Στο μουσείο Jacquemart-André, ένα ιδιωτικό μουσείο που βρίσκεται στη λεωφόρο Haussmann 158, στο 8ο διαμέρισμα του Παρισιού και κάποτε υπήρξε σπίτι των πλούσιων αστών και συλλεκτών Jacquemart, στο οποίο εκτίθεται η τέχνη που συνέλεξαν στη διάρκεια της ζωής τους για να εμφανίσει την τέχνη που συνέλεξαν κατά τη διάρκεια της ζωής τους.

 

Στο υπέροχο αυτό αρχοντικό, δείγμα της όμορφης αρχιτεκτονικής που κυριάρχησε στο Παρίσι  από τις 10 Σεπτεμβρίου έως τις 24 Ιανουαρίου 2022 γιορτάζεται η δημιουργική ιδιοφυία του Σάντρο Μποτιτσέλι και η δραστηριότητα του εργαστηρίου του, με σαράντα έργα του δασκάλου, μαζί με αρκετούς πίνακες των συγχρόνων του, που ήταν πολύ επηρεασμένοι από αυτόν.

 

Τα έργα του Μποτιτσέλι αποτελούν όχι μόνο πολυσυζητημένα πρότυπα ομορφιάς αλλά έχουν γίνει και μέρος της οπτικής συλλογικής μνήμης. Ο Μποτιτσέλι εξακολουθεί να δοξάζεται μέσα στους αιώνες, αλλά αυτό δε συνέβαινε πάντα. Η φήμη του άρχισε να εξανεμίζεται κατά τις αρχές του 16ου αιώνα, όταν οι φιλοσοφικές ιδέες που διαπερνούσαν τους πίνακές του άρχισαν να εκτοπίζονται. Το ενδιαφέρον για το έργο του αναθερμάνθηκε στα μέσα του 19ου αιώνα, αποκτώντας τη θέση και την αναγνώριση που κατέχει μέχρι σήμερα. Οι Άγγλοι προραφαηλίτες και ο θαυμασμός τους για το έργο του Μποτιτσέλι έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην αναγέννηση του ενδιαφέροντος γύρω από το έργο του, το οποίο αιχμαλώτισε για πάντα τη φαντασία των καλλιτεχνών και μάγεψε το κοινό.

 

Τα έργα του Μποτιτσέλι αποτελούν όχι μόνο πολυσυζητημένα πρότυπα ομορφιάς αλλά έχουν γίνει και μέρος της οπτικής συλλογικής μνήμης.

 

Με τα έργα του να αποτυπώνουν τις πνευματικές, ευγενικές και ανθρωπιστικές αρετές που ορίζουν την ιταλική Αναγέννηση, αλλά και ζώντας σε μια πόλη που έθεσε τα θεμέλια του σύγχρονου κόσμου, τη Φλωρεντία, ο Μποτιτσέλι, φιλοτέχνησε δύο από τα πιο σημαντικά έργα της Αναγέννησης την Αλληγορία της Άνοιξης (La Primavera), πίνακα που συμβολίζει τον ερχομό της ομώνυμης εποχής και αποτελεί ένα από τα πλέον δυσερμήνευτα έργα του και τη Γέννηση της Αφροδίτης, το οποίο φιλοτέχνησε χρησιμοποιώντας ως πηγή τον Όμηρο και απεικόνισε τη στιγμή κατά την οποία η Αφροδίτη φθάνει στο νησί των Κυθήρων, μετά τη γέννησή της.

 

Η καριέρα του πιστοποιεί την οικονομική ανάπτυξη και τις βαθιές αλλαγές που μεταμόρφωσαν την πόλη σύμφωνα με τους κανόνες της πανίσχυρης οικογένειας των Μεδίκων.

 

Το ενδιαφέρον περιστρέφεται πάντα γύρω από τη ζωή του και τη λειτουργία του εργαστηρίου του που μέχρι σήμερα καλύπτονται από μυστήριο και την εκθαμβωτική ομορφιά των προσώπων που απεικόνισε, μια ομορφιά σύγχρονη, με πρόσωπα που μπορεί να δει ακόμα και σήμερα κάποιος δίπλα του. Το εργαστήριό του δούλευε ακατάπαυστα με τα έργα να ολοκληρώνονται από το πολυάριθμο πλήθος των βοηθών του και η έκθεση δεν παραλείπει να δείξει την στρατηγική της λειτουργίας του εργαστηρίου του ως χώρο ιδεών και καλλιτεχνικής κατάρτισης, χαρακτηριστικό της ιταλικής Αναγέννησης. Ο Μποτιτσέλι δεν υπήρξε μόνο μεγάλος ζωγράφος και δάσκαλος αλλά και σημαντικός επιχειρηματίας.

 

Η αθάνατη ομορφιά των έργων του Μποτιτσέλι σε μια μεγάλη έκθεση στο Παρίσι
Filippo Lippi (vers 1406 – 1469), Vierge à l’enfant, vers 1460-1465, tempera sur bois de peuplier, 76,9 x 54,1 cm Munich, Bayerische Staatsgemäldesammlungen – Alte Pinakothek, Photo © BPK, Berlin, Dist. RMN-Grand Palais / image BStGS

 

Ο γεννημένος στη Φλωρεντία το 1445, παιδί του βυρσοδέψη Μαριάνο ντι Βάνι, Σάντρο Μποτιτσέλι, στα πρώτα χρόνια της ζωής του δούλεψε σαν χρυσοτέχνης, επάγγελμα που πολλοί ζωγράφοι της αναγέννησης ακολούθησαν στα πρώτα βήματά τους. δεν είναι τυχαίο ότι στα έργα του τα κοσμήματα απεικονίζονται  με λαμπρότητα και λεπτομέρεια λάμπουν σαν αληθινά και αποθεώνουν το πολύτιμο υλικό, χρυσό και πετράδια. Στα 18 του ο Μποτιτσέλι αποφάσισε να ασχοληθεί με τη ζωγραφική. Μαθήτεψε στο πλευρό ενός από τους διασημότερους ζωγράφους της Φλωρεντίας, του Φρά Φιλίπο Λίπι, στο Πράτο.

 

Ο πρώτος πίνακας που φιλοτέχνησε ήταν η Προσκύνηση των Μάγων κατά την περίοδο 1465-67. Στη συνέχεια επέστρεψε στη γενέτειρά του όπου απέκτησε δικό του εργαστήριο. Την περίοδο αυτή δέχτηκε την επιρροή του Αντρέα ντελ Βερόκιο, δασκάλου του Λεονάρντο ντα Βίντσι.

 

Η φήμη του εδραιώθηκε όταν ολοκλήρωσε αρκετές προσωπογραφίες επιφανών μάλιστα προσωπικοτήτων της εποχής, ανάμεσα σε αυτές το πορτραίτο του Τζουλιάνο των Μεδίκων, οικογένεια με την οποία συνδέθηκε στενά, ενώ εξαιτίας της σχέσης του με αυτούς έγινε κοινωνός των ιδεών του νεοπλατωνισμού. Ανήκει στον κύκλο των επιφανών ζωγράφων της εποχής, που διακόσμησαν τους τοίχους της Καπέλα Σιξτίνα. Τα έργα του στη ρώμη, είναι δύο νωπογραφίες στις οποίες απεικονίζονται οι Πειρασμοί του Χριστού και η Εξέγερση των Εβραίων.

 

Η αθάνατη ομορφιά των έργων του Μποτιτσέλι σε μια μεγάλη έκθεση στο Παρίσι
Alessandro Filipepi dit Botticelli (vers 1445 – 1510), Portrait de Julien de Médicis, vers 1478–1480, tempera et huile sur bois, 59,5 × 39,3 cm, Bergame, Accademia Carrara © Fondazione Accademia Carrara, Bergamo

 

Επέστρεψε στη Φλωρεντία την άνοιξη του 1482 και τα επόμενα χρόνια ολοκλήρωσε αρκετά αλληγορικά έργα, με θέματα δανεισμένα από τη μυθολογία, χωρίς ωστόσο να εγκαταλείψει τις θρησκευτικές συνθέσεις. Σε αυτή την περίοδο ανήκουν μερικά από τα πιο διάσημα έργα του.

 

Είναι παράξενο ότι ο μοναδικός πίνακας που φέρει την υπογραφή του Μποτιτσέλι καθώς και την ημερομηνία ολοκλήρωσής του, είναι η Μυστική γέννηση, έργο του 1500 που φιλοτέχνησε μετά τον απαγχονισμό του μοναχού Τζιρόλαμο Σαβοναρόλα, υπαίτιο για την έξαρση του θρησκευτικού συναισθήματος που γεννήθηκε στη Φλωρεντία στα τέλη του 1480. Στα τελευταία του έργα ο Μποτιτσέλι χρησιμοποίησε ένα πιο απλουστευμένο ύφος προκειμένου να μην αποσπάται η προσοχή του θεατή από το κεντρικό θέμα εξαιτίας "περιττών" διακοσμητικών στοιχείων. Αυτό ενίσχυσε και την διδακτική λειτουργία των έργων του και επηρέασε τους μαθητές και επιγόνους του.

 

Τακτοποιημένη με χρονολογική και θεματική σειρά, η έκθεση θα απεικονίσει την προσωπική στιλιστική εξέλιξη του Μποτιτσέλι, τις συνδέσεις μεταξύ του έργου του και του περιβάλλοντός του και την επιρροή του στους συναδέλφους του καλλιτέχνες.

 

Η έκθεση θα παρουσιάσει μια επιλογή από αριστουργήματα από αναγνωρισμένα ιδρύματα όπως το Λούβρο, η Εθνική Πινακοθήκη στο Λονδίνο, το Μουσείο του Ράικς στο Άμστερνταμ, τα μουσεία του Βατικανού και η Βιβλιοθήκη του Βατικανού, το Uffizi, η Galleria Sabauda στο Τορίνο, η Galleria dell'Accademia και η Εθνικό Μουσείο Bargello στη Φλωρεντία, το Gemäldegalerie στο Βερολίνο, το Alte Pinakothek στο Μόναχο και το Μουσείο Städel στη Φρανκφούρτη.

 

Η αθάνατη ομορφιά των έργων του Μποτιτσέλι σε μια μεγάλη έκθεση στο Παρίσι
Maître des bâtiments gothiques d’après Botticelli, La Vierge du Magnificat, années 1490, Montpellier Méditerranée Métropole, Musée Fabre, dépôt du Musée du Louvre, 1979 © Musée Fabre de Montpellier Méditerranée Métropole / photographie Frédéric Jaulmes

 

Η αθάνατη ομορφιά των έργων του Μποτιτσέλι σε μια μεγάλη έκθεση στο Παρίσι
Alessandro Filipepi dit Botticelli (vers 1445 – 1510), Vierge à l’Enfant dite Madone Campana, vers 1467-1470, 72 x 51 cm, Avignon, Musée du Petit Palais, dépôt du Musée du Louvre, 1976 Photo © RMN-Grand Palais / René-Gabriel Ojéda

 

Η αθάνατη ομορφιά των έργων του Μποτιτσέλι σε μια μεγάλη έκθεση στο Παρίσι
Alessandro Filipepi dit Botticelli (vers 1445 – 1510), Madone à l’Enfant dite Madone au livre, vers 1482-1483, tempera sur bois, 58 x 39,6 cm, Milan, Museo Poldi Pezzoli © Museo Poldi Pezzoli – fotodarte

 

Η αθάνατη ομορφιά των έργων του Μποτιτσέλι σε μια μεγάλη έκθεση στο Παρίσι
Botticelli et atelier, Le Couronnement de la Vierge avec saint Juste de Volterra, le bienheureux Jacopo Guidi de Certaldo, saint Romuald, saint Clément et un moine camaldule, vers 1492, Miami Beach, Collection of The Bass © Photo by Zaire ArtLab

 

Η αθάνατη ομορφιά των έργων του Μποτιτσέλι σε μια μεγάλη έκθεση στο Παρίσι
Alessandro Filipepi dit Botticelli (vers 1445 – 1510), Venus pudica, vers 1485-1490, huile sur toile, 158,1 x 68,5 cm, Berlin, Staatliche Museen zu Berlin, Gemäldegalerie, Photo © BPK, Berlin, Dist. RMN-Grand Palais / Jörg P. Anders

 

Η αθάνατη ομορφιά των έργων του Μποτιτσέλι σε μια μεγάλη έκθεση στο Παρίσι
Alessandro Filipepi dit Botticelli (vers 1445 – 1510) et Filippino Lippi (1457 – 1504), Le retour de Judith à Béthulie (recto), 1469-1470, tempera sur bois, 29,2 x 21,6 cm, Cincinnati, Cincinnati Art Museum, Fonds John J. Emery, 1954.463

 

Η αθάνατη ομορφιά των έργων του Μποτιτσέλι σε μια μεγάλη έκθεση στο Παρίσι
Sandro Botticelli (1444 - 1510), La Fuite en Egypte, 1510, huile sur toile, 151 x 89 cm, musée Jacquemart-André © Institut de France / Christophe Recoura

 

Η αθάνατη ομορφιά των έργων του Μποτιτσέλι σε μια μεγάλη έκθεση στο Παρίσι
Alessandro Filipepi dit Botticelli (vers 1445 – 1510), Vierge à l’Enfant avec le jeune saint Jean-Baptiste, vers 1505, 134x92 cm, Florence, Gallerie degli Uffizi (Palazzo Pitti, Galleria Palatina), Photo : Gabinetto Fotografico delle Gallerie degli Uffizi

 

Η αθάνατη ομορφιά των έργων του Μποτιτσέλι σε μια μεγάλη έκθεση στο Παρίσι
Alessandro Filipepi dit Botticelli (vers 1445 – 1510), Portrait de jeune femme dite La Belle Simonetta, vers 1485, tempera et huile sur bois de peuplier , 81,8 × 54 cm, Francfort-sur-le-Main, Städel Museum, CC BY-SA 4.0 Städel Museum, Frankfurt am Main