Δέκα χρόνια μετά την έναρξη των ανασκαφών, οι αρχαιολόγοι βρήκαν έναν χώρο κοντά στο σημείο όπου βρισκόταν το αρχαίο λιμάνι Βερενίκη ή Μπαράνις, στην αιγυπτιακή ακτή της Ερυθράς Θάλασσας, που στεγάζει ένα τεράστιο νεκροταφείο κατοικίδιων ζώων, περιποιημένο όπως αυτά της σύγχρονης εποχής.
Το Μπαράνις, όπως αποκαλείται σήμερα, ήταν ένα στρατηγικό λιμάνι από την ίδρυσή του το 260 π.Χ., κόμβος εμπορίου για πιπέρι και μπαχαρικά, πολεμικούς ελέφαντες, ελεφαντόδοντο και υφάσματα.
Η αιγυπτιακή πόλη έκρυβε πολλά μυστικά πίσω από τα τείχη της. Αρχαιολόγοι από την Πολωνική Ακαδημία Επιστημών που ανασκάπτουν την περιοχή βρήκαν το 2011 τα ερείπια ενός νεκροταφείου μικρών ζώων. Γάτες, σκύλοι και μερικοί πίθηκοι θάφτηκαν όταν το λιμάνι ήταν μέρος της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.
Οι Πολωνοί αρχαιολόγοι Marta Osypińska και Piotr Osypiński δημοσίευσαν το 2017 μια πρώτη μελέτη ενώ είχαν ήδη καταγράψει 100 πλήρεις σκελετούς που είχαν ανακαλυφθεί σε μια σχετικά μικρή έκταση 100 m², δυτικά του Μεγάλου Ναού της πόλης. Η περιοχή χρησιμοποιήθηκε σαν νεκροταφείο μικρών ζώων μεταξύ του τελευταίου τετάρτου του 1ου αιώνα και του πρώτου μισού του 2ου αιώνα, σε μια περίοδο μεγάλης ευημερίας.
Σε αντίθεση με τα νεκροταφεία των ζώων στην κοιλάδα του Νείλου, οι γάτες, οι σκύλοι και οι πίθηκοι δεν μουμιοποιήθηκαν στο Μπαράνις, δεν είχαν πάρει μέρος σε τελετές και δεν τοποθετήθηκαν δίπλα σε ανθρώπινα σώματα. Αυτά τα ζώα επομένως πιθανώς δεν προορίζονταν να συνοδεύσουν τους ιδιοκτήτες τους στη μεταθανάτια ζωή ή να χρησιμεύσουν ως προσφορά σε θεότητες. Φυσικά, η άλλη εκδοχή είναι ότι δεν μουμιοποιήθηκαν επειδή δεν υπήρχε η κατάλληλη τεχνογνωσία στην περιοχή.
Οι αρχαιολόγοι σημειώνουν ότι θάφτηκαν με προσοχή και αγάπη και η θέση τους θυμίζει ζώα που κοιμούνται, κάτι που δείχνει ότι υπήρχαν και ξεχωριστά νεκροταφεία ζώων και, όπως όλα δείχνουν, το Μπαράνις είναι το παλαιότερο νεκροταφείο κατοικίδιων ζώων που είναι γνωστό μέχρι σήμερα.
Σε μια νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Φεβρουάριο του 2021, οι Πολωνοί αρχαιολόγοι απαρίθμησαν τα 585 θαμμένα ζώα που βρήκαν στη δεκαετή ανασκαφή τους. Πάνω από το 90% είναι γάτες, 5% σκύλοι και τα υπόλοιπα είναι μαϊμούδες.
Όλες οι ταφές αποδεικνύουν ότι οι αρχαίοι Αιγύπτιοι αγαπούσαν τα ζώα τους όπως και εμείς σήμερα. Οι ανακαλύψεις ήταν συγκινητικές καθώς πολλά από αυτά τοποθετήθηκαν προσεκτικά σε καλά εξοπλισμένους τάφους.
«Βρήκαμε πολλά ζώα καλυμμένα με ύφασμα ή κομμάτια κεραμικής που σχημάτιζαν ένα είδος σαρκοφάγου» είπε η αρχαιολόγος Marta Osypińska στο περιοδικό Science. «Πολλά αιλουροειδή είχαν κοσμήματα γύρω από το λαιμό τους, κατασκευασμένα από μέταλλο ή με γυάλινες χάντρες και κοχύλια».
Αρκετοί πρόγονοι των γατιών που σήμερα φεύγουν από τη ζωή χτυπημένα από αυτοκίνητα είχαν τραύματα από πτώση, οπλές αλόγων, ενώ οι σκύλοι πέθαναν κυρίως από γηρατειά. Το γεγονός ότι είχαν ζήσει τόσο καιρό δείχνει ότι είχαν ανθρώπους που τα προστάτευαν.
Για τους Πολωνούς ερευνητές το νεκροταφείο ζώων του Μπαράνις δείχνει ότι οι κάτοικοι του λιμανιού είχαν μια συναισθηματική σχέση με τις γάτες και τα σκυλιά τους, κυρίως με τις γάτες που είχαν και για χρηστικούς λόγους – να κυνηγάνε αρουραίους που σε ένα λιμάνι θα ήταν πολλοί. Όμως είναι αξιοπρόσεκτος το τρόπος που έκαναν τις ταφές τους και θυμίζει πολύ τα σύγχρονα νεκροταφεία ζώων.
