Προς την πλευρά του ατυχούς περίγυρου του/της αναγνώστη/-ριας
1.
Μη μας μιλάτε
Ναι, ήρθαμε εδώ για να διαβάσουμε. Ναι, ξέρουμε ότι δεν είναι αναγνωστήριο ή το δωμάτιό μας. Είναι… καφέ, παραλία, αρμυρίκια, βουνοπλαγιά. Ναι, και; Χρειαζόμαστε κάποιες ώρες ανάγνωσης για να μην είμαστε πραγματικά ανυπόφοροι.
Μάλιστα πείσαμε κι εσάς να πάρετε μαζί σας βιβλία, τα οποία μένουν άθικτα στην τσάντα σας, ενώ σκρολάρετε. Ένα «θα το φας αυτό;» πλανάται στο μυαλό μας όποτε βγάζετε το βιβλίο πάνω στο τραπέζι, χωρίς τελικά ποτέ να το αγγίζετε. Τρέχει το σάλιο. Στην πραγματικότητα, είμαστε άκακοι. Αρκεί να ακούμε τα τζιτζίκια και όχι τα τελευταία trends του Τwitter.
2.
Λυπάμαι, αλλά θα με ακούσεις
Χίλια συγγνώμη, αλλά έχουμε διαβάσει κάτι φοβερό. Ο κανόνας της σιωπής χάνει το νόημά του. Καταργείται. Ναι, είμαστε μικροί δικτάτορες. Παρόλο που δεν πιστεύουμε ακριβώς στην αδιαμεσολάβητη αλληλεπίδραση με ζωντανά ανθρώπινα όντα, είναι σχεδόν αδύνατο να μην κάνουμε μια εκτενή ανάλυση περίπου είκοσι λεπτών (με λίγες ανάσες ενδιάμεσα) γι’ αυτό που μόλις πέρασε μπροστά απ’ τα μάτια μας.
Ναι, εμείς οι ίδιοι έχουμε ζητήσει ησυχία, αλλά τώρα διαβάσαμε το απόλυτο: οι γύρω ομπρέλες ας βάλουν τ’ ακουστικά τους. Έρχεται ο μονόλογος του αναγνώστη γι’ αυτό που διάβασε.
Εμπιστεύσου τη βόλτα σε πάγκους και ράφια. Το βιβλίο που θα γραπώσεις τυχαία θα σου αποκαλύψει επιθυμίες ή ανάγκες που αγνοούσες.
3.
Βάλτε μας αντηλιακό και σε σκιά
Είμαστε ανίκανοι να προστατεύσουμε τον εαυτό μας απ’ οτιδήποτε σχετίζεται με τον αληθινό κόσμο. Φροντίστε μας.
4.
Μην πείτε τη δική σας γνώμη για κάτι που δεν διαβάσατε
Μην μας πείτε πώς σας φάνηκε κάτι που ποτέ δεν διαβάσατε πραγματικά. Θα το καταλάβουμε. Θα πληγωθούμε. Θα φτάσουμε στο σκοτεινό σημείο να αναζητήσουμε παρηγοριά ανάμεσα σε ιντερνετικούς ομοίους μας.
Όταν μας βλέπετε ενθουσιώδεις, να μιλάμε ακατάπαυστα για έναν/μια συγγραφέα, δείξτε συμπόνια. Είναι ο/η συγγραφέας μας αυτόν τον καιρό (ποτέ δεν μένουμε πιστοί για πολύ). Μην πείτε «εντάξει, εγώ δεν τρελαίνομαι για τέτοια» ούτε «έλα μωρέ, τον γκούγκλαρα, πώς είναι έτσι;». Δεν μιλάς έτσι σε ερωτευμένο για το αντικείμενο της λατρείας του. Γινόμαστε κακοί και αμυντικοί και ανασφαλείς.
Μπορείτε να μας επαναφέρετε στο σώμα μας και στην πραγματικότητα του ότι η Ντίκινσον ή ο Σαρτρ είναι πεθαμένοι, παίρνοντάς μας απαλά το βιβλίο και ρίχνοντάς μας στη θάλασσα, ή στο χορτάρι, ή όπου αλλού. Έχουμε έναν εθισμό. Μια μανία. Δεν είναι το χειρότερο που μπορεί να σου τύχει σε σύντροφο/φίλο/συγγενή. Κατά βάθος, είναι και λίγο σέξι που διαβάζουμε συνέχεια.
Προς την πλευρά του/της αναγνώστη/-ριας
1.
Απόφυγε το μηχανικό διάβασμα
Η Edith Wharton στο μικρό και φαρμακερό δοκιμιάκι της Η διαστροφή της ανάγνωσης (εκδόσεις Άγρα) λέει κάπου: «Ο μηχανικός αναγνώστης δεν αμφιβάλλει ποτέ για την πνευματική του δεινότητα. Όπως η θεία χάρη δίνει πίστη, κατά τον ίδιο τρόπο υποτίθεται ότι ο ζήλος για αυτοβελτίωση χαρίζει μυαλό».
Η ανάγνωση δεν φέρνει αναγκαστικά ηθικά προτερήματα (δεν σε κάνει καλό). Η διαδικασία αναζήτησης γνώσης δεν εξασφαλίζει αναγκαστικά το αποτέλεσμα. Χαζός ήσουν και θα είσαι. Μ’ αυτή την ταπεινωτική συνθήκη, αφέσου στις αναγνωστικές ηδονές. Πλησιάζουμε τα βιβλία ως κάποιοι που ψάχνουν απολαύσεις. Είναι ένα είδος φαγητού. Κάτι ερωτικό.
2.
Διάλεξε ελεύθερα
Σε αντίθεση με την εποχή της Wharton, που διάβαζε και είχε και άποψη, παρότι γυναίκα, επειδή γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη, σε μεγαλοαστικό περιβάλλον με ανέσεις, σήμερα όλοι έχουν γνώμη για όλα. Αυτό μάλλον θα εξόργιζε τους περισσότερους ανθρώπους του δέκατου ένατου αιώνα. Εμένα μου φαίνεται ωραίο. Ακόμα και οι φουλ περίεργοι χρήστες του διαδικτύου είναι μια συνθήκη προτιμότερη από την ανάγνωση που περιορίζεται στους κριτικούς και στους μελαγχολικούς πλούσιους.
Ωστόσο, πρέπει κανείς να διαλέγει τις επιρροές του. Τα σχόλια στο ίντερνετ ότι ο Τολστόι μπορούσε να ’χε συντομεύσει λίγο την Άννα Καρένινα ή το γάργαρο, γνήσιο, τοξικό ιντερνετικό μίσος προς σύγχρονούς μας συγγραφείς δείχνουν τα όρια της ιντερνετικής «συζήτησης». Εμπιστεύσου τους λογαριασμούς που σ’ έχουν βοηθήσει κι άλλες φορές. Τους αναγνώστες-influencers που μέσα από μια διαδικασία δοκιμής/λάθους έχεις δει ότι σου ταιριάζουν. Αδιαφόρησε για τα τρολ (πάντα, όχι μόνο στην ανάγνωση).
3.
Αφέσου στο τυχαίο
Εμπιστεύσου τη βόλτα σε πάγκους και ράφια. Το βιβλίο που θα γραπώσεις τυχαία θα σου αποκαλύψει επιθυμίες ή ανάγκες που αγνοούσες. Περιπλανήσου στο βιβλιοπωλείο όπου μπήκες επειδή είχε air condition. Θυμήσου ότι όταν κάποιος σού προτείνει βιβλίο σε καλεί να συνδεθείτε, μην τον αποπαίρνεις. Διαβάζεις για πολλούς λόγους. Η λαχτάρα για επαφή είναι σίγουρα ένας – ενδεχομένως κρυφός.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.
