Το σπίτι του Σίγκμουντ Φρόιντ στο Λονδίνο είναι ένα από τα πιο ενδιαφέροντα μουσεία της πόλης, φυσικά με επίκεντρο τον πολυφωτογραφημένο καναπέ των ασθενών του. Με μεγάλο ενδιαφέρον αναλύεται συχνά και η σχέση του με τους πολιτισμούς με τους οποίους ήρθε σε επαφή και επηρέασαν το έργο του.
Η συλλογή έργων τέχνης του Φρόιντ είναι περίφημη και διαθέτει περισσότερα από 2000 έργα που συγκέντρωσε από την Αίγυπτο, την Ελλάδα και τη Ρώμη.
Η ιστορία της συλλογής του ξεκινά το 1896, όταν βρισκόταν στην αρχή της καριέρας του. Το 1938 εγκατέλειψε τη Βιέννη για το Λονδίνο, σε ηλικία 82 ετών, και μετέφερε με μεγάλες δυσκολίες τα αντικείμενα της συλλογής, ανάμεσά τους και το ρωμαϊκό αντίγραφο ενός χάλκινου αγάλματος της θεάς Αθηνάς του 2ου αιώνα, που ήταν το αγαπημένο του. Τα αντικείμενα αυτά βρίσκονταν επάνω στο γραφείο του και στα ντουλάπια γύρω από αυτό. Ακόμα και η τέφρα του φυλάσσεται μέσα σε μια ελληνική υδρία από την πλούσια συλλογή του.
Ο ίδιος έλεγε ότι τα αντικείμενα που ταξίδεψαν μαζί του από το γραφείο του στην οδό Bergasse, στη Βιέννη, στο Λονδίνο φαίνονταν πιο εντυπωσιακά.
Η συλλογή του Φρόιντ ήταν μέρος της προκαταρκτικής του εργασίας. Συνέλεγε αντικείμενα που ήταν, για τον ίδιο, οπτική απεικόνιση ενός αρχαίου παρελθόντος που βρίσκεται ασυνείδητα θαμμένο στη συλλογική σύγχρονη ψυχή. Η συλλογή του τού έδωσε νέες ιδέες για να εξηγήσει τη σημερινή ύπαρξή μας.
Μια νέα έκθεση που θα ξεκινήσει στις 22 Φεβρουαρίου στο Freud Museum διερευνά τη σχέση του αυτήν τη φορά όχι με την αρχαιότητα, αλλά με την Κίνα, τον κινεζικό πολιτισμό και τα κινεζικά αντικείμενα και βιβλία στη συλλογή του.
Πολύ αργότερα από τότε που άρχισε να συλλέγει τα αρχαία αιγυπτιακά, ελληνικά και ρωμαϊκά αντικείμενα που αποτελούν την πλειοψηφία της συλλογής του, ο Φρόιντ έδειξε ενδιαφέρον και άρχισε να αποκτά όλο και περισσότερα κινεζικά κομμάτια που, αν και ήταν τα λιγότερα σε αριθμό, ήταν από τα πιο πολύτιμα αντικείμενα που είχε. Μάλιστα, στο γραφείο του επάνω, εκεί που έβαζε όλα τα αγαπημένα του αντικείμενα καθώς και τα πρακτικά των μελετών του, η θεά Αθηνά κάνει παρέα σε αιγυπτιακές θεές, στιλό και κουτιά πούρων και σε μια κινεζική φιγούρα της Δυναστείας των Τανγκ.
Το ενδιαφέρον του Φρόιντ και η σχέση του με την Κίνα παίρνει και άλλες μορφές, καθώς οι ιδέες για την κινεζική γλώσσα είναι καίριες για την κατανόηση της ερμηνείας των ονείρων.
Κατά τη διάρκεια της ζωής του, οι ιδέες του Φρόιντ είχαν σημαντικό αντίκτυπο στην Κίνα. Τα έργα του άρχισαν να διαβάζονται και να συζητούνται εκεί γύρω στο 1913, και αρκετές κινεζικές μεταφράσεις των έργων του εμφανίστηκαν κατά τη διάρκεια της ζωής του.
Η ενδιαφέρουσα αυτή νέα έκθεση έχει ως επίκεντρο ένα διακοσμητικό αντικείμενο που είχε στο κέντρο του γραφείου του. Πρόκειται για ένα μικροσκοπικό παραβάν από νεφρίτη. Ήταν ένα από τα δύο μόνο αντικείμενα που διασώθηκαν από το πρώην διαμέρισμά του στη Βιέννη το 1938. Το περίπλοκο στολίδι, που στέκεται ακόμα στη θέση του στο τελευταίο του σπίτι στο Χάμστεντ, δεν είναι ιδιαίτερα πολύτιμο και δεν είχε εμφανή σχέση με τη ζωή του ιδρυτή της ψυχανάλυσης. Ωστόσο, μεταφέρθηκε λαθραία από το διαμέρισμά του από τη στενή του φίλη Μαρία Βοναπάρτη, όταν οι Ναζί απείλησαν να κατάσχουν τη μεγάλη συλλογή αντικειμένων και τις αντίκες που είχε αφήσει πίσω του ο Φρόιντ στην Αυστρία. Η σημασία του προβληματίζει τους ιστορικούς από τότε.
Σήμερα οι μελετητές προσπαθούν να ξεκλειδώσουν το πόσο σημαντική ήταν η Κίνα στο έργο του και αυτό το μικρό παραβάν θεωρείται το κλειδί και το εργαλείο της έρευνάς τους. Το κατασκευασμένο από νεφρίτη αντικείμενο στέκεται σε μια ξύλινη βάση και απεικονίζει το κινεζικό ιδεόγραμμα «shou», που σημαίνει «μακρά ζωή». Για τους Ταοϊστές η συνοδευτική διακόσμηση με λουλούδια βοηθούσε στην ενατένιση της απλότητας του φυσικού κόσμου. Ωστόσο, για τον Φρόιντ είχε μια άλλη σημασία, και φαίνεται να χρησιμοποίησε την εικόνα ως υπενθύμιση του άγνωστου, όπως λέει ο ειδικός στον κινεζικό πολιτισμό καθηγητής Κρεγκ Κλούνας στον «Guardian». Εκείνη την εποχή, ο ανεξερεύνητος κόσμος μιας φανταστικής «Ανατολής» ήταν σε αντίθεση με τη δυτική παράδοση της λογικής σκέψης και του κλασικού και για τον Φρόιντ η Ανατολή ήταν σαν τη σκοτεινή περιοχή της κρυφής σημασίας στο ανθρώπινο μυαλό. Υπάρχει επίσης ένα ισχυρό επιχείρημα ότι το συνέδεσε με την ψυχολογία των γυναικών, που τη θεωρούσε μεταβαλλόμενη και μυστηριώδη. Ο Κλούνας πιστεύει ότι το αντικείμενο που βρισκόταν ακριβώς μπροστά του, στο γραφείο του, ήταν μια υπενθύμιση για όλα όσα πίστευε ο Φρόιντ ότι δεν μπορούν να εξηγήσουν οι θεωρίες.
Ενώ ο Φρόιντ μελέτησε τόσο την ελληνική όσο και τη ρωμαϊκή φιλοσοφία σε βάθος, ο Κλούνας σημειώνει ότι απέφευγε τη σοβαρή έρευνα για τα κινεζικά έθιμα και τις σχολές φιλοσοφικής σκέψης, αντίθετα, χρησιμοποίησε κινεζικά τεχνουργήματα ως ισχυρά εμβλήματα μυστηρίου.
Η συλλογή του Φρόιντ ήταν μέρος της προκαταρκτικής του εργασίας. Συνέλεγε αντικείμενα που ήταν, για τον ίδιο, οπτική απεικόνιση ενός αρχαίου παρελθόντος που βρίσκεται ασυνείδητα θαμμένο στη συλλογική σύγχρονη ψυχή. Η συλλογή του τού έδωσε νέες ιδέες για να εξηγήσει τη σημερινή ύπαρξή μας.
Το ελάχιστα κατανοητό σε πολλούς ενδιαφέρον του Φρόιντ για την Κίνα είναι κάτι που ήρθε την τελευταία δεκαετία της ζωής του, οπότε ήταν πολύ φρέσκο στο μυαλό του. Ενώ ήταν αδηφάγος αναγνώστης, μοιάζει να επέλεξε να αφήσει την Κίνα στη σφαίρα του άγνωστου. Σήμερα, το μυστήριο γύρω από τη συλλογή των κινέζικων αντικειμένων του πλανάται ακόμα και, όπως και οι θεωρίες του, προκαλεί πολλές νέες αναλύσεις και θεωρίες.
