχημη που τα κοάλα τυφλώνονται και πεθαίνουν από την πείνα, ενώ η ουρογεννητική λοίμωξη παράγει γιγάντιες κύστεις γεμάτες υγρό, τόσο «δυσάρεστες» καθημερινές σωματικές λειτουργίες όπως η ούρηση κάνουν τα ζώα να κλαίνε από πόνο.
«Το αναπαραγωγικό τους σύστημα καταρρέει», εξηγεί ο Δρ Πέιν. Αν εντοπιστεί αρκετά νωρίς, η θεραπεία είναι μια επιλογή, αλλά αυτή από μόνη της είναι ένας δυνητικά θανατηφόρος «εφιάλτης», καθώς τα αντιβιοτικά καταστρέφουν τα βακτήρια του εντέρου που επιτρέπουν στα κοάλα να χωνέψουν τα κατά τα άλλα τοξικά φύλλα ευκαλύπτου - την κύρια πηγή τροφής τους.
Σε επίπεδο είδους όμως, η ασθένεια, η οποία εξαπλώνεται μέσω των σωματικών υγρών, προκαλεί ακόμη μεγαλύτερη καταστροφή.
Τα χλαμύδια δεν είναι ασυνήθιστα στα ζώα, αλλά η εξάπλωση και η ένταση της νόσου μεταξύ των μαρσιποφόρων είναι απαράμιλλη. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι περίπου τα μισά κοάλα στο Κουίνσλαντ και τη Νέα Νότια Ουαλία μπορεί να έχουν μολυνθεί, αλλά μόλις ένα προάστιο μακριά από το Currumbin, στo προάστιο Ελανόρα, το ποσοστό αυτό έχει ξεπεράσει το 80%.
Πρόκειται για τον πιο άρρωστο πληθυσμό στην περιοχή και οι αριθμοί έχουν «πέσει απότομα», λέει ο Δρ Πέιν. «Είναι μια καταστροφή» σημειώνει.
Εισάγεται το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο του Κουίνσλαντ (QUT) και το εμβόλιό του, το οποίο στοχεύει στην πρόληψη και τη θεραπεία των χλαμυδίων στα κοάλα και το οποίο έχει ετοιμαστεί σχεδόν δύο δεκαετίες.
Μαζί με το Currumbin, προσπαθούν να σώσουν τα κοάλα της Ελανόρα από τη λήθη: αιχμαλωτίζουν 30 νεαρά και τα εμβολιάζουν, προτού τα ξαναπιάσουν ανά διαστήματα επί τρία χρόνια για να παρακολουθούν την υγεία τους.
Μέχρι στιγμής, μόνο τρία από τα εμβολιασμένα κοάλα σε αυτή την ερευνητική δοκιμή έχουν προσβληθεί από την ασθένεια, αν και όλα ανάρρωσαν, και ενθαρρυντικό είναι το γεγονός ότι έχουν γεννηθεί περισσότερα από 24 μικρά κοάλα - κόντρα στην τάση υπογονιμότητας.
Το Currumbin εμβολιάζει επίσης κάθε κοάλα που περνάει από το νοσοκομείο του και έχει φτάσει σε περίπου 400 κοάλα με αυτόν τον τρόπο.
Αλλά η θεραπεία και ο εμβολιασμός κάθε κοάλα με χλαμύδια τους κοστίζει περίπου 7.000 δολάρια Αυστραλίας (3.500 λίρες, 4.500 δολάρια). Η αιχμαλωσία, ο εμβολιασμός και η παρακολούθηση κάθε άγριου κοάλα της Ελανόρα κοστίζει ουσιαστικά τα διπλάσια.
Με πληροφορίες από BBC
