Τα vintage, συλλεκτικά, σκληρά εξώφυλλα βιβλίων της Χριστίνας Μήτρεντσε με κορδέλες, γράμματα βινυλίου και ξύλο είναι ο καμβάς των έργων της στα οποία χρησιμοποιεί τις δημοφιλέστερες συντομογραφίες των hashtags του Faceboοk και του Instagram ως νέα μορφή λόγου στη σειρά «bookscapes». Η Καρολίνα Κρασούλη επινοεί μια εναλλακτική μορφή επικοινωνίας στο έργο της «Μοτίβο», που ξεδιπλώνεται σαν σχέδιο με χρωματιστά μολύβια. Η Μαρία Βαρελά στους «Τάπητες της ζωής» χρησιμοποιεί μοτίβα που υφαίνονται σε παραδοσιακά χαλιά του Μαρόκου σε μια νέα τυπολογία μοτίβων ύφανσης. Ένα παραβάν με μοτίβα, σχέδια, σχήματα και σύμβολα της Χρυσάνθης Κουμιανάκη είναι μέρος του έργου της «Όταν τελειώνει η παράσταση», με τις περφόρμανς που συμπληρώνουν το έργο στον χώρο να δημιουργούν μια νέα παρτιτούρα στη μη λεκτική επικοινωνία.
Στη νέα έκθεση του ΕΜΣΤ «Συμβιωτικά», αποτέλεσμα της πρώτης ανοιχτής πρόσκλησης που απηύθυνε το μουσείο προς επιμελητές/-ήτριες και επιμελητικές ομάδες, οι εικαστικοί δημιουργούν ένα σύγχρονο αφήγημα που εστιάζει στη διαδικασία επικοινωνίας μέσα από καλλιτεχνικές πρακτικές θηλυκοτήτων στην τέχνη και ορίζει τον νοηματικό πυρήνα του πρότζεκτ, το οποίο αποτελείται από μια ομαδική έκθεση, πλαισιωμένη από ένα ευρύ πρόγραμμα δημόσιων δράσεων.
Δίνοντας έμφαση στη διαδικασία της καλλιτεχνικής δημιουργίας, μέσα από θραυσματικές εικόνες και κώδικες, με ένα εκτεταμένο φάσμα καλλιτεχνικών μέσων, τα έργα που παρουσιάζονται στην έκθεση «Συμβιωτικά» δημιουργούν χώρο και ρυθμό, γίνονται ποιητικές χειρονομίες και στοχασμοί για τη σύγχρονη πραγματικότητα αλλά και για την ίδια την ιστορία της τέχνης και υφαίνουν το δικό τους αφήγημα για τις θηλυκότητες στην τέχνη, «σ’ ένα δικό τους δωμάτιο», ως αναφορά στο βιβλίο της Βιρτζίνια Γουλφ.
Η χρήση του κανάβου είναι δομικό στοιχείο της καλλιτεχνικής πρακτικής των εικαστικών που συμμετέχουν στην έκθεση. Σχετίζεται με την ύφανση και εδώ αναδεικνύεται σε κατεξοχήν καλλιτεχνική πράξη που μετατρέπει τη χειροτεχνική διαδικασία σε εργαλείο αντίστασης και ενδυνάμωσης της παρουσίας των θηλυκοτήτων στη σύγχρονη τέχνη και τη συνδέει με διαφορετικές εκδοχές της οπτικής, κειμενικής, επιστημονικής και τεχνολογικής γλώσσας.
Οι εικαστικοί συνομιλούν με συνθέσεις της Μπίας Ντάβου, της Ναυσικάς Πάστρα και της Χρύσας, από τη συλλογή του ΕΜΣΤ, που έρχονται να συμπληρώσουν την έκθεση, αφετηρία της οποίας, άλλωστε, σύμφωνα με την επιμελητική ομάδα, αποτέλεσε η ενότητα σχεδίων «Σειραϊκές δομές 2 – Οδύσσεια» της Μπίας Ντάβου, η οποία στα μέσα της δεκαετίας του 1970, επηρεασμένη από τις νέες τεχνολογίες των υπολογιστικών μηχανών αλλά και από την πίστη της στον κοινωνικό και επικοινωνιακό χαρακτήρα της τέχνης, συνέλαβε ένα σειριακό σύστημα ανάπτυξης του καλλιτεχνικού έργου που είχε ως βάση του το δυαδικό σημειογραφικό σύστημα αρίθμησης (τα ψηφία 0 και 1) και την ακολουθία Fibonacci. Χρησιμοποιώντας λευκές και μαύρες κουκκίδες ως δομικά στοιχεία, απεικόνισε αρχικά σε μιλιμετρέ χαρτί διάφορες ακολουθίες που προέκυπταν από τη σχέση των δύο προηγούμενων εκάστοτε μονάδων. Τα σχέδια αυτών των σειρών αποτύπωναν έναν οπτικό κώδικα επικοινωνίας ο οποίος μπορούσε να γίνει άμεσα κατανοητός από το κοινό.
Τα δύο σχέδια της Χρύσας με τίτλο «From the Newspaper Book», 1962, αποτελούν χαρακτηριστικά δείγματα της δημιουργικής περιόδου 1958-1962 κατά την οποία η εικαστικός διερεύνησε τις δυνατότητες που μπορούσε να της παρέχει ο χώρος της τυπωμένης επιφάνειας αλλά και τη φορμαλιστική και εκφραστική δύναμη που προκύπτει μέσα από τη σχέση κειμένου και εικόνας. Η καλλιτέχνις έδωσε βάρος στην αυστηρή γεωμετρική οργάνωση και στη συστηματική επανάληψη της πληροφορίας, της οποίας το περιεχόμενο δεν παρουσιάζει ποτέ εξ ολοκλήρου. Αντίθετα, κατακερματίζοντας τη γλώσσα, μεγεθύνοντας και τονίζοντας γράμματα και λέξεις, επεμβαίνοντας με μελάνι και διαγράφοντας με ελεύθερες χειρονομιακές πινελιές τμήματα του έργου, αποποιήθηκε την αφηγηματική αναπαράσταση της πληροφορίας. Το αποτέλεσμα είναι ένα γλωσσικό παιχνίδι όπου η αναγνωσιμότητα δυσχεραίνεται, η γραφή γίνεται φόρμα και απαιτεί αποκωδικοποίηση και επανερμηνεία.
Η Ναυσικά Πάστρα με τη σειρά «Αναλογικά», 1976, αποπειράθηκε να προσανατολίσει την εργασία της προς την αντικειμενική και αυστηρή γλώσσα της γεωμετρίας και να εστιάσει στη δημιουργία ενός ορθολογικού συστήματος σχέσεων βασισμένου στη λογική ανάλυση και στην επαναληπτική δομική μέθοδο. Τα σχέδια αποτελούνται από χειρόγραφες σημειώσεις, υπομνήματα με σχόλια, σχήματα, αναλογίες και μετρήσεις, διαγράμματα και πλέγματα. Πρόκειται για στοιχεία τα οποία τη βοήθησαν να μεταφράσει αφηρημένες έννοιες σε φόρμες και να περιγράψει τον τρόπο διαμόρφωσης του έργου της με σαφήνεια και καθαρότητα.
Στην έκθεση, οι Phantom Investigations (Ινώ Βαρβαρίτη, Γιάννης Δελαγραμμάτικας) επιχειρούν μια επιτελεστική διάλεξη βασισμένη στο καλλιτεχνικό αρχείο του ΕΜΣΤ, εστιάζοντας στο εικαστικό έργο και στη ζωή των τριών ιστορικών γυναικών εικαστικών.
Δίνοντας έμφαση στη διαδικασία της καλλιτεχνικής δημιουργίας, μέσα από θραυσματικές εικόνες και κώδικες, με ένα εκτεταμένο φάσμα καλλιτεχνικών μέσων, τα έργα που παρουσιάζονται στην έκθεση «Συμβιωτικά» δημιουργούν χώρο και ρυθμό, γίνονται ποιητικές χειρονομίες και στοχασμοί για τη σύγχρονη πραγματικότητα αλλά και για την ίδια την ιστορία της τέχνης και υφαίνουν το δικό τους αφήγημα για τις θηλυκότητες στην τέχνη, «σ’ ένα δικό τους δωμάτιο», ως αναφορά στο βιβλίο της Βιρτζίνια Γουλφ.
«Έχουμε δουλέψει τη σχέση λόγου και τέχνης σε ένα ερευνητικό πρότζεκτ που έχουμε κάνει, στους "Προλόγους"», λέει στη LiFO η επιμελητική ομάδα miss dialectic «και αποφασίσαμε με το open call του μουσείου να δουλέψουμε με κάτι που είναι μέσα στα ερευνητικά μας ενδιαφέροντα, με καλλιτέχνιδες που ασχολούνται από τη δεκαετία του ‘70 με αυτήν τη σχέση λόγου, γραφής, κώδικα, με ένα σύστημα επικοινωνίας, έναν ορθολογικό τρόπο προσέγγισης του έργου τέχνης.
Οπότε, κοινές θεματικές των καλλιτέχνιδων που επιλέξαμε με αυτές του ’70 είναι η διαδικασία, το σύστημα, κομμάτια δουλειάς που επαναχρησιμοποιούνται για ένα επόμενο στάδιο, η έννοια της μονάδας και της επανάληψής της, η έννοια της αφήγησης και πώς τελικά προσπαθούν να επικοινωνήσουν όλες με το κοινό στον δημόσιο χώρο. Οι σύγχρονες καλλιτέχνιδες δουλεύουν με τις ίδιες θεματικές και μέσα από αυτήν τη συνύπαρξη κοιτάζεις με νέα ματιά το έργο των παλαιών, αλλά υπάρχει συνέχεια και συνομιλία. Μας ενδιαφέρουν αυτές οι σχέσεις που αναπτύσσονται μέσα στην έκθεση και πώς ουσιαστικά πλέκεται η ύφανση του μύθου και οι διαφορετικές αφηγήσεις».
«Συμβιωτικά» στο ΕΜΣΤ (4ος όροφος)
Eπιμέλεια: miss dialectic
Συμμετέχουν: Μαρία Βαρελά, Χρυσάνθη Κουμιανάκη, Καρολίνα Κρασούλη, Χριστίνα Μήτρεντσε, Μπία Ντάβου, Ναυσικά Πάστρα, Χρύσα, Phantom Investigations [Ινώ Βαρβαρίτη, Γιάννης Δελαγραμμάτικας]
Διάρκεια έκθεσης: 12/10-26/11
