Φέτος το καλοκαίρι, το Ίδρυμα Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή με τη συμβολή του Ιδρύματος Henri Cartier-Bresson θα αποτίσει φόρο τιμής στο μοναδικό ζευγάρι καλλιτεχνών Henri Cartier-Bresson (1908-2004) και Martine Franck (1938-2012), με ένα διπλό φωτογραφικό αφιέρωμα που θα παρουσιάζεται παράλληλα και στα δυο του μουσεία, στην Αθήνα και στην Άνδρο, από τις 3 Ιουλίου έως τις 27 Οκτωβρίου 2024.
Το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στην Άνδρο θα παρουσιάσει αναδρομική έκθεση της Martine Franck, με περίπου 150 φωτογραφίες της. Στο αφιέρωμα θα εκτεθούν αναλυτικά όλες οι θεματικές που απασχόλησαν την Franck κατά τη διάρκεια της καλλιτεχνικής της πορείας, δηλαδή τα διαφορετικά στάδια του κύκλου ζωής του ανθρώπου (παιδική ηλικία, μύηση, ωριμότητα), ο χώρος της εργασίας, πολιτικά και κοινωνικά θέματα (διαδηλώσεις, πορτραίτα, κριτική του υπερκαταναλωτισμού) αλλά και οι φεμινιστικοί αγώνες.
Γεννημένη στο Βέλγιο το 1938, η Martine Franck μεγάλωσε στις Ηνωμένες Πολιτείες και στην Αγγλία. Σπούδασε ιστορία τέχνης στο Πανεπιστήμιο της Μαδρίτης και στην École du Louvre στο Παρίσι. Μετά από ένα ταξίδι στην Άπω Ανατολή με την Ariane Mnouchkine το 1963–64, η Franck εργάστηκε στο Time-Life στο Παρίσι ως βοηθός των φωτογράφων Eliot Elisofon και Gjon Mili. Η φιλία της με την Mnouchkine την οδήγησε επίσης να ακολουθήσει το Théâtre du Soleil από την αρχή του το 1964 μέχρι τον θάνατό της.
Μετά την ένταξή της στο Vu Photo Agency, η Franck συνέβαλε στην ίδρυση του πρακτορείου Viva το 1972. Τράβηξε πολλά πορτρέτα καλλιτεχνών και συγγραφέων, συμπεριλαμβανομένης μιας αξιοσημείωτης σειράς γυναικών για τη Vogue. Ανέλαβε πιο εκτεταμένη δουλειά για το Γαλλικό Υπουργείο Δικαιωμάτων των Γυναικών το 1983. Την ίδια χρονιά, έγινε μέλος της Magnum Photos.
Από το 1985, η Franck συνεργάστηκε με τη Διεθνή Ομοσπονδία «Little Brothers of the Poor», μια μη κυβερνητική οργάνωση που φροντίζει τους ηλικιωμένους και τους απόκληρους της κοινωνίας. Ήταν το 1993 που η Franck επισκέφθηκε για πρώτη φορά το νησί Tory, στα ανοιχτά της βορειοδυτικής ακτής της Ιρλανδίας και μελέτησε την παράδοσή της. Φωτογράφισε Θιβετιανούς βουδιστές μοναχούς και απομακρυσμένες ή περιθωριοποιημένες κοινότητες.
Το έργο της επηρεάστηκε από τα πορτρέτα της Βρετανίδας φωτογράφου Julia Margaret Cameron, την Αμερικανή φωτορεπόρτερ Dorothea Lange και την Αμερικανή φωτογράφο ντοκιμαντέρ Margaret Bourke-White. Φωτογράφιζε κυρίως εκτός στούντιο χρησιμοποιώντας μια κάμερα Leica 35 mm, και προτιμούσε το ασπρόμαυρο φιλμ.
Στην Αθήνα θα παρουσιαστεί ένα μεγάλο αφιέρωμα στον Cartier-Bresson, το οποίο θα αποτελείται από δύο ξεχωριστές ενότητες.
Στην πρώτη ενότητα Henri Cartier-Bresson – Images à la sauvette (The Decisive Moment) θα παρουσιαστούν οι 74 φωτογραφίες που απαρτίζουν το λεύκωμα Images à la sauvette (The Decisive Moment), το οποίο εκδόθηκε με πρωτοβουλία του Tériade (Στρατή Ελευθεριάδη) και με τη βοήθεια του Matisse από τους εκδότες Simon & Schuster.
Το μοναδικό αυτό λεύκωμα δημοσιεύτηκε το 1952 και οι φωτογραφίες του ταξιδεύουν το κοινό σε διαφορετικές γωνιές του κόσμου όπως η Γαλλία, η Ιταλία, η Ισπανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γερμανία, οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Μεξικό, το Μαρόκο, η Αίγυπτος, η Ινδία, το Πακιστάν, η Βιρμανία, η Ινδονησία και η Κίνα. Έχει χαρακτηριστεί από τον Robert Capa ως «Βίβλος για φωτογράφους» και παραμένει ακόμα και σήμερα η πιο διάσημη αναφορά στο έργο του Cartier-Bresson.
Στην δεύτερη ενότητα, Henri Cartier-Bresson – Ελλάδα για πρώτη φορά συγκεντρώνονται και παρουσιάζονται οι φωτογραφίες που τράβηξε ο Cartier-Bresson στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια των ταξιδιών του το 1937, το 1953 και το 1961. Μέσα από τις φωτογραφίες ο επισκέπτης ταξιδεύει στην Αθήνα, στις Κυκλάδες, στους σημαντικότερους ελληνικούς αρχαιολογικούς χώρους, καθώς και στις πιο απόμακρες πλευρές της Πελοποννήσου, της Θεσσαλίας και της Ηπείρου των δεκαετιών του ’30, του ’50 και του ‘60. Περίπου το 80% της έκθεσης θα αποτελείται από έργα που παρουσιάζονται για πρώτη φορά παγκοσμίως, τα οποία θα πλαισιώνονται με πλούσιο και ανέκδοτο αρχειακό υλικό όπως επιστολές, contact sheets κ.ά.
Ο Henri Cartier-Bresson και η σύζυγός του Martine Franck ήταν αγαπημένοι φίλοι του Βασίλη και της Ελίζας Γουλανδρή. Ο Cartier-Bresson ήταν ο πρώτος που εγκαινίασε τη νέα πτέρυγα του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης του Ιδρύματος Β&Ε Γουλανδρή στην Άνδρο το 1987, εκθέτοντας 150 φωτογραφίες που επέλεξε ο ίδιος. Στην Franck οφείλουμε ένα από τα ωραιότερα πορτραίτα της Ελίζας Γουλανδρή, φωτογραφημένο στο Γκστάαντ το 1999, μόλις έναν χρόνο πριν από τον θάνατό της. Μέσα από τον φωτογραφικό φακό και την ιδιαίτερη τεχνική τους, οι δύο καλλιτέχνες άφησαν ο καθένας το δικό τους ανεξίτηλο αποτύπωμα στην τέχνη.
