Το 2013, δύο γυναίκες καλλιτέχνιδες, η Μαρία Λάσνιγκ και η Μαρίζα Μερτς μοιράστηκαν το Χρυσό Λιοντάρι για το επίτευγμα ζωής στη Μπιενάλε της Βενετίας.
Εννέα χρόνια αργότερα, στη 59η Μπιενάλε της Βενετίας η Γερμανίδα Καταρίνα Φριτς και η Χιλιανή Σεσίλια Βικούνια κέρδισαν από κοινού τον Χρυσό Λέοντα για το επίτευγμα ζωής στην 59η έκδοση της μεγαλύτερης διοργάνωσης της τέχνης που φέτος επιμελείται η Σεσίλια Αλεμάνι. Και οι δύο καλλιτέχνες συμμετέχουν στην κύρια έκθεση, στο Αρσενάλε με τίτλο «Το γάλα των ονείρων».
Οι δυο σπουδαίες καλλιτέχνιδες πρόκειται να παραλάβουν τα βραβεία τους την ημέρα των εγκαινίων της Μπιενάλε στις 23 Απριλίου.
Πριν από μερικά χρόνια ο «Μπλέ Κόκορας» της Καταρίνα Φριτς, ένα από τα λιγότερο ανησυχητικά γλυπτά της κοσμούσε την Τραφάλγκαρ στη θέση της τέταρτης πλίνθου και ήταν ένα από τα πιο πολυσυζητημένα έργα, ένα φεμινιστικό σχόλιο και όπως είχε πει τότε η ίδια «Οταν πρωτοήρθα στο Λονδίνο η όλη ατμόσφαιρα γύρω από την Τραφάλγκαρ μου φάνηκε σαν να εστιάζει στους άνδρες. Με τον κόκορα θέλω να δείξω την ανδρική πόζα, την επίδειξη δύναμης και... στύσης».
«Τα έργα της Φριτς είναι παραστατικά, ωστόσο υπερρεαλιστικά και ευφάνταστα. Οι άνθρωποι, τα ζώα και τα αντικείμενα που απεικονίζει μετατρέπονται σε αλλόκοτα φαινόμενα. Η συμβολή της στη σύγχρονη τέχνη και ιδιαίτερα στη γλυπτική είναι ανεκτίμητη», σημειώνει η Αλεμάνι.
Μάλιστα η σημερινή καλλιτεχνική διευθύντρια της Μπιενάλε μίλησε για τα συναισθήματα που της προκάλεσε ένα έργο της Φριτς στη Βενετία το 1999, το Rattenkönig, (ο Βασιλιάς των Αρουραίων), ένα ανησυχητικό γλυπτό στο οποίο μια ομάδα γιγάντιων τρωκτικών είναι σκυμμένη σε έναν κύκλο με τις ουρές τους δεμένες μεταξύ τους, σαν κάποια παράξενη μαγική τελετουργία. Η Καταρίνα Φριτς εμπνεύστηκε το γλυπτό από την πρώτη επίσκεψή της στη Νέα Υόρκη τη δεκαετία του ΄80 όταν το AIDS είχε γίνει μια τραγική πραγματικότητα και ολόκληρη η διάθεση του κόσμου της τέχνης ήταν υποτονική.
Η Καταρίνα Φριτς γεννήθηκε το 1956 στο Έσσεν της Δυτικής Γερμανίας και σπούδασε ιστορία και ιστορία της τέχνης στο Πανεπιστήμιο του Μύνστερ και στην Kunstakademie του Ντίσελντορφ.
Η εικονογραφία των έργων της αντλείται από πολλές διαφορετικές πηγές, όπως ο χριστιανισμός, η ιστορία της τέχνης και η λαογραφία. Προσέλκυσε τη διεθνή προσοχή για πρώτη φορά στα μέσα της δεκαετίας του 1980 με έργα σε φυσικό μέγεθος, όπως ένας ελέφαντας σε αληθινή κλίμακα. Με τα έργα της «πραγματεύεται τις διφορούμενες και δύσκολες σχέσεις μεταξύ καλλιτεχνών και κοινού και μεταξύ της τέχνης και της έκθεσής της - δηλαδή τον ρόλο της τέχνης και των εκθέσεων και του μουσείου στα τέλη του εικοστού αιώνα» όπως έχει γράψει ο Gary Garrels.
Εκτός από το εμβληματικό της έργο «Rattenkönig» είναι γνωστά τα έργα της Mönch (Μοναχός), μια σιλουέτα μοναχού από μαύρη πολυεστέρα και το «Figurengruppe» (σύνολο από φιγούρες), μια εντυπωσιακή εγκατάσταση από εννέα στοιχεία και το “Tischgesellschaft (παρέα στο τραπέζι) με 32 καθισμένους άνδρες σε ένα τραπέζι. Η Φριτς συνδυάζει τις τεχνικές της παραδοσιακής γλυπτικής με εκείνες της βιομηχανικής παραγωγής και τα μοντέλα των γλυπτών της παραδίδονται για να κατασκευαστούν σε ένα εργοστάσιο παραγωγής σε γύψο, πολυεστέρα και αλουμίνιο. Όταν εργάζεται με ανθρώπινες μορφές, συνεργάζεται συχνά με ένα μοντέλο που ονομάζεται Frank Fenstermacher που αντιπροσωπεύει τον «γενικό άνδρα». Η Φριτς είναι καθηγήτρια γλυπτικής στην Kunstakademie Düsseldorf.
Η Σεσίλια Βικούνια θα είναι η επόμενη εικαστικός που θα «καταλάβει» το ισόγειο της Tate Modern, το Turbine Hall, με το έργο της που αποτελεί ένα εκπληκτικό και ισχυρό μήνυμα οικολογικής συνείδησης και της κοινωνικής δικαιοσύνης με την απτική τελετουργία της ύφανσης με τη συναρμολόγηση, την ποίηση, την παράσταση και τη ζωγραφική. Η Σεσίλια Βικούνια, το 2017, στην Ντοκουμέντα 14, στην Αθήνα, είχε παρουσιάσει το έργο της, ένα quipoem, (Η ιστορία του κόκκινου νήματος), σε μνημειώδεις διαστάσεις «μαλακής γλυπτικής», από τεράστιες λωρίδες ακατέργαστου µαλλιού, που πήρε από έναν ντόπιο προµηθευτή, βαµµένες σ’ ένα εντυπωσιακό άλικο χρώµα προς τιµήν µιας συγκρητικής θρησκευτικής παράδοσης η οποία, µε οµφάλιο λώρο τον συµβολισµό της εµµηνόρροιας, συνέδεε τις µητρικές θεότητες των Άνδεων µε τη θαλάσσια µυθολογία της αρχαίας Ελλάδας. Αυτό το έργο το με τίτλο Quipu Womb, το απέκτησε η Tate την ίδια χρονιά.
Η Βικούνια είναι καλλιτέχνιδα και ποιήτρια και έχει αφιερώσει χρόνια στη διατήρηση του έργου πολλών λατινοαμερικανών συγγραφέων, μεταφράζοντας και εκδίδοντας ανθολογίες ποίησης που διαφορετικά θα μπορούσαν να είχαν χαθεί, όπως λέει η Σεσίλια Αλεμάνι και προσθέτει ότι είναι επίσης ακτιβίστρια που αγωνίζεται εδώ και καιρό για τα δικαιώματα των ιθαγενών πληθυσμών στη Χιλή και στην υπόλοιπη Λατινική Αμερική. Στις εικαστικές τέχνες, το έργο της κυμαίνεται από τη ζωγραφική, την περφόρμανς, μέχρι πολύπλοκες συναρμογές.
«Πιστεύω ότι η τέχνη και η συνείδησή μας μπορούν να παίξουν ρόλο στην επείγουσα ανάγκη να απομακρυνθούμε από τη βία και την καταστροφή, για να σώσουμε το περιβάλλον μας από την επικείμενη κατάρρευση", λέει η Βικούνια που κατά τη διάρκεια μια καριέρας 40 ετών έχει ασχοληθεί με πολιτικές, περιβαλλοντικές και έμφυλες ανισότητες.
Η Σεσίλια Βικούνια γεννήθηκε στο Σαντιάγκο το 1948 και φοίτησε στη σχολή αρχιτεκτονικής του Πανεπιστημίου της Χιλής στο Σαντιάγο, αλλά μεταπήδησε στη σχολή καλών τεχνών. Το 1971 και μετακόμισε στο Λονδίνο με υποτροφία του Βρετανικού Συμβουλίου για να φοιτήσει στη Σχολή Καλών Τεχνών Slade. Εκεί τη βρήκε το στρατιωτικό πραξικόπημα του Πινοσέτ στη χώρα της και από το 1973 και επικεντρώθηκε στον πολιτικό ακτιβισμό, διαδηλώνοντας σε ειρηνικές διαμαρτυρίες κατά του φασισμού και των παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Χιλή και σε άλλες χώρες. Είναι ιδρυτικό μέλος των Καλλιτεχνών για τη Δημοκρατία και διοργάνωσε το Φεστιβάλ Τεχνών για τη Δημοκρατία στη Χιλή στο Royal College of Art το 1974.
Από το 1975 μετακόμισε στην Μπογκοτά και άρχισε να ασχολείται την τέχνη και τον πολιτισμό των ιθαγενών, ενώ ταξίδεψε σε όλη τη χώρα, τη Βενεζουέλα και τη Βραζιλία.
Μια από τις εμβληματικές της περφόρμανς έγινε το 1979, ενώ ζούσε στην Μπογκοτά, Λεγόταν El Vasode Leche (Το ποτήρι με το γάλα) στην οποία συγκέντρωσε το κοινό και έχυσε ένα ποτήρι με λευκή μπογιά για να διαμαρτυρηθεί για τους θανάτους περίπου 1.920 παιδιών λόγω μολυσμένου γάλακτος. Η υπεύθυνη εταιρεία είχε αναμείξει στο γάλα υλικά όπως η μπογιά για να μεγιστοποιήσει τα κέρδη της. έχει τιμηθεί με πολλά διεθνή βραβεία και έχει εκθέσεις στα μεγαλύτερα μουσεία παγκοσμίως. Υπήρξε η ιδρύτρια του Tribu No και συγγραφέας του No Manifesto, που δημιούργησε καλλιτεχνικές δράσεις στο Σαντιάγο της Χιλής από το 1967 έως το 1972.
