Ένα νέο ντοκιμαντέρ του BBC ξαναδιαβάζει τη ζωή του Ιακώβου Α΄ της Αγγλίας και ΣΤ΄ της Σκωτίας μέσα από τις σχέσεις του με τους άντρες που αγάπησε και που φαίνεται πως επηρέασαν την πολιτική και προσωπική του διαδρομή.
Το Queen James βασίζεται στο βιβλίο Queen James: The Life and Loves of Britain’s First King του ιστορικού Γκάρεθ Ράσελ και προβλήθηκε στο BBC Two, ενώ είναι διαθέσιμο στο BBC iPlayer.
Ο Ιάκωβος είχε ανέβει στον θρόνο της Σκωτίας ως Ιάκωβος ΣΤ΄ όταν ήταν ακόμη βρέφος. Το 1603 έγινε και βασιλιάς της Αγγλίας και της Ιρλανδίας, ενώνοντας στο πρόσωπό του τα στέμματα των τριών βασιλείων. Το ντοκιμαντέρ τον προσεγγίζει όχι μόνο ως μονάρχη, αλλά ως έναν άντρα του 17ου αιώνα του οποίου οι προσωπικές σχέσεις βρέθηκαν πολύ κοντά στην άσκηση της εξουσίας.
Ο τίτλος Queen James δεν είναι σύγχρονη επινόηση. Ήταν προσωνύμιο που χρησιμοποιούσαν επικριτικά οι αντίπαλοί του ήδη στην εποχή του. Οι σχέσεις του βασιλιά με άντρες ευνοούμενους δεν ήταν μυστικό για τους συγχρόνους του, όμως αργότερα η βικτωριανή ιστοριογραφία αποσιώπησε ή περιόρισε τη συζήτηση γύρω από τη σεξουαλικότητά του.
Στο κέντρο της αφήγησης βρίσκονται οι άντρες που βρέθηκαν κοντά στον Ιάκωβο και απέκτησαν πολιτική επιρροή μέσα από την οικειότητα μαζί του. Ανάμεσά τους ο Ρόμπερτ Καρ, κόμης του Σόμερσετ, ο οποίος κέρδισε την εύνοια του βασιλιά μετά από έναν τραυματισμό σε ιπποτικό αγώνα, και ο Τζορτζ Βίλιερς, δούκας του Μπάκιγχαμ, που αργότερα πήρε τη θέση του ως ο νέος αγαπημένος του μονάρχη.
Το ντοκιμαντέρ εξετάζει επίσης τον ρόλο του σερ Τόμας Όβερμπερι, γραμματέα και πολιτικού συμβούλου του Καρ, σε μια ιστορία που οδηγεί σε σκάνδαλο, δίκη για φόνο και απειλή πολιτικής κατάρρευσης. Η προσωπική επιθυμία, η αυλική ίντριγκα και η κρατική εξουσία εμφανίζονται εδώ ως τρεις πλευρές της ίδιας ιστορίας.
Ο Γκάρεθ Ράσελ προσεγγίζει το θέμα χωρίς να το μετατρέπει σε απλό βασιλικό κουτσομπολιό. Το ενδιαφέρον του βρίσκεται στις γκρίζες ζώνες: τι σήμαινε ανδρική αγάπη στις αρχές του 17ου αιώνα, πώς διαβαζόταν η οικειότητα ανάμεσα σε άντρες της εξουσίας και πότε μια σχέση περνούσε από τη ρητορική της φιλίας στην περιοχή του ερωτικού δεσμού.
Σημαντικό τεκμήριο είναι οι ίδιες οι επιστολές του Ιακώβου. Σε αυτές, η γλώσσα του βασιλιά μοιάζει συχνά να ξεπερνά την απλή πολιτική εύνοια και να κινείται ανάμεσα στην προσωπική λαχτάρα, την εξάρτηση, τον φόβο και την ανάγκη για επιβεβαίωση.
Το ντοκιμαντέρ φωτίζει και τις αντιφάσεις του ίδιου του Ιακώβου. Υπήρξε σύζυγος της Άννας της Δανίας και πατέρας πολλών παιδιών, αλλά και συγγραφέας ηθικού κειμένου που κατέτασσε τη «σοδομία» στα ασυγχώρητα εγκλήματα. Την ίδια στιγμή, οι πιο στενές του ανδρικές σχέσεις υπήρξαν τόσο έντονες ώστε να επηρεάζουν την εικόνα και τη λειτουργία της αυλής.
Στην τηλεοπτική εκδοχή, τις επιστολές του βασιλιά διαβάζει ο ηθοποιός Τζέιμς ΜακΆρντλ, δίνοντας στην αφήγηση μια σωματική ένταση ανάμεσα στην πολιτική ισχύ και την προσωπική ευαλωτότητα.
Το Queen James επιχειρεί να επαναφέρει μια ιστορία που δεν ήταν ακριβώς κρυφή, αλλά είχε γίνει λιγότερο ορατή από όσο θα επέτρεπαν τα ίδια τα τεκμήρια. Σήμερα, το ενδιαφέρον δεν βρίσκεται μόνο στο αν ο Ιάκωβος μπορεί να ονομαστεί με σύγχρονους όρους κουίρ ή αμφιφυλόφιλος.
Βρίσκεται στο πώς μια βασιλική ζωή δείχνει ότι η επιθυμία, η εξουσία και η ιστορική μνήμη σπάνια υπήρξαν τόσο καθαρές όσο ήθελε αργότερα να τις παρουσιάσει η επίσημη ιστορία.
με στοιχεία από Guardian
