Και ξαφνικά ο Μποτιτσέλι αρχίζει να σπάει όλα τα ρεκόρ στην κούρσα των τιμών σε δημοπρασίες σε όλο τον κόσμο και μάλιστα με την εμφάνιση ούτε ενός ούτε δυο έργων αλλά τεσσάρων μέσα σε δυο χρόνια.
Ας πάρουμε τις τιμές από την αρχή. Τον Ιούλιο του 2019 εμφανίστηκε στην αγορά το «Πορτραίτο νεαρού άνδρα» που είχε καταγραφεί ως «με το στιλ του Μποτιτσέλι» και πουλήθηκε 1.000 φορές πάνω από την εκτίμησή του, για 8,17 εκατομμύρια δολάρια στη Ζυρίχη. Ακολούθησε μια επόμενη πώληση στο Frieze Masters του Λονδίνου, τον Σεπτέμβριο της ίδιας χρονιάς και αφορούσε το πορτραίτο του ουμανιστή ποιητή Michele Marullo Tarcaniota που πουλήθηκε για 30 εκατομμύρια δολάρια. Αυτό το αυστηρά μονοχρωματικό πορτραίτο ήταν δάνειο στο Πράδο της Μαδρίτης, για περίπου 12 χρόνια από το 2004. Ανήκε στη συλλέκτρια Dona Helena Cambo de Guardans και την οικογένειά της και πουλήθηκε στην τιμή που επιθυμούσαν οι ιδιοκτήτες, μάλιστα το έργο διαφημίστηκε ως το τελευταίο που ζωγράφισε ο Μποτιτσέλι.
Το «Άνθρωπος εν πληγή» έχει χαιρετιστεί από τον Λόρενς Κάντερ , επιμελητή ευρωπαϊκής τέχνης στην Πινακοθήκη του Πανεπιστημίου Γέιλ, ως ένα αριστούργημα της ύστερης περιόδου του καλλιτέχνη. Ωστόσο, υπάρχουν μερικοί που ακόμα και σήμερα αντιμετωπίζουν τον πίνακα με δισταγμό, λιγότερο πεπεισμένοι ότι πρόκειται για ένα αυτόγραφο έργο Μποτιτσέλι.
Τον Ιανουάριο του 2021 ο οίκος Sotheby's πούλησε ο έργο του Μποτιτσέλι «Νεαρός άνδρας κρατάει ένα δίσκο» για 92,2 εκατομμύρια δολάρια. Και τώρα έρχεται ένας τέταρτος πίνακας που στα δελτία τύπου αναφέρεται ως το «αριστούργημα της όψιμης καριέρας του», με το έργο που τιτλοφορείται «Άνθρωπος εν πληγή» (φράση από το 53ο κεφάλαιο του προφήτη Ησαΐα) να χρονολογείται γύρω στο 1500. Ο πίνακας αναμένεται ότι θα πωληθεί τον Ιανουάριο του 2022, στο Χονγκ Κονγκ, για περισσότερο από 40 εκατομμύρια.
Το «Άνθρωπος εν πληγή» , όπως το «Νεαρός άνδρας κρατάει ένα δίσκο», έχουν θεωρηθεί έργα του Μποτιτσέλι πολύ αργότερα αφότου εμφανίστηκαν στην αγορά. Ο πίνακας, ιδιοκτησίας ενός Αμερικανού συλλέκτη, εμφανίστηκε για τελευταία φορά σε δημοπρασία το 1963, όταν πουλήθηκε στη χαμηλή τιμή των 10.000 λιρών και είχε καταχωρηθεί μεταξύ των έργων του εργαστηρίου του στον κατάλογο του Ρόναλντ Λάιτμποουν το 1978.
Αλλά τώρα, μετά τη συμπερίληψή του στην έκθεση, Botticelli: Likeness, Myth, Devotion, στο Μουσείο Städel του 2009-10, το «Άνθρωπος εν πληγή» έχει χαιρετιστεί από τον Λόρενς Κάντερ , επιμελητή ευρωπαϊκής τέχνης στην Πινακοθήκη του Πανεπιστημίου Γέιλ, ως ένα αριστούργημα της ύστερης περιόδου του καλλιτέχνη. Ωστόσο, υπάρχουν μερικοί που ακόμα και σήμερα αντιμετωπίζουν τον πίνακα με δισταγμό, λιγότερο πεπεισμένοι ότι πρόκειται για ένα αυτόγραφο έργο Μποτιτσέλι.
Ο Μποτιτσέλι σύμφωνα με τον Τζόρτζιο Βαζάρι ανταποκρίθηκε στην έξαρση του θρησκευτικού συναισθήματος που σημειώθηκε στη Φλωρεντία στα τέλη του 1480 με υπαίτιο τον μοναχό Τζιρόλαμο Σαβοναρόλα. Στην προτροπή του τελευταίου, προς τους πολίτες της Φλωρεντίας, να ρίξουν στην «πυρά της ματαιοδοξίας» όλα τα πολύτιμα αντικείμενά τους, ανταποκρίθηκαν αρκετοί ζωγράφοι της εποχής, καταστρέφοντας μέρος των έργων τους, ωστόσο δεν είναι βέβαιο αν ο Μποτιτσέλι ανήκε σε αυτούς.
Η επίδραση του Σαβοναρόλα αποτυπώθηκε στο έργο του, ειδικότερα μέσα από την εμφανή μείωση των πινάκων με κοσμικά θέματα. Ο τελευταίος μη θρησκευτικός πίνακας που φιλοτέχνησε ήταν Η Συκοφαντία του Απελλή (περ. 1495), έργο που βασίστηκε σε ένα χαμένο έργο του ζωγράφου της αρχαιότητας Απελλή, γνωστό μόνο μέσα από τους Νεκρικούς Διαλόγους του Λουκιανού. Ένα από τα σημαντικότερα έργα του Μποτιτσέλι σε αυτή την περίοδο, ενδεικτικό της επιρροής του Σαβοναρόλα αλλά και της θρησκευτικής έξαρσης της εποχής, υπήρξε επίσης η «Μυστική Γέννηση», που αποτελεί μία εκδοχή του θέματος της προσκύνησης των ποιμένων και φιλοτεχνήθηκε μετά τον απαγχονισμό του Σαβοναρόλα. Είναι ο μοναδικός πίνακας που φέρει την υπογραφή του Μποτιτσέλι καθώς και την ημερομηνία ολοκλήρωσής του.
Στα τελευταία έργα του, ο Μποτιτσέλι υιοθέτησε ένα απλούστερο ύφος, απέριττο και απαλλαγμένο από έντονα διακοσμητικά στοιχεία που θα αποσπούσαν την προσοχή του θεατή από το κεντρικό θέμα, πιθανά διότι δεν στόχευε στην τέρψη όσο στη διδακτική λειτουργία του πίνακα. Το «Άνθρωπος εν πληγή», έχει πολλές στιλιστικές ομοιότητες με τη «Μυστική Γέννηση» του Μποτιτσέλι στην Εθνική Πινακοθήκη, με υπογραφή και χρονολόγηση 1500.
Ο οίκος Sotheby's επιμένει ότι το έργο είναι δικό του και όχι προερχόμενο από το πολύβουο και πολυπληθές εργαστήριό του. Αλλιώς πώς θα μπορούσε να υποστηρίξει ότι αυτή η εικόνα με τιμή πάνω από 40 εκατομμύρια δολάρια είναι ένα πλήρως «αυτόγραφο» έργο ενός καλλιτέχνη της Φλωρεντίας της Αναγέννησης;
Επικαλείται λοιπόν την έκθεση του Μουσείου Städel, αλλά δεν αναφέρει την πρωτοποριακή έκθεση, Botticelli: Artist and Designer, που τρέχει αυτή τη στιγμή στο Μουσείο Jacquemart-André στο Παρίσι και διερευνά πώς το εργαστήριο του καλλιτέχνη ήταν ένα «εργαστήριο ιδεών», φτιάχνοντας πίνακες που ήταν σχεδόν όλοι, σε διαφορετικό βαθμό, ακόμη και στην περίπτωση αριστουργημάτων όπως η Άνοιξη, συνεργασίες μεταξύ του Μποτιτσέλι και των βοηθών του. Αλλά η La Bella Simonetta που είχε καταχωρισθεί στον κατάλογο του Λάιτμποουν ως έργο εργαστηρίου, ενώ σήμερα είναι ένα από τα πρωταγωνιστικά εκθέματα αυτής της παράστασης στο Παρίσι.
Όλα δείχνουν ότι μέχρι να μελετηθούν όλα τα εικονογραφικά στρώματα των έργων του Μποτιτσέλι ο δρόμος είναι μακρύς.
