Δανάη Σιώζου: Η δημοσιοποίηση της ασθένειας ως πολιτική πράξη

Το παράδειγμα της ποιήτριας Δανάης Σιώζου Facebook Twitter
Κάθε άνθρωπος που μιλάει για την ασθένειά του λέει αυτό που δεν θέλουμε ν’ ακούμε. Δεν είναι σπάνιο. Είναι η φύση μας. Εικονογράφηση: bianka/LiFO
0

ΕΧΩ ΜΕΡΙΚΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ ΣΤΟ ΜΥΑΛΟ ΜΟΥ που τους αγγίζω για να πάρω δύναμη. Κάποιους δεν τους έχω δει ποτέ από κοντά, οι λογοτεχνικοί μου Άγιοι, ζωντανοί και νεκροί, στους οποίους γυρίζω όποτε θέλω κουράγιο. Κι άλλους, τους ξέρω, είναι συνήθως γυναίκες που ζουν μια «ασήμαντη» ζωή και αναμετρώνται με τα πιο δύσκολα πράγματα.

Την ποιήτρια Δανάη Σιώζου την είχα μάθει ως ποιήτρια των Ενδεχόμενων Τοπίων και δεν την ήξερα προσωπικά. Μου είχε αρέσει πολύ εκείνο το βιβλίο. Και τώρα την ξαναμαθαίνω μέσα από τα λόγια στο μπλογκ της (Αυτά δεν είναι ποιήματα) και τις φωτογραφίες που ανεβάζει στο Instagram, κρατώντας κάτι σαν ημερολόγιο καρκίνου.

Η ζωή, δύσκολη λόγω της επίθεσης της ασθένειας στο σώμα, μεταβολίζεται μέσα από λέξεις και εικόνες. Προφανώς, η ίδια δηλώνει πως δεν είναι ποιήματα αυτά, όμως φυσικά και είναι. Ή, αλλιώς, πρόκειται για ένα μεικτό εγχείρημα με φωτογραφίες και λέξεις που φωτίζει τις στιγμές της ασθένειας σε νεαρή ηλικία. 

Δεν είναι μόνο η δύναμη που παίρνει κανείς διαβάζοντας αυτές τις λέξεις: «επιστρέφω / μαθαίνω να ζω με τον φόβο / μαθαίνω να ζω με τον πόνο / μαθαίνω να ζω». Είναι σαν κάτι ζεστό μέσα μας, σαν μαγικό φίλτρο, αυτή η τσουχτερή ειλικρίνεια. Αυτές οι λιτές σημειώσεις κάνουν αυτό που, κατά τη δική μου άποψη, πάντα καλείται να κάνει η λογοτεχνία και γι’ αυτό εγώ τις λέω ποιήματα. Μας κάνουν παρέα. Μας αφήνουν λιγότερο μόνους-ες μας στο σύμπαν, λιγότερο χαμένους. Είναι ένα είδος σωτηρίας. Μια προσευχή.

Παράλληλα, στο Ιnstagram η Σιώζου αντιστρέφει το κλισέ. Δεν μας δείχνει πόσο τέλεια περνάει αλλά βρίσκει το αδιανόητο θάρρος να μας δείξει ορούς, κρεβάτια νοσοκομείου, ουλές, σκασμένο δέρμα, σπασμένες φλέβες. Δεν μπορώ παρά να σκεφτώ πως η δημιουργικότητα είναι ένα από τα ελάχιστα που έχουμε να αντιτάξουμε στις συνθήκες της παρουσίας μας στον κόσμο. 

Κάθε άνθρωπος που μιλάει για την ασθένειά του λέει αυτό που δεν θέλουμε ν’ ακούμε. Δεν είναι σπάνιο. Είναι η φύση μας. Μάλιστα η Δανάη Σιώζου αποφεύγει κάθε ναρκισσισμό γύρω από την ασθένεια. Δηλώνει μία ανάμεσα σε πολλούς, μέλος μιας κοινότητας γυναικών με τις οποίες συνδέθηκε με αφορμή τον καρκίνο.

Οι εικόνες της Σιώζου, όπως και άλλων καρκινοπαθών στο Instagram, καταλαμβάνουν έναν χώρο προορισμένο για διαφήμιση, ομορφιά και πλαστική «ευτυχία». Αντίθετα η Σιώζου εισφέρει κάτι άλλο. Η δημοσιοποίηση της ασθένειας, εκτός από εγχείρημα παρηγορητικό για τους άλλους, είναι και πολιτική πράξη. 

Η αρρώστια δεν είναι καθόλου προσωπικό ζήτημα. Φάνηκε αυτό το φρικτό 2021. Το φρικτό 2021 έσπασε και το ταμπού της νεανικής ασθένειας, ειδικά εάν συνυπολογίσουμε τις ψυχικές ασθένειες και τους εθισμούς σε ναρκωτικά. Αποδείχτηκε πόσο πολύ εξαρτάται η επιβίωσή μας από την τύχη, την ύπαρξη συστημάτων περίθαλψης, τους άλλους, την ιστορική συγκυρία.

Η ασθένεια που μένει κρυφή και μυστική, βαθιά μες στην ιδιωτική σφαίρα, αφήνει ακλόνητες φαντασιώσεις που θέλουν τον πληθυσμό άτρωτο ή τρωτό από δική του ευθύνη. Κι όμως, τόσοι νέοι άνθρωποι όλο και κάτι παθαίνουν τώρα και δεν έχουν πια το κοινωνικό κράτος πρόνοιας ή τα εισοδήματα άλλων εποχών.

Κάθε άνθρωπος που μιλάει για την ασθένειά του λέει αυτό που δεν θέλουμε ν’ ακούμε. Δεν είναι σπάνιο. Είναι η φύση μας. Μάλιστα η Δανάη Σιώζου αποφεύγει κάθε ναρκισσισμό γύρω από την ασθένεια. Δηλώνει μία ανάμεσα σε πολλούς, μέλος μιας κοινότητας γυναικών με τις οποίες συνδέθηκε με αφορμή τον καρκίνο. Απέχει έτσι συνειδητά από το γνωστό «γιατί συνέβη σ’ εμένα;». Μα γιατί συμβαίνει στον καθένα.  

Οι φωτογραφίες μιας πανέμορφης νεαρής κοπέλας χωρίς μαλλιά βγάζουν τη γλώσσα και σ’ αυτό το ανόητο ταμπού-φετίχ με τα μαλλιά μας. Σ’ έναν κόσμο με φίλτρα, πλαστική επέμβαση στα δεκαέξι και πλήρη άρνηση του γήρατος κάποιοι/-ες φωτογραφίζονται χωρίς μαλλιά. Αυτή η αγέρωχη ελευθερία σπάει τα δεσμά όλων μας. Είναι κάτι νέο για την ελληνική κοινωνία που δεν θέλει να ξέρει, να ονοματίζει ή να συζητά τον καρκίνο, την απώλεια, την ψυχική πάθηση, τους εθισμούς ή ό,τι άλλο παρουσιάζεται συστηματικά ως πρόβλημα προσωπικό ή, έστω, της οικογένειας. 

Το παράδειγμα της Δανάης Σιώζου με γεμίζει ζεστασιά, αγάπη και όρεξη για ζωή. Κάνει αυτό που οφείλουν να κάνουν οι λογοτέχνες, φτιάχνει ένα μέρος να κρυφτείς μέσα στην άβολη ειλικρίνεια, μέσα σε γλυκόπικρες αλήθειες. Πάω στο μπλογκ της όποτε νιώθω χάλια, έτοιμη να γκρινιάξω, να ουρλιάξω ή να σταματήσω να βλέπω την ομορφιά στα πάντα γύρω μου, να σταματήσω να ενδιαφέρομαι. Γράφει: «Τώρα κοιτάζω από το παράθυρο / το φως / θυμάμαι πως παίζω με τις ηλιαχτίδες / ίσως μπορώ και χωρίς τις βλεφαρίδες μου».

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.

Το νέο τεύχος της LiFO δωρεάν στην πόρτα σας με ένα κλικ.

Οπτική Γωνία
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Σα να είμαι η ενσάρκωση ενός βιβλίου και να περιφέρομαι σα στοιχειό»

Βιβλίο / Δήμητρα Αγγέλου: «Σαν να είμαι η ενσάρκωση ενός βιβλίου και να περιφέρομαι σαν στοιχειό»

Με αφορμή τη συγκεντρωτική έκδοση των τριών πρώτων της ποιητικών συλλογών, η Δήμητρα Αγγέλου μιλά για την έκφραση, τον έρωτα, τη δημιουργία και την καταστροφή.
ΧΑΡΙΛΑΟΣ ΤΡΟΥΒΑΣ
Ο Σύλλογος ΚΕΦΙ Αθηνών προασπίζει τα δικαιώματα των ασθενών με καρκίνο

Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου / Ο Σύλλογος ΚΕΦΙ Αθηνών προασπίζει τα δικαιώματα των ασθενών με καρκίνο

Ο Σύλλογος Καρκινοπαθών - Εθελοντών - Φίλων - Ιατρών (ΚΕΦΙ) Αθηνών ενδυναμώνει τη φωνή των ασθενών με ογκολογικά νοσήματα και τους υποστηρίζει εκεί όπου δεν επαρκεί η πολιτεία.
ΑΛΕΞΙΑ ΣΒΩΛΟΥ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Βαδίζουμε προς μια νέα Γιάλτα;

Νέος Άγνωστος Κόσμος / Βαδίζουμε προς μια νέα Γιάλτα;

Η εικόνα λίγων πανίσχυρων χωρών που ανταλλάσσουν σημειώματα με τα ποσοστά κυριαρχίας τους σε αδύναμες χώρες είναι πασίδηλα προσβλητική, καθώς ο κυνισμός τέτοιων διαπραγματεύσεων αγνοεί επιδεικτικά τις επιθυμίες των λαών.
ΚΩΣΤΑΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ
Ένας τραυματίας του Πολυτεχνείου και ο θησαυρός μιας εμπειρίας

Οπτική Γωνία / Ένας «άγνωστος» τραυματίας του Πολυτεχνείου και το θάρρος μιας γενιάς

Ο 24χρονος σκηνοθέτης Δημήτρης Δημογεροντάκης που συμμετείχε στα γεγονότα του Πολυτεχνείου τραυματίστηκε από τρεις σφαίρες, αλλά επέζησε. Η ιστορία του σηματοδοτεί τη συλλογική εμπειρία μιας γενιάς που δεν φοβήθηκε να αναμετρηθεί με κάτι μεγαλύτερο.
ΝΙΚΟΛΑΣ ΣΕΒΑΣΤΑΚΗΣ
Όσα ψαρεύει ένας παράκτιος ψαράς σε ένα χρόνο, η τράτα τα κάνει σε μία μέρα»

Ρεπορτάζ / «Η μηχανότρατα σαρώνει σε μία μέρα όσα ένα παράκτιο σκάφος σε ένα χρόνο»

Η παράκτια αλιεία χάνει την ψαριά της, την ώρα που μηχανότρατες από τα μεγάλα λιμάνια της χώρας φτάνουν μέχρι τους ψαρότοπους των μικρών νησιών. Η LiFO παρουσιάζει χάρτες που αποτυπώνουν τις διαδρομές τους και την αλιευτική τους δραστηριότητα στα νερά από τα οποία ζουν οι ντόπιοι ψαράδες.
ΝΤΙΝΑ ΚΑΡΑΤΖΙΟΥ
Fuck Trump και χτυπήματα κάτω από τη μέση: Μήπως οι Δημοκρατικοί ήξεραν κάτι παραπάνω;

Ιλεκτρίσιτυ / Fuck Trump και χτυπήματα κάτω από τη μέση: Μήπως οι Δημοκρατικοί ήξεραν κάτι παραπάνω;

Αν κάτι δείχνει η επικοινωνιακή επιτυχία των δημοκρατικών στις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ –και ειδικά μιας νέας γενιάς πολιτικών– είναι ότι η έξυπνη και στοχευμένη επιθετικότητα μπορεί και να κερδίσει τη μάχη.
ΧΑΡΗΣ ΚΑΛΑΪΤΖΙΔΗΣ
Πού πάνε η Αθηναίοι όταν τους διώχνουν από το κέντρο;

Ρεπορτάζ / Πού πάνε οι Αθηναίοι όταν τους διώχνουν από το κέντρο;

Τα ακριβά ενοίκια αναγκάζουν πολλά νοικοκυριά να αναζητήσουν σπίτι σε φθηνότερες περιοχές της Αττικής: μια ακόμη κοινωνική διάσταση της στεγαστικής κρίσης. Υπάρχει πραγματική διέξοδος ή η αναζήτηση αποδεικνύεται τζάμπα κόπος;
ΝΤΙΝΑ ΚΑΡΑΤΖΙΟΥ
6 ερωτήσεις στην κορυφαία ακτιβίστρια του φοιτητικού κινήματος στην Αλβανία

Οπτική Γωνία / 6 ερωτήσεις στην κορυφαία ακτιβίστρια του φοιτητικού κινήματος στην Αλβανία

Η Samanda Tocka είναι ένα από τα κεντρικά πρόσωπα του φοιτητικού κινήματος στην Αλβανία. Μιλά στη LiFO για τα αιτήματα των φοιτητών και τη μάχη μιας γενιάς «που αρνείται να συμβιβαστεί με ένα μέλλον χωρίς προοπτική»
ΤΗΣ ΝΑΝΤΑ  ΣΑΑΜΠΑΝ
Αν αύριο μείνουμε χωρίς ρεύμα, τρόφιμα και επικοινωνία, τι θα συμβεί;

Οπτική Γωνία / Αν αύριο μείνουμε χωρίς ρεύμα, τρόφιμα και επικοινωνία, τι θα συμβεί;

Μπορεί ένας υβριδικός πόλεμος να αρχίσει από το ψυγείο ενός σούπερ μάρκετ; Πόσο ευάλωτη είναι η Ελλάδα; O δρ. Ευρωπαϊκής Ασφάλειας και Νέων Απειλών, κύριος επιστημονικός συνεργάτης του ΕΛΙΑΜΕΠ, Τριαντάφυλλος Καρατράντος, εξηγεί.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Δύσκολες μέρες για το εβραϊκό λόμπι στις ΗΠΑ

Νέος Άγνωστος Κόσμος / Δύσκολες μέρες για το εβραϊκό λόμπι στις ΗΠΑ

Μια νέα πραγματικότητα αναδείχθηκε στις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές: οι αθλιότητες στη Γάζα ενεργοποίησαν την αντίδραση για τα παλαιστινιακά δεινά, τόσο που πλέον οι δωρεές της AIPAC θεωρούνται τοξικές και απορρίπτονται.
ΚΩΣΤΑΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ
Έλεος πια με την «εθνικότητα»!

Οπτική Γωνία / «Εθνικότητα;» Μόνο οι ξένοι έχουν καταγωγή. Οι ντόπιοι έχουν ασυλία

Το μεροληπτικό όσο και αποπροσανατολιστικό ερώτημα για την εθνική καταγωγή των φερόμενων ως δραστών ήσσονος, συνήθως, σημασίας αδικημάτων έχει γίνει μόνιμη επωδός σε σχόλια κάτω από σχετικά δημοσιεύματα. Τυχαίο;
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ