Μέσα από τη διεθνή πλατφόρμα ArtUp!, μια πρωτοβουλία των Ινστιτούτων Γκαίτε Ελλάδας, Τουρκίας και Βουλγαρίας, 4 ελληνικά έργα εκτίθενται αυτήν τη στιγμή στην Transmediale του Βερολίνου – από τα μεγαλύτερα ετήσια φεστιβάλ για τα νέα μέσα και την ψηφιακή κουλτούρα στον κόσμο. Και τα 4 έχουν αμιγώς πολιτικό χαρακτήρα και είναι μέρος της παράλληλης έκθεσης με τίτλο «Future Past - Past Future» που παρουσιάσει τον τρόπο που ο σύγχρονος άνθρωπος αντιλαμβάνεται το μέλλον μέσα από το παρελθόν και την πιθανή δημιουργία μελλοντικών ουτοπιών κατά τη διάρκεια κοινωνικής, οικονομικής και πολιτικής κρίσης, σε καιρούς φτώχειας, διαφθοράς και δυσπιστίας απέναντι στις δημοκρατικές διαδικασίες.
«RE: Evolution»
Βασίλης Μπαλάσκας
«Μια «υβριδική σημαία» που συνδυάζει το σοβιετικό λάβαρο του κράτους με το σχέδιο ενός ηλεκτρονικού υπολογιστή. Το έργο εμπνέεται από τη χρήση του Διαδικτύου τα τελευταία χρόνια για τη δημιουργία κινημάτων που αντιμάχονται το νεοφιλελεύθερο μοντέλο. Κινήματα όπως το Occupy Wall Street δεν θα ήταν δυνατόν να λάβουν τόσο σημαντικές διαστάσεις χωρίς τη συνδρομή των νέων τεχνολογιών και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Ένα από τα ερωτήματα που θέτει το έργο είναι εάν η πολιτική κατάσταση του αύριο θα μπορούσε να είναι το αποτέλεσμα των προϊόντων του καπιταλισμού (με τη μορφή των νέων μέσων) και των οραμάτων της Αριστεράς. Είναι ένας φαινομενικά παράδοξος συνδυασμός, αλλά το ερώτημα είναι ανοιχτό και απολύτως πραγματικό. Από την άλλη μεριά, θα μπορούσε κανείς να ερμηνεύσει το έργο και εντελώς ανάποδα: εφόσον τα νέα μέσα έχουν αυτήν τη δύναμη, θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν και ως εργαλεία παραπλάνησης και καταπίεσης από ένα κράτος ή καθεστώς», όπως μας λέει ο Βασίλης Μπαλάσκας. Στην ερώτηση αν η τέχνη πρέπει να είναι πολιτικοποιημένη, απαντάει «Δεν υπάρχουν τέτοιου είδους “πρέπει” στην τέχνη... Υπό τις παρούσες συνθήκες, ωστόσο, δυσκολεύομαι να αντιληφθώ πώς μπορεί ένας άνθρωπος των γραμμάτων ή των τεχνών ή της διανόησης να απουσιάζει από τα δημόσια πράγματα. Η πολιτική τέχνη δεν είναι απαραίτητη, αλλά ο πολιτικός λόγος και η πολιτική πράξη είναι».
«Sequence Error»
Γιώργος Δρίβας
Ο Γιώργος Δρίβας κινείται ανάμεσα στο όρια των εικαστικών τεχνών και του κινηματογράφου. Το Sequence Error είναι μια μικρού μήκους ταινία που έχει πάρει τον τίτλο της από την Πληροφορική. «Η ιδέα μου ήταν να μιλήσω για την οικονομική κρίση, γι’ αυτό που συμβαίνει τα τελευταία χρόνια καταρχάς στην Ελλάδα αλλά και γενικότερα. Για τις συνθήκες που έχουν προκύψει ή δημιουργηθεί, για τον τρόπο που με βάση αυτές τις συνθήκες λαμβάνονται αποφάσεις, για το ποιους και πώς επηρεάζουν αυτές και για τις όποιες αλλαγές και αντιδράσεις προκαλούν. Στην πορεία της έρευνας, κατά τη συγγραφή του σεναρίου, ανακάλυψα ομοιότητες και συσχετισμούς με άλλες περιόδους της ιστορίας, όπως η εποχή π.χ. μετά την καταστροφή της Ευρώπης κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Έτσι, με ενδιέφερε να υπογραμμίσω ακριβώς αυτό, πώς δηλαδή συμβαίνει και κάποιες καταστάσεις επαναλαμβάνονται, ουσιαστικά, οδηγώντας μας συνεχώς σε παρόμοια καταστροφικά αποτελέσματα και παρόμοιες διαπιστώσεις. Είναι σαν η ανθρωπότητα να εξελίσσεται και ταυτόχρονα να μένει απόλυτα στάσιμη. Στην πορεία παραγωγής του έργου σκεφτόμουν την περίφημη φράση του Μαρξ, «η ιστορία επαναλαμβάνεται πρώτα ως τραγωδία κι έπειτα ως φάρσα». Στο έργο χρησιμοποιούνται αποσπάσματα από δύο ιστορικές ομιλίες, αυτήν που απηύθυνε ο Στρατηγός Μάρσαλ στο πανεπιστήμιο Χάρβαρντ των ΗΠΑ το 1947 με αφορμή την πρότασή του για την έναρξη του Σχεδίου Μάρσαλ ως βοήθεια στην κατεστραμμένη Ευρώπη, και αυτή του Τσε Γκεβάρα στο εργατικό συνδικάτο της Κούβας, την Πρωτομαγιά του 1963, εξαγγέλλοντας, μεταξύ άλλων, την επικράτηση του σοσιαλισμού και τη νίκη της εργατικής τάξης. Είναι τραγελαφικό πώς τα δύο αυτά κείμενα ακούγονται σήμερα, τη στιγμή που κάποιοι “σώζουν” ή “σώζονται”, κάποιοι “επαναστατούν” ή “νικούν” και κάποιοι απλώς αφανίζονται. Το Βερολίνο, καταρχάς με βάση την ιστορία του, υπήρξε, μεταξύ άλλων, το πεδίο σχεδιασμού ενός μεγαλομανούς στρατιωτικού σχεδίου, ενός κοινωνικού παροξυσμού, μιας σχεδόν ολοκληρωτικής καταστροφής και διχοτόμησης και τελικά μιας ιστορικής επανένωσης. Βλέποντάς το να αλλάζει και να αναζητά μια νέα ταυτότητα, αναρωτιέμαι ποια θα είναι, τελικά, αυτή η ταυτότητα. Προς το παρόν, φαίνεται πως ένα μεγάλο του κομμάτι είναι ένα είδος θεματικού πάρκου διασκέδασης, όπου προσφέρεται σε σχετικά χαμηλές τιμές η εμπειρία ενός πάλαι ποτέ κοινωνικού μύθου για εφήμερους επισκέπτες. Κατά τα άλλα, δεν παύει βέβαια να είναι μια πόλη που προσφέρει ευρεία αίσθηση ελευθερίας έκφρασης στους κατοίκους της, ελευθερία βασισμένη σε μια κοινώς αποδεκτή λογική και κοινωνική συνθήκη αποδοχής του “νέου” ή του “διαφορετικού”, όπως και αν ορίζεται αυτό, ένα φαινόμενο που δυστυχώς σε πολλές περιπτώσεις στην Ελλάδα προϋποθέτει ακόμα τεράστια και συχνά ανεπιτυχή διαπραγμάτευση».
«Oiko-nomic Threads»
Μαρία Βαρελά, Μαρίνος Κουτσομιχάλης, Αφροδίτη Ψαρρά
Τρεις νέοι δημιουργοί νέων μέσων και τεχνολογιών, δύο από αυτούς με σπουδές και έρευνα πάνω στον ήχο, κρύβονται πίσω από το πρότζεκτ «Oiko-nomic Threads». Aπό τη σύλληψη μέχρι την πραγμάτωσή του πέρασαν έξι μήνες εντατικής έρευνας και συνεργασίας. Σύμφωνα με τον Μαρίνο Κουτσομιχάλη, «Η ύφανση σχετίζεται με τη σκληρή οικιακή εργασία και καταλαμβάνει μεγάλο χρονικό φάσμα στην ελληνική παράδοση. Ο αργαλειός κατά την προβιομηχανική εποχή διαδραμάτισε βασικό ρόλο στην οικιακή οικονομία και αργότερα, μόνο λίγες δεκαετίες πριν, η πλεκτομηχανή συνδέθηκε με την οικιακή επανάσταση. Και στις δύο περιπτώσεις το υφαντό αποτελεί ένα σύμβολο που υπογραμμίζει την οικιακή παραγωγή ως πυρήνα ανάπτυξης και προβάλλει νέες υλικές συνθήκες. Η εγκατάσταση αφορά ένα σύστημα το οποίο μέσα από την παραγωγή ενός υφαντού σχολιάζει την έννοια της εργασίας. Επανεξετάζοντας και επαναπροσδιορίζοντας τη χρήση μιας απαρχαιωμένη πλεκτομηχανής κι εντάσσοντάς τη ως μέρος ενός καινούργιου συστήματος, κατορθώνεται σε πραγματικό χρόνο η δημιουργία ενός υφαντού, του οποίου ο διάκοσμος προκύπτει από την οπτικοποίηση δεδομένων από τις βάσεις του ΟΑΕΔ, χρησιμοποιώντας επιλεγμένα μοτίβα παρμένα από την ελληνική λαϊκή τέχνη. Συνθέτει έτσι μια μυθολογία γύρω από τη μεθοδολογία παραγωγής και δημιουργεί τις συνθήκες για να διατηρηθεί η διαδικασία της ύφανσης προσβάσιμη και σύγχρονη, καθώς και το υφαντό που παράγεται λειτουργεί πλέον ως μια αρχειακή βάση». Και για τη συμμετοχή τους στην Transmediale προσθέτει η Μαρία Βαρελά: «Είναι πολύ σημαντικό για έναν καλλιτέχνη να παρευρεθεί εκεί. Αποτελεί μία από τις σημαντικότερες σύγχρονες καλλιτεχνικές συναντήσεις. O διαθεματικός χαρακτήρας του φεστιβάλ αφορά την τέχνη, την τεχνολογία, τον πολιτισμό, τον ακτιβισμό και την ακαδημαϊκή έρευνα. Επιδιώκει να εκφράσει μια κριτική κατανόηση της τεχνολογίας και του ψηφιακού κόσμου και να προβάλλει πρακτικές παραγωγής πέρα από τις θεσμοθετημένες. Φυσικά, είναι μεγάλη χαρά και τιμή να θεωρηθεί ότι το έργο που έχουμε παραγάγει αντεπεξέρχεται σε όλα τα παραπάνω».
«Feedback for Atlas / An accident waiting to happen»
Erasers
Οι Erasers είναι «μια ομάδα που ασχολείται με τη σύνθεση διαφόρων, φαινομενικά ετερόκλητων στοιχείων όπως ο κινηματογράφος σε πραγματικό χρόνο, ο μουσικός αυτοσχεδιασμός, η περφόρμανς, το Διαδίκτυο και οι εγκαταστάσεις. Αυτά τα υλικά ή οι διάφορες μορφές ενσωματώνονται στις περφόρμανς των Εrasers με στόχο τη δημιουργία μιας συνολικής εμπειρίας, ενός νέου «ανοιχτού» έργου, όπου το κοινό μπορεί να συμμετέχει, διατηρώντας όμως την ελευθερία της έκφρασης και ερμηνείας. Ο συνδυασμός αυτών των διαφορετικών στοιχείων βασίζεται στην αναζήτηση της ομάδας για ένα νέο οπτικο-ακουστικό αλφάβητο. Το έργο που παρουσιάζουν στην Transmediale βασίζεται σε ένα ερώτημα: «Η εγκατάσταση διερευνά τη σχέση μεταξύ του ψηφιακού και του πραγματικού, καταγράφοντας την εικόνα της γης σε μια ατελείωτη λούπα αλλά και μια κριτική στο Ίντερνετ και στις τεχνολογίες παρακολούθησης. Λαμβάνοντας υπόψη την ιδέα του Virilio ότι κάθε εφεύρεση δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς το ενδεχόμενο ατυχήματος, η εγκατάσταση παρέχει μια βάση για να επανεξετάσουμε το καθεστώς της τεχνολογίας και τα «ατυχήματα» που μπορεί να εμπεριέχει. Το «Feedback» είναι μια διαδικασία κατά την οποία οι πληροφορίες σε σχέση με το παρελθόν ή το παρόν επηρεάζουν το ίδιο φαινόμενο στο παρόν ή το μέλλον. Ως μέρος μιας αλυσίδας αιτίας-αποτελέσματος που δημιουργεί ένα κλειστό κύκλωμα, το ίδιο το γεγονός «ανατροφοδοτείται». Συνεπώς, τι θα συμβεί, αν το ψηφιακό αναπαράγει το πραγματικό με πανομοιότυπο τρόπο; Σαφώς υπάρχει πολιτική διάσταση στην τέχνη, δεν υπάρχει πολιτικοποιημένο έργο αλλά κριτική στην εποχή που ζούμε».
σχόλια